I OSK 1740/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.), Sędziowie NSA Barbara Adamiak, Leszek Kiermaszek, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Wa 2419/04 w sprawie ze skargi K. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz Prezesa Rady Ministrów. UZASADNIENIE: Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 2419/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. C. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...], nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania emerytury specjalnej. Powyższy wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. W dniu 23 lipca 2004 r. K. C. wystąpił do Prezesa Rady Ministrów z wnioskiem (uzupełnionym kolejno pismem z dnia 13 sierpnia 2004 r., 16 sierpnia 2004 r., 28 września 2004 r. oraz pismem z dnia 6 października 2004 r.) o przyznanie mu emerytury specjalnej w wysokości 500 zł. Wniosek swój uzasadnił trudną sytuacją materialną i zdrowotną oraz faktem, iż od dnia 1 stycznia 1992 r. w wyniku zmiany przepisów emerytalno-rentowych dotychczas pobierana przez niego renta została zmniejszona z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, przy czym obecnie otrzymuje emeryturę w wysokości [...] netto. K. C. podkreślił ponadto, iż w związku ze swoją trudną sytuacją finansową nie korzysta i nie zamierza korzystać z pomocy społecznej, oczekuje natomiast zadośćuczynienia za krzywdy doznane z powodu zmniejszenia renty. Udokumentował także posiadanie licznych odznaczeń państwowych i resortowych. Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezes Rady Ministrów odmówił przyznania K. C. emerytury specjalnej w trybie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., zwanej dalej "ustawą o emeryturach i rentach z FUS"), stwierdzając, iż okoliczności wynikające z uzasadnienia wniosku i nadesłanych dokumentów nie dają podstaw do przyznania tego świadczenia. Organ podkreślił, iż świadczenie specjalne może być przyznane jedynie osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie zachodzą także inne szczególne okoliczności takie jak np. wybitne zasługi wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie lub szczególne zdarzenia losowe. Następnie decyzją z dnia [...], nr [...] Prezes Rady Ministrów, po rozpoznaniu wniosku K. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy poprzednio wydaną przez siebie decyzję. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż przyznanie świadczenia specjalnego na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS jest możliwe tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, tj. może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile występują też inne okoliczności wskazujące na jej szczególny charakter. W rozpoznawanym wniosku K. C. powołał się natomiast na swoją wieloletnią pracę zawodową, w tym w szkodliwych warunkach, za którą był wielokrotnie nagradzany, na stan zdrowia (m. in. II grupę inwalidztwa) oraz trudną sytuację materialną swoją i syna. Ponadto wnioskodawca oczekuje przyznania świadczenia specjalnego jako rekompensaty za obniżenie w wyniku zmiany przepisów emerytalno-rentowych otrzymywanego wcześniej świadczenia rentowego. K. C. utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł netto oraz podejmuje prace dorywcze, za które w okresie od stycznia do września 2004 r. otrzymał łączną kwotę [...] zł. W tym stanie rzeczy Prezes Rady Ministrów uznał, iż nie spełnia on przesłanek do przyznania wnioskowanego świadczenia. Na powyższą decyzję K. C. w ustawowym terminie wniósł skargę do sądu administracyjnego, powołując się na okoliczności podane we wniosku o przyznanie emerytury specjalnej. Ponadto przywołał przykłady przyznania emerytury lub renty specjalnej osobom znanym z życia społeczno-politycznego, wskazując jednocześnie, iż sam znajduje się w gorszej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pierwszej kolejności podniósł, iż decyzja wydana na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma charakter uznaniowy, a co za tym idzie sądowa kontrola takiej decyzji sprowadza się zasadniczo do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej. W szczególności Sąd bada, czy w toku postępowania podjęto niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, czy zebrano dowody celem ustalenia istnienia przesłanek do przyznania świadczenia, czy organ uwzględnił słuszny interes strony oraz czy nie naruszył zasady równości wobec prawa. Natomiast rozstrzygnięcie dokonane na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił ponadto, iż stosownie do art. 82 ust. 1 ww. ustawy emerytura/renta specjalna może być przyznana, gdy zaistnieje szczególnie uzasadniony przypadek, przy czym ustawodawca nie sprecyzował, jakiego rodzaju mają to być okoliczności. Wobec powyższego każdy przypadek powinien być oceniany indywidualnie, w szczególności pod uwagę winny być brane wybitne, niebudzące wątpliwości osiągnięcia, a także sytuacja bytowa, jednak ta ostatnia nie może być jedyną przesłanką, bowiem wówczas świadczenie specjalne zastąpiłoby pomoc społeczną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, iż nie narusza ona prawa, gdyż w rozpoznawanej sprawie organ prawidłowo zebrał materiał dowodowy oraz przeanalizował całokształt sprawy. Sąd zwrócił uwagę, iż organ powołał specjalny zespół do zaopiniowania rozpatrywanego wniosku oraz wystąpił do właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej o udzielenie informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy. Powyższy wyrok K. C. za pośrednictwem pełnomocnika zaskarżył w całości do Naczelnego Sądu Administracyjnego i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. Skargę kasacyjną oparł na podstawie: 1) naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 32 ust. 1 i 2 oraz art. 1 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) bez uwzględnienia konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa; 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy tj. - art. 113 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "ppsa") przez wydanie orzeczenia przed dostatecznym wyjaśnieniem sprawy; - art. 7, 8 i 11 kpa przez nieprawidłowe i niewłaściwe czynności oceny materiału dowodowego w sprawie oraz utrzymanie w mocy decyzji nie zaspakajającej słusznego interesu społecznego oraz interesu skarżącego; - art. 107 § 2 kpa poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku oraz decyzji powodów uznania odznaczeń skarżącego za niewystarczające do przyznania świadczenia specjalnego; - art. 141 § 4 (mylnie podany w skardze kasacyjnej jako ust. 4) ppsa poprzez pominięcie w uzasadnieniu faktu niewłaściwej oceny przez organ materiałów dowodowych przedstawionych przez skarżącego oraz nieodniesienie się do zarzutów skarżącego o nierównoprawnym traktowaniu obywateli przez Prezesa Rady Ministrów przy wydawaniu decyzji w przedmiocie przyznania emerytury specjalnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej zarzucono ponadto, iż Sąd I instancji rozpatrując niniejszą sprawę nie skorzystał z przysługującego mu prawa do żądania dokumentów, które pozwoliłyby prawidłowo ocenić zarzuty podnoszone przez skarżącego w zakresie nierównego traktowania obywateli przez Prezesa Rady Ministrów przy wydawaniu decyzji w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Podkreślono także jeszcze raz, iż ani w uzasadnieniu decyzji ani w uzasadnieniu wyroku nie podano powodów, dla których przedstawione przez skarżącego odznaczenia uznano za niewystarczające osiągnięcia do przyznania emerytury specjalnej. Do skargi kasacyjnej zostało załączone - jako jej integralna część - pismo sporządzone przez samego skarżącego zatytułowane kasacja, w którym to jeszcze raz szczegółowo opisał on swoją sytuację materialną, stan zdrowia oraz fakt, iż w wyniku zmiany przepisów emerytalno-rentowych zmniejszono z dniem 1 stycznia 1992 r. otrzymywane przez niego świadczenie rentowe. W szczególności skarżący podkreślił, że jest inwalidą II grupy, ma liczne przewlekłe schorzenia oraz wymienił przyznane mu odznaczenia i ordery. K. C. zarzucił Sądowi Wojewódzkiemu jedynie pobieżne zbadanie jego sprawy, wydanie niesprawiedliwego i nielogicznego rozstrzygnięcia oraz naruszenie art. 32 pkt 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 7 i 12 kpa. Podniósł również, że podstawą do uchylenia decyzji uznaniowej jest stwierdzenie, że została ona wydana z takim naruszeniem przepisów procesowych bądź prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tymczasem mimo, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów procesowych, zwłaszcza zasady równego traktowania wszystkich obywateli wobec prawa, zaskarżona decyzja nie została przez Sąd uchylona. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. Zarzuty skargi kasacyjnej uznał za bezzasadne oraz ogólnikowe. Organ zwrócił również uwagę, iż sąd wojewódzki może jedynie naruszyć przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, a nie przepisy postępowania administracyjnego, jak to błędnie podano w skardze kasacyjnej. A także podkreślił, że pismo skarżącego zatytułowane "kasacja" wbrew stwierdzeniu zawartemu w skardze kasacyjnej nie może stanowić jej integralnej części, bowiem nie spełnia wymogów z art. 175 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, iż - wbrew zarzutom podniesionym przez organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną - rozpoznawana skarga kasacyjna co do zasady odpowiada wymogom określonym w art. 175 i 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "ppsa"). Skarga ta została bowiem sporządzona przez radcę prawnego, odpowiada wymaganiom pisma procesowego oraz zawiera oznaczenie zaskarżonego wyroku ze wskazaniem, iż został on zaskarżony w całości, przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem, a także wniosek o uchylenie kwestionowanego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu. Do skargi tej zostało załączone ponadto pismo sporządzone przez samego skarżącego zatytułowane "kasacja" i zawierające uzupełnienie stanowiska wyrażonego w skardze kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż uzupełnienie rozpoznawanej skargi kasacyjnej pismem samego skarżącego jest dopuszczalne i nie narusza prawa z uwagi na treść art. 183 § 1 ppsa, dopuszczającego możliwość przytaczania przez stronę nowego uzasadnienia w ramach powołanych wcześniej podstaw kasacyjnych, oraz brak obowiązku występowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika (tzw. obowiązek adwokacko-radcowski dotyczy jedynie sporządzenia skargi kasacyjnej). Zatem aż do momentu zamknięcia rozprawy i ogłoszenia przez Sąd orzeczenia strona skarżąca może uzupełnić wyrażone w skardze kasacyjnej stanowisko, przy czym może tego dokonać osobiście bez konieczności występowania za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej należy podnieść, iż skarga ta została oparta zarówno na zarzucie naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów procesowych, jednakże żadna z podstaw kasacyjnych nie znajduje uzasadnienia, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiada prawu. Skarżący formułując zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazał na przepisy postępowania sądowoadministracyjnego tj. art. 113 i art. 141 ust. 4 ppsa oraz przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7, 8, 11 i 107 § 2 kpa. Należy podkreślić, co wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny sygnalizował w swoich orzeczeniach, że podstawą skargi kasacyjnej w ramach zarzutu naruszenia przez sąd wojewódzki przepisów postępowania mogą być jedynie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z treści rozpoznawanej skargi kasacyjnej wynika jednak, że zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego zostały powołane w takim znaczeniu, że zdaniem skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał zaskarżony wyrok i oddalił skargę mimo, iż sprawa nie została należycie wyjaśniona w postępowaniu administracyjnym, akceptując tym samym naruszenie przez organ administracji publicznej art. 7, 8, 11 i 107 § 2 kpa i w rezultacie wydał zaskarżony wyrok z naruszeniem przepisów art. 113 i art. 141 ust. 4 ppsa. Tak postawiony zarzut skargi kasacyjnej, wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę kasacyjną, należy uznać za prawidłowo sformułowany, a zatem podlegający merytorycznej ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego. Odnosząc się do zasadności tego zarzutu należy podkreślić, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym wyroku stwierdził, iż organ administracji publicznej wydający badaną decyzję prawidłowo zebrał i zanalizował materiał dowodowy w sprawie, w szczególności powołał specjalny zespół do zaopiniowania wniosku K. C. o przyznanie emerytury specjalnej oraz zwrócił się do właściwego Ośrodka Pomocy Społecznej o przeprowadzenie wywiadu w zakresie sytuacji materialnej skarżącego. Jednocześnie Sąd wyjaśnił, że w przypadku decyzji wydanej w trybie uznania administracyjnego kontroli sądowej podlega jedynie to, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego, natomiast ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądową. Podkreślenia wymaga ponadto fakt, iż ani na etapie postępowania administracyjnego ani postępowania sądowoadministracyjnego nie była kwestionowana żadna z okoliczności, na które powołuje się sam skarżący tj. trudna sytuacja materialna i zdrowotna, zmniejszenie otrzymywanej renty na skutek zmiany przepisów emerytalno-rentowych oraz posiadanie licznych odznaczeń. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, iż Sąd I instancji prawidłowo zbadał, czy organ administracji publicznej podjął niezbędne kroki do dokładnego i wyczerpującego wyjaśnienia i oceny stanu faktycznego sprawy, a zatem zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania jest niezasadny. Zarzut naruszenia prawa materialnego oparto na przepisach Konstytucji RP (art. 1, art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2) oraz art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Skarżący stwierdził, iż Sąd dopuścił się niekonstytucyjnego zastosowania przepisów ustawowych, nie uwzględniając konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa. Z treści skargi kasacyjnej wynika, iż w rzeczywistości skarżący kwestionuje konstytucyjność samego przepisu art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W tym zakresie jednak wypowiedział się już Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 października 2006 r., sygn. akt P 38/2005, stwierdzając, iż art. 82 ust. 1 jest zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 1 Konstytucji. W uzasadnieniu Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na kilka kwestii. Po pierwsze podkreślił, iż przyznanie świadczenia w trybie art. 82 ust. 1 ww. ustawy nie jest uzależnione od spełnienia określonych wymogów formalnych dotyczących wieku lub stanu zdrowia, jak ma to miejsce w wypadku emerytury lub renty przyznawanej na podstawie tej ustawy lub świadczenia wyjątkowego, przyznawanego przez Prezesa ZUS w trybie art. 83 ustawy. Celem ustanowienia emerytury lub renty przyznawanej przez Prezesa Rady Ministrów na podstawie art. 82 ust. 1 jest bowiem uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom szczególnie zasłużonym, wybitnym itd., a Prezes Rady Ministrów ma prawo w sposób zindywidualizowany określić, czy konkretny przypadek należy uznać za przypadek "szczególnie uzasadniony". Chodzi przy tym o wybitne, indywidualne, niepowtarzalne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności. Trybunał Konstytucyjny podkreślił ponadto, iż z uwagi na różnorodność, wyjątkowość, a często nieporównywalność tego typu zasług użycie przez ustawodawcę zwrotu niedookreślonego "w szczególnie uzasadnionych wypadkach" jest w pełni uzasadnione i nie może być traktowane jako naruszenie zasad prawidłowej legislacji, czy też konstytucyjnej zasady równość obywateli wobec prawa. Komentowany przepis nie narusza tym samym ani art. 2 ani art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jednocześnie Trybunał zwrócił uwagę, iż swoboda Prezesa Rady Ministrów przy wydawaniu decyzji w trybie art. 82 ustawy nie oznacza dowolności, bowiem organ związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki co do prowadzenia postępowania oraz orzekania i w tym zakresie podlega sądowej kontroli. Następnie Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, iż zasada równości oznacza obowiązek jednakowego traktowania podmiotów prawa charakteryzujących się w równym stopniu daną istotną cechą tj. podmiotów należących do określonej wspólnej kategorii, klasy. Natomiast podmioty różniące się mogą być traktowane w sposób odmienny. W ocenie Trybunału wyjątkowy charakter świadczenia, o którym mowa w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, powoduje, że podmiotów do niego uprawnionych nie można zaliczyć do tej samej grupy co podmiotów uprawnionych do emerytury i renty na zasadach ogólnych wynikających wprost z systemu ubezpieczeń społecznych. Odnosząc się do treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza zatem, iż kwestia konstytucyjności uregulowania zawartego w art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a zwłaszcza naruszenia zasady równego traktowania obywateli wobec prawa, nie budzi żadnych wątpliwości. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela argumentację zawartą w przytoczonym wyroku. W szczególności jeszcze raz należy podkreślić, iż na gruncie komentowanego przepisu świadczenie specjalne Prezes Rady Ministrów może przyznać tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, co jak potwierdza dotychczasowe orzecznictwo (w tym powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego) należy wiązać z wybitnymi zasługami na niwie zawodowej, artystycznej, społecznej czy też politycznej lub z zaistnieniem nadzwyczajnych zdarzeń losowych. Brana jest również pod uwagę sytuacja bytowa, jednakże nie może być ona jedyną przesłanką. Każdorazowo okoliczności te winny być badane i oceniane w sposób indywidualny, a omawiana instytucja nie może być stosowana jako powszechna. Dlatego też w rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się, iż podnoszone przez skarżącego okoliczności nie wypełniają przesłanek z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Odznaczenia za wzorowe wykonywanie obowiązków pracowniczych, na gruncie dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych, powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz wskazanego wyżej celu omawianej regulacji, nie mają bowiem charakteru wybitnych, niepowtarzalnych osiągnięć. Także okoliczność pogorszenia sytuacji materialnej skarżącego na skutek waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem, co było już przedmiotem orzekania sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 2007 r., sygn. akt I OSK 7/07). Natomiast kwestia trudnej sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącego, jak to już wcześniej powiedziano, nie może stanowić jedynej przesłanki do przyznania świadczenia specjalnego, bowiem świadczenie przyznane przez Prezesa Rady Ministrów nie zostało przewidziane dla osób starszych, całkowicie niezdolnych do pracy lub pozostających w ciężkim położeniu materialnym. Dla osób tych, zależnie od spełnienia innych jeszcze przesłanek, przewidziano inne instytucje takie jak: świadczenia społeczne przyznawane na zasadach ogólnych na podstawie ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenie wyjątkowe z art. 83 tej ustawy, czy też świadczenia otrzymywane z pomocy społecznej. Wobec powyższych rozważań Naczelny Sad Administracyjny stwierdza, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku dokonał w pełni zasadnego zastosowania art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a zatem zarzut naruszenia prawa materialnego wskazany w skardze kasacyjnej nie znajduje uzasadnienia. W tym stanie rzeczy, skoro nie stwierdzono ani naruszenia przepisów postępowania ani przepisów prawa materialnego, skargę kasacyjną należało oddalić na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego - radcy prawnemu - wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ppsa mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 ppsa) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 ppsa.