IV SA/Gl 349/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania Decyzją Nr [...] z dnia [...]r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. ,w powołaniu na przepis art. 3 pkt 2, pkt 12 i pkt 13 oraz art. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (DZ. U. Nr 228 poz. 2255) odmówiono A. S. prawa do świadczenia w postaci zasiłku rodzinnego, a także dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Uzasadniając swoje stanowisko organ wskazał, iż A. S. nie spełnia warunków osoby uczącej się, zdefiniowanej przez ustawodawcę w treści art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (DZ. U. Nr 228 poz. 2255). Nie zostały bowiem wobec niej zasądzone alimenty od obojga rodziców. Sąd Rejonowy w C. wyrokiem z dnia [...]r. uchylił obowiązek [...] nałożony uprzednio na matkę A. S., a jedynie ojciec wnioskodawczyni zobowiązany został sądownie do [...] córki. Nie zgadzając się ze stanowiskiem organu strona wystąpiła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z odwołaniem. W odwołaniu tym zawarła wniosek o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia wszczętej przez nią sprawy sądowej o alimenty przeciwko jej matce, B. R., podnosząc jednocześnie brak swojej świadomości co do treści wyroku uchylającego obowiązek alimentacyjny jej matce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją Nr [...] z dnia [...]r na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 3 pkt 13 ustawy z dnia 28 listopada 2003r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Powołując się na złożony przez odwołującą w dniu [...]r. wniosek, w którym wystąpiła o przyznanie jej zasiłku rodzinnego wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego organ wskazał, iż żądanie to mogłoby zostać spełnione przy spełnieniu wymogów, o których mowa w art. 4 ust. 2, art. 5 ust. 1-3 oraz art. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże wyłącznie wtedy, gdyby wnioskodawczyni była osobą uczącą się w rozumieniu art. 3 pkt 13 tego aktu prawnego. Zgodnie z definicją legalną zawartą w tym przepisie osobą taką jest pełnoletnia osoba ucząca się nie pozostająca na utrzymaniu rodziców w związku z ich śmiercią lub zasądzeniem od rodziców na jej rzecz alimentów, jeżeli wyrok sądu orzekający alimenty został wydany przed osiągnięciem pełnoletniości przez osobę uczącą się. Kolegium uznało, iż wniosek strony o zawieszenie postępowania do czasu uzyskania wyroku zasądzającego alimenty od matki jest w świetle powyższego unormowania nie zasadny. W aktach sprawy przedstawionych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu wraz ze skargą, oprócz obu wyżej wymienionych decyzji Sąd dostrzegł rozstrzygnięcie wniosku skarżącej z dnia [...]r. przez Prezydenta Miasta C. w postaci decyzji z dnia [...] r. Nr [...] przyznającej A. S. zasiłek rodzinny na okres od dnia [...]r. do dnia [...] w wysokości [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W następstwie uruchomienia nadzwyczajnego trybu postępowania, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, decyzją Nr [...] z dnia [...] r. uchylono decyzję nr [...] z dnia [...]r. przyznająca stronie świadczenia rodzinne i orzeczono o odmowie przyznania ich stronie od dnia [...]r. Do żadnej z tych decyzji nie odniesiono się ani w zaskarżonej decyzji ani w decyzji wydanej przez organ I instancji. A. S. skierowała od decyzji organu II instancji z dnia [...]r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wskazano, iż skarżącej przysługiwały zasądzone od obojga rodziców [...], a uchylenie obowiązku [...] obciążającego matkę skarżącej nastąpiło bez wiedzy i woli skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowo prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) zwanej dalej P.p.s.a.. Ponadto, co wymaga podkreślenia, wojewódzkie sądy administracyjne rozstrzygają w granicach danej sprawy nie będąc jednak związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania o konieczności uwzględnienia skargi, aczkolwiek wyłącznie z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu niezależnie od treści skargi. Dostrzeżone bowiem w ramach kontroli ex officio uchybienia proceduralne mają charakter istotnych i w opinii Sądu pozostają w związku przyczynowym z wydanym rozstrzygnięciem. Bezspornie należy uznać, iż postępowanie toczące się z wniosku A. S. o przyznanie jej świadczeń regulowanych ustawą z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych było postępowaniem administracyjnym. Inicjatywę wszczęcia postępowania administracyjnego reguluje przepis art. 61 § 1 k.p.a. Zgodnie z jego brzmieniem postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Przyjęte w tym przepisie unormowanie nie oznacza dowolności organu administracji publicznej we wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie strony. Artykuł 61 § 1 k.p.a. musi być interpretowany w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo to ustala się zatem na wniosek strony. Decyzja organu I instancji utrzymana w mocy zaskarżonym przez A. S. rozstrzygnięciem Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydana została w związku z wnioskiem strony z dnia [...] r. Potwierdza to sentencja jak i uzasadnienie decyzji I instancji, a również uzasadnienie decyzji organu II instancji. Jednakże zauważa się, iż ten sam wniosek A. S. posłużył organowi administracyjnemu do uruchomienia sprawy zakończonej decyzją z dnia [...]r. wydaną w trybie wznowieniowym rozstrzygającą o odmowie przyznania A. S. zasiłku rodzinnego i dodatku do tego zasiłku od dnia [...]r. Decyzja zaskarżona i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta C. byłyby zatem rozstrzygnięciem wydanym w tej samej sprawie. Sytuacja tak nie miałby miejsca jedynie w przypadku, gdyby rozstrzygnięcia te dotyczyły innego okresu zasiłkowego. Ponownie powołując się na treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych trzeba wskazać, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Ponowny wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego, od daty którego uzależniony jest okres przyznania zasiłku, nie jest wnioskiem w tej samej sprawie,. Dotyczy bowiem innego przedmiotu sprawy. Wynika to z okresowego charakteru zasiłku rodzinnego. Z przedstawionego Sądowi materiału sprawy trudno jest wysnuć, czy organ rozpoznając wniosek A. S. złożony przez nią w dniu [...]r., potraktował go jako nowy wniosek w sprawie o przyznanie zasiłku rodzinnego i miał zamiar orzekać o kolejnym okresie zasiłkowym. Decyzja organu I instancji nie zawiera w tym względzie żadnych wskazań. Nie określono również okresu zasiłkowego, którego dotyczy rozstrzygniecie w zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Nie wyjaśniono również, czy zgodne z wolą skarżącej byłoby potraktowanie jej wniosku z dnia [...] r. jako wniosku dotyczącego kolejnego okresu zasiłkowego. W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., w ponownym postępowaniu, stosownie do zasad wynikających z treści przepisu art. 61 § 1 k.p.a. powinno przede wszystkim wyjaśnić jakie zdarzenie było zdarzeniem inicjującym postępowanie zakończone zaskarżoną i utrzymaną nią w mocy decyzją. Jeżeli istotnie wolą skarżącej było rozpoznanie jej wniosku , jako dotyczącego kolejnego okresu zasiłkowego, organ rozpozna sprawę ponownie, przy uwzględnieniu brzmienia przepisu art. 3 pkt 13 ustawy o świadczeniach rodzinnych po jego nowelizacji, jaka miała miejsce z dniem obowiązywania od 6 lipca 2007r. ( ustawa z dnia 24 maja 2007r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym - Dz.U. Nr 109 poz.747). Wydając ponowną decyzję w sprawie, obowiązkiem organu będzie określić w sposób odpowiadający wymogom art. 3 pkt 10 i 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jakiego okresu zasiłkowego dotyczy wydane rozstrzygnięcie. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c stawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uwzględniając tym samym, po myśli art. 200 P.p.s.a. wniosek pełnomocnika skarżącej i przyznając z tego tytułu należność odpowiadająca wymogom przepisu art. art.18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz.U. Nr 163 poz.1348).