II SA/Go 95/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Monika Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia [...], działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Z. - Naczelnik Wydziału Spraw Społecznych, na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz art. 3 ust. 3, 7 ust. 1 i 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zmianami ), po ponownym rozpatrzeniu sprawy, orzekł o uchyleniu ostatecznej decyzji nr [...] r., którą przyznano stronie przedmiotowe świadczenie i odmówił przyznania jej dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, iż dodatek mieszkaniowy przyznany uchyloną decyzją był przyznany na podstawie nieprawdziwych danych. W toku wznowionego postępowania administracyjnego ustalono, iż w okresie poprzedzającym wydanie decyzji z dnia 12 lutego 2004 r. S. S. pobierała świadczenie z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. na życiowe usamodzielnienie się i integrację ze środowiskiem w wysokości 486,30 zł, a świadczenia tego nie wykazała w deklaracji o wysokości dochodów. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła S. S. która zarzuciła, iż jest ona dla niej krzywdząca, nie otrzymywała bowiem wyżej wymienionego świadczenia z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., pobierała je natomiast jej opiekunka z rodziny zastępczej J.a S.. Ponadto wskazała, iż była przez swoją opiekunkę zmuszana do podpisywania dokumentów, których nawet nie czytała, przy czym wypłaty z tego tytułu pobierała rodzina zastępcza, a ona sama nie wiedziała nawet, że takie dochody w ogóle istnieją. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z., działając w trybie odwoławczym, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 7 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy decyzję organu l instancji. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Kolegium podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organu l nstancji. Łączny dochód gospodarstwa domowego wnioskodawczyni w okresie 3 miesięcy poprzedzających zgłoszenie wniosku o dodatek tj. od stycznia do marca 2005 r. wyniósł 3.269,90 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie stanowiło 544,98 zł miesięcznie. Określając zatem zasadność wznowienia przez organ l instancji postępowania w sprawie i z uwagi na treść wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego zawierającego nieprawdziwe dane i ustaleniu, że dodatek mieszkaniowy wynosi 0,00 zł po uwzględnieniu wydatków poniesionych w związku z zajmowanym lokalem - 59 zł, oraz przysługujących ryczałtów za brak instalacji centralnego ogrzewania i ciepłej wody - 49,04 zł + 13,86 zł, odmówił jego przyznania. Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim S. S., wnosząc o unieważnienie decyzji organu l instancji. Skarżąca wskazując, iż nie pobierała świadczeń Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z., bowiem nie wiedziała, iż takie świadczenia są jej przyznane. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podnosząc ponadto, że skarżąca jako osoba pełnoletnia miała pełną zdolność do czynności prawnych, a wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego został przez nią podpisany. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 153, póz. 1269, ze zmianami), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270, ze zm.). Sąd nie może opierać kontroli o kryterium słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Dokonując oceny zasadności zaskarżonej decyzji w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić, a więc z punktu widzenia jej legalności uznać należy, decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia prawa, a w szczególności przepisów postępowania administracyjnego. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 k.p.a. zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Zaznaczyć przy tym należy, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a., podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy. W myśl art. 3 ust 1. dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom, o których mowa w art. 2 ust. 1, jeżeli średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie przekracza 175% kwoty najniższej emerytury w gospodarstwie jednoosobowym i 125% tej kwoty w gospodarstwie wieloosobowym, obowiązującej w dniu złożenia wniosku, z zastrzeżeniem art. 6 ust. 8. Na wstępie należy podkreślić, iż zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. oraz poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zapadły w postępowaniu wznowieniowym. Zgodnie z dyspozycją art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego wydaje decyzję w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w razie braku podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy istnieją podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a i wydaje nową decyzję o istocie sprawy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak więc ustawodawca wskazuje, iż konieczną przesłanką dla wznowienia postępowania na podstawie wyżej wymienionego przepisu jest ujawnienie nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji. Taką nową okolicznością w niniejszej sprawie, istniejącą w dniu wydawania decyzji, jest fakt, iż skarżąca miała przyznane świadczenie z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Z. W związku z powyższym w rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z przypadkiem uregulowanym w art. 7 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych ( Dz. U. z 2001 r, Nr 71, poz. 734, ze zmianami ) -przywoływanej dalej jako "ustawa". Jeżeli bowiem w wyniku wznowienia postępowania stwierdzono, że dodatek mieszkaniowy przyznano na podstawie nieprawdziwych danych zawartych w deklaracji lub wniosku, o których mowa w ust. 1, osoba otrzymująca dodatek mieszkaniowy jest obowiązana do zwrotu nienależnie pobranych kwot w podwójnej wysokości. Należności te wraz z odsetkami i kosztami egzekucyjnymi podlegają przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego w administracji. Wypłatę dodatku mieszkaniowego w skorygowanej wysokości wstrzymuje się do czasu wyegzekwowania należności. 3 W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolity jest pogląd, że przepis art. 145 § 1 Kpa ogranicza przedmiot wznowienia postępowania tylko do sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Skoro przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie, w której wznowiono postępowanie administracyjne, było przyznanie skarżącej dodatku mieszkaniowego w określonej wysokości, to przedmiotem badania w toku wznowionego postępowania administracyjnego mogła być jedynie kwestia przysługiwania skarżącej prawa do tego dodatku i ewentualnie jego wysokości, (por. wyrok NSA z 23 września 1999 r., sygn. akt II SA/Wr 1712/98, oraz wyrok NSA z 26 maja 2000 r., sygn. akt II SA/Wr 1801/98). Wspomniany wyżej ust. 1 art. 7 cytowanej ustawy stanowi, że dodatek mieszkaniowy przyznaje, na wniosek osoby uprawnionej do dodatku mieszkaniowego, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji administracyjnej. Do wniosku dołącza się deklarację o dochodach gospodarstwa domowego za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku oraz inne niezbędne dokumenty. Zasadniczym celem ustawy o dodatkach mieszkaniowych jest wsparcie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji i nie są w stanie pokryć bieżących wydatków na zajmowane mieszkanie. Z normy zawartej w art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych wynikają jednoznaczne przesłanki, które warunkują wydanie decyzji odmownej nawet w sytuacji, w której strona wnosząca o dodatek mieszkaniowy spełnia ustawowe warunki jego otrzymania. Prawidłowe zastosowanie tego przepisu wiąże się jednak z przeprowadzeniem przed wydaniem decyzji ustaleń, które pozwolą na właściwe dokonanie subsumcji. Uznaniowy charakter decyzji podejmowanej na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych nie może oznaczać granic swobody uznania organu orzekającego. Organ ma obowiązek załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza on możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca już w toku postępowania przed organem l instancji podnosiła zarzuty dotyczące nieprawidłowego naliczenia przyznanych jej świadczeń, a zwłaszcza braku pobierania przez nią pomocy pieniężnej na kontynuowanie nauki w wysokości 486,30 zł, która to należność była przelewana na rachunek bankowy, o którym to fakcie dowiedziała się dopiero w trakcie prowadzonego postępowania w trybie wznowieniowym. Wprawdzie skarżąca jako pełnoletnia wychowanka rodziny zastępczej posiadała pełnomocnictwo do przedmiotowego rachunku udzielone przez J. S. na które to konto przekazywane były świadczenia przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie, nie mniej organ II instancji odniósł się jedynie do stwierdzenia, że "wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego zawierał nieprawdziwe dane". Z treści protokołu z przesłuchania strony z dnia 5.07.2007 r. wynika, że dokumentacja dotycząca dodatku mieszkaniowego załatwiana była przez ciotkę skarżącej J. S., która była dysponentem konta bankowego jako wcześniej ustanowiona w ramach rodziny zastępczej. Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( Dz. U. Nr 64, poz. 593, ze zmianami ) pomoc pieniężna na usamodzielnienie oraz na kontynuowanie nauki przysługują osobie, która osiągnęła pełnoletność w rodzinie zastępczej. Artykuł 89 ust. 5 pkt 2 stanowi, że pomoc pieniężna na usamodzielnienie i pomoc pieniężna na kontynuowanie nauki przysługują między innymi osobie usamodzielnianej w rodzinie. Pod pojęciem zasad wypłaty wydatków z pomocy społecznej kryje się określenie podmiotów na rzecz których następuje wypłata, wskazanie kryteriów, w oparciu o które ma płatność nastąpić i w jakiej części, w tym zwłaszcza ustalenia faktycznego odbiorcy płatności. Uznanie w oparciu o nikłe ustalenia faktyczne, że w przypadku wnioskodawczyni występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, nieuzasadniająca przyznanie pomocy finansowej na wydatki mieszkaniowe, jest przykładem przekroczenia granic uznania administracyjnego. Określenie "wszelkie przychody", o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734, ze zmianami) obejmuje to, co zostało uzyskane faktycznie, a w tym zakresie mimo podnoszonych przez skarżącą zarzutów organ nie poczynił żadnych ustaleń. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt 1lit. "c" oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153 poz. 1270, ze zmianami) orzekł jak w sentencji wyroku.