II SA/Ke 65/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka,, Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Katarzyna Tuz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2008r. sprawy ze skargi B.G. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu środków na podjęcie działalności gospodarczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Wojewoda decyzją [...] znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania B. G. na podstawie art. 76 ust 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] znak: [...] wydaną z upoważnienia Starosty przez Powiatowy Urząd Pracy odmawiającą umorzenia zadłużenia z tytułu przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie 12.992,81 zł. W motywach uzasadnienia organ odwoławczy przedstawił następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 7.11.2005r. B. G. zawarła ze Starostą umowę nr [...], o przyznanie środków na podjęcie działalności gospodarczej. Zgodnie z treścią § 9 powołanej umowy B. G zobowiązała się do osiągnięcia planowanego efektu prowadzonej działalności, polegającego na prowadzeniu działalności przez okres co najmniej 12 miesięcy. Wyniki przeprowadzonej przez Powiatowy Urząd Pracy kontroli kolejno w dniach:[...]. wskazywały, że cel umowy nie został osiągnięty, w związku z tym organ I instancji wezwał B. G. do dostarczenia dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności gospodarczej. W wyznaczonym terminie strona wymaganych dokumentów nie przedłożyła, co w ocenie organów pozwoliło na przyjęcie, iż nie dotrzymała warunków umowy i w rezultacie, organ pismem z dnia [...] zażądał zwrotu otrzymanych środków w kwocie 11.000zł wraz z odsetkami ustawowymi w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. B. G. w wyznaczonym terminie nie zwróciła środków otrzymanych na podjęcie działalności gospodarczej, a ta okoliczność poskutkowała uzupełnieniem przez Powiatowy Urząd Pracy weksla in blanco, stanowiącego zgodnie z zawartą umową zabezpieczenie spłaty należności. Wnioskiem z dnia [...] B.G. zwróciła się do organu o odroczenie terminu zapłaty za weksel do czasu rozpatrzenia skargi na Powiatowy Urząd Pracy złożonej do Urzędu Wojewódzkiego. Wezwaniami z dnia [...] Powiatowy Urząd Pracy zobowiązał B. G. i jej poręczycieli do udokumentowania swojej sytuacji materialnej powołując treść przepisu art. 76 ust.7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy umożliwiającego Staroście odroczenie terminu płatności, rozłożenia na raty, albo umorzenia w całości jednorazowo przyznanych środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Pismem z dnia [...] B. G. zwróciła się do Starosty o umorzenie środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej, podnosząc, iż działalność prowadziła w okresie od [...] do [...] zgodnie z wymogami zawartej umowy. Organ odwoławczy wskazał, że nie udzielenie odpowiedzi na wezwania w konsekwencji uniemożliwiło organowi ocenę sytuacji materialnej osób zobowiązanych do spłaty należności, jak również negatywna opinia Powiatowej Rady Zatrudnienia w kwestii umorzenia zadłużenia B. G. w świetle art. 76 ust 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy skutkowały odmową umorzenia zadłużenia z tytułu przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] wniosła B. G. Zarzuty skarżącej sprowadzają się do polemiki z twierdzeniami organów administracji odnośnie wykonania warunków umowy z dnia 7.11.2005r. nr 269EFS. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga znajduje podstawy i zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesionych. Zgodnie z art. 1, art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej jako p.p.s.a.), wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanym przypadku kontrola sądowoadministracyjna wykazała naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 76 ust 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. Nr 99, poz. 1001 ze zm. – zwanej dalej jako ustawą) Starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek: 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Stosownie zaś do treści art. 46 ust 3. ustawy osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, założenie lub przystąpienie do spółdzielni socjalnej, jest obowiązana dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą lub była członkiem spółdzielni socjalnej przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków. Z analizy powołanych przepisów wynika, że Starosta wobec osoby, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, może stosować instrumenty prawne przewidziane art. 76 ust. 7 ustawy (odroczyć, rozłożyć na raty, umorzyć) o ile istnieje dla niej obowiązek zwrotu otrzymanych świadczeń. Ten obowiązek powstaje wówczas, jeżeli osoba prowadziła działalność gospodarczą przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków. Powyższa regulacja oznacza, że organ może badać przesłanki określone enumeratywnie w pkt. 1-4 ust. 7 art. 76 ustawy istotne dla podjęcia rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia świadczenia jedynie wówczas, gdy strona nie kwestionuje obowiązku zwrotu przyznanego jej świadczenia. Zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy potwierdza, że skarżąca w toku postępowania cały czas nie zgadzała się z twierdzeniami organu co do prowadzenia przez nią działalności gospodarczej przez okres krótszy niż 12 miesięcy. Zgodnie z § 13 umowy, spory wynikające z realizacji tej umowy podlegają rozpatrzeniu przez sąd powszechny właściwy miejscowo dla siedziby Powiatowego Urzędu Pracy. Postanowienia umowy w tym zakresie odpowiadają dyspozycji zawartej w art. 46 ust. 4 ustawy, stosownie do którego w przypadku niewywiązania się z obowiązku o którym mowa w ust. 2 i 3, dochodzenie roszczeń z tytułu zawartej umowy następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Należy stwierdzić, iż z pisma skarżącej z dnia [...] zatytułowanego: "Wniosek o umorzenie środków przyznanych na podjęcie działalności gospodarczej", nie wynika jednoznacznie, czy skarżąca kwestionuje co do zasady obowiązek zwrotu przyznanych środków, czy też wnosi o umorzenie tych środków. Ma to o tyle istotne znaczenie, że w sytuacji, gdy istnieje spór co do obowiązku zwrotu, brak jest podstaw prawnych do rozpoznania wniosku o umorzenie, albowiem jak już wcześniej zostało podniesione, przewidziane w art. 76 ust. 7 ustawy instrumenty prawne mogą być stosowane, gdy dla strony istnieje obowiązek zwrotu otrzymanych świadczeń, którego strona nie kwestionuje. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego na tle art. 61 § 1 kpa ugruntowany jest pogląd, iż żądanie strony w postępowaniu administracyjnym należy oceniać na podstawie treści pisma przez nią wniesionego, a nie na podstawie tytułu pisma. Jeśli zaś charakter wniesionego pisma budzi wątpliwości, organ ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Reguły postępowania administracyjnego zobowiązują również organ do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa). Wskazanym wymogom organ nie sprostał, albowiem nie zwrócił się do skarżącej o sprecyzowanie stanowiska wyrażonego w piśmie z dnia [...] jak również nie wyjaśnił i nie wskazał okoliczności faktycznych i prawnych mających wpływ na sytuację, w której się ona znalazła, co czyni wydane rozstrzygnięcie co najmniej przedwczesnym. Ubocznie należy podnieść, że wypełnienie weksla in blanco nie oznacza dla organu możliwości bezpośredniego dochodzenia kwoty w nim określonej, bowiem dopiero uzyskanie tytułu wykonawczego uprawnia do ściągnięcia należności i świadczy o obowiązku jej zwrotu. Do wydania tytułu wykonawczego właściwy jest sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że postępowanie w niniejszej sprawie wykazuje naruszenia art. 7, 77 § 1 kpa, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ II instancji wyda stosowne rozstrzygnięcie mając na względzie przedstawione wyżej uwagi i wyeliminuje dotychczasowe naruszenia prawa. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt c, 134, 135 oraz 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł, jak w sentencji.