III SA/Wr 393/07
WyrokWSA we Wrocławiu2008-03-07
Skład orzekający: Józef Kremis, Maciej Guziński, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, który użyczył swój samochód o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg szwagrowi, który nie jest jego pracownikiem, do przewozu rzeczy na potrzeby prywatne, wykonuje transport drogowy podlegający obowiązkowi posiadania licencji i uiszczenia opłaty drogowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przewóz drogowy wykonywany zestawem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, nawet jeśli jest to przewóz na potrzeby prywatne i pojazdy nie są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, podlega przepisom ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym, brak licencji i opłaty drogowej uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.Stan faktyczny
Funkcjonariusze celni skontrolowali zestaw pojazdów (samochód o DMC 3250 kg z przyczepą o DMC 2000 kg) poruszający się po drodze krajowej. Właścicielem pojazdu był M. B., prowadzący działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych. Kierowcą był jego szwagier, niebędący pracownikiem M. B. Kierujący nie posiadał karty opłaty drogowej ani licencji. Naczelnik Urzędu Celnego nałożył na M. B. karę pieniężną za wykonywanie transportu drogowego bez licencji i bez uiszczenia opłaty. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Dyrektora Izby Celnej. M. B. wniósł skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne zastosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym, gdyż jego samochód miał DMC poniżej 3,5 tony, a przewóz miał charakter prywatny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Józef Kremis Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Asesor WSA Magdalena Jankowska-Szostak Protokolant Monika Mikołajczyk po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji i bez uiszczenia opłaty oddala skargę.
W dniu [...] funkcjonariusze celni przeprowadzili na drodze krajowej nr [...] kontrolę dokumentów pojazdu samochodowego m-ki [...], o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg wraz z przyczepą o nr rej. [...],o dopuszczalnej macie całkowitej 2000 kg. Właścicielem kontrolowanego pojazdu i jednocześnie osobą towarzyszącą kierowcy w czasie podróży był M. B., prowadzący jako osoba fizyczna zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą "A", z siedzibą w L. Natomiast kierującym zespołem pojazdów samochodowych był – A. F. (prywatnie - szwagier właściciela pojazdu). Podczas kontroli stwierdzono, iż kierujący pojazdem nie posiadał karty opłaty drogowej oraz licencji.
Postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego w L. wszczął postępowanie w celu nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących wykonywania transportu drogowego lub przewozu na potrzeby własne, informując o tym M. B. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] (Nr [...]), Naczelnika Urzędu Celnego w L. nałożył na M. B. karę pieniężną w wysokości 11.000 zł: 8.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji; 3.000 zł za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych.
Pismem z dnia [...] Strona - reprezentowana przez pełnomocnika - wniosła do Dyrektora Izby Celnej we W. odwołanie od decyzji organu I instancji. Strona odwołująca zaskarżonej decyzji zarzuciła:
- naruszenie art. 5 w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez błędne przyjęcie, iż usługi transportowe wykonywane samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg wymagają licencji pomimo wskazania , iż przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy;
- naruszenie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez niewłaściwe jego zastosowanie tj. wskazanie, iż strona skarżąca w dniu [...] obowiązana była do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, mimo, iż w tym dniu nie wyjeżdżała na drogi krajowe;
- naruszenie art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa poprzez nie rozpatrzenie całości materiału zebranego w przedmiotowej sprawie i w konsekwencji brak oceny całokształtu zebranego materiału dowodowego.
W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że strona prowadzi jednoosobowo działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych, polegającą na przewozie towarów. Czyni to za pomocą samochodu m-ki [...] o dmc 3250 kg, który jest jedynym samochodem będącym w jej posiadaniu. Dlatego, zdaniem strony odwołującej, nie mają do niej zastosowania - zgodnie z art. 3 ust.1 pkt. 2 - przepisy ustawy o transporcie drogowym. W odwołaniu podniesiono również, iż wątpliwa jest wykładnia przepisów ustawy o transporcie drogowym, że osoba fizyczna prowadząca jednoosobowo działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych zawsze i w każdych okolicznościach obowiązana była do uiszczenia opłaty, nawet jeśli grzecznościowo użyczyła samochód.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98 poz. 1071 ze zm. ), art. 4 pkt 3 i pkt 4 lit a, art. 5 ust. 1, art. 42 ust. 1, art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3, art. 92 ust. 1 i ust. 4, ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2004 r. nr 204. poz. 2088 ze zm.), pkt 1.1. i pkt. 4.1. załącznika do ustawy, Dyrektor Izby Celnej we W. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...].
Rozpatrując sprawę Dyrektor Izby Celnej we W. stwierdził, że w dniu kontroli wykonywany był po drodze krajowej przewóz drogowy zestawem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, a więc przewóz do którego mają zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym. Podczas kontroli stwierdzono, że kierujący tym zestawem pojazdów nie posiadał karty opłaty drogowej oraz licencji. Następnie organ celny stwierdził, że jak ustalono w toku postępowania wyjaśniającego, przewóz drogowy wykonywany był w imieniu i na rzecz M. B. prowadzącego jako osoba fizyczna zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą "A". Kierowcą kontrolowanego zestawu pojazdów samochodowych był szwagier przedsiębiorcy, nie będący jego pracownikiem.
Natomiast, zdaniem organu, stosownie do art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. Oznacza to, zdaniem organu, iż każdy podmiot wykonujący przewóz drogowy pojazdem lub zespołem pojazdów powyżej 3,5 tony zobligowany jest posiadać kartę opłaty drogowej za przejazd po drogach krajowych. Obowiązek uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych mają podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy. Pojęcie podmiot obejmuje zarówno osoby fizyczne, osoby prawne, a także jednostki organizacyjne niebędące osobą prawną, której odrębne przepisy przyznały zdolność prawną, jeżeli wykonują ten przewóz drogowy.
Z kolei, zdaniem organu, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, podjęcie i wykonywanie transportu drogowego – obejmującego stosownie do art. 4 pkt 3 tej ustawy, krajowy transport drogowy, międzynarodowy transport drogowy a także każdy przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej, niespełniających warunków, o których mowa w pkt 4 tego artykułu - wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie tego transportu. Jednym z tych warunków wskazanych w pkt. 4 art. 4 ustawy o transporcie drogowym jest aby pojazdy używane do przewozu były prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników.
Odwołujący się, jak podniósł organ celny, nie spełniał wskazanego powyższego warunku, o którym mowa we wskazanym art. 4 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, dlatego - jako wpisany do ewidencji działalności gospodarczej przedsiębiorca transportowy - winien w tej sytuacji dysponować licencją na transport drogowy.
W konsekwencji, wobec braku dokumentów: opłaty za przejazd; licencji, zdaniem organu, zgodnie z art. 92 ust 1 ustawy o transporcie drogowym, podlega karze pieniężnej. Kara ta stosownie do postanowień załącznika do ustawy wynosi: za wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych - 3000 zł (pkt 4.1.); za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji - 8.000 zł (pkt 1.1.).
Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem M. B. – reprezentowany przez pełnomocnika - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji.
W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono:
- naruszenie art. 5 w zw. z art. 4 pkt 1, 2 i pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez błędne przyjęcie, iż w dniu kontroli Skarżący wykonywał transport drogowy to jest, iż podejmował i wykonywał działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi;
- naruszenie art. 5 w zw. z art. 3 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez błędne przyjęcie, iż usługi transportowe wykonywane samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej 3 250 kg wymagają licencji pomimo wskazania, iż przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy;
- naruszenie art. 42 ust 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym przez niewłaściwe jego zastosowanie tj. wskazanie, iż strona skarżąca w dniu [...] obowiązana była do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych mimo, iż w tym dniu nie wyjeżdżała na drogi krajowe;
- naruszenie art. 10 § 1 i art. 73 § 1 w zw. z art. 79 k.p.a. poprzez wyznaczenie jedynie trzydniowego terminu na wypowiedzenie się co do zebranych w sprawie dowodów;
- naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. i 78 § 1 k.p.a. poprzez nie rozpatrzenie całości materiału zebranego w przedmiotowej sprawie oraz brak uwzględnienia wniosku dowodowego strony skarżącej, tj. o przesłuchanie strony – M. B.;
- naruszenie przepisów prawa postępowania, konkretnie art. 7 i 8 k.p.a. przejawiające się przełamaniem zasady praworządności oraz pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej, poprzez wykorzystanie nie do końca precyzyjnych przepisów dla ukarania strony, która w czasie prywatnym, dla prywatnego użytku postanowiła zakupić samochód osobowy.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w dniu kontroli skarżący był pasażerem w samochodzie wykorzystywanym do celów prywatnych przez jego szwagra. Skarżący nie wykonywał więc transportu drogowego w rozumieniu ustawy. Ponadto wskazano, że w ramach wykonywania działalności gospodarczej, skarżący nie posługuje się zestawem drogowym, a jedynie pojedynczym samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej 3 250 kg. Zgodnie zaś z przepisami art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym, przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony. Dlatego obowiązek uzyskania odpowiedniej licencji, wyrażony w art. 5 ustawy o transporcie drogowym, nie ma zastosowania do strony skarżącej.
W skardze podniesiono także, że poprzez zakreślenie jedynie trzydniowego terminu do wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, faktycznie pozbawiono stronę czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Ponadto wskazano, że nie przesłuchano dodatkowo strony skarżącej, o co wnoszono w odwołaniu. Powyższe stanowi naruszenie przepisów art. 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a. Zdaniem strony skarżącej, w sprawie mamy do czynienia z istotnym naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, mającym wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas zaprezentowane stanowisko.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez wyznaczenie stronie jedynie trzydniowego terminu na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego, Dyrektor Izby Celnej stwierdził, iż zarzut w tej kwestii jest nietrafny. Zarówno organ I instancji, mający siedzibę w L., gdzie strona zamieszkuje, jak i organ II instancji poinformowały stronę o prawie czynnego uczestnictwa w postępowaniu wynikającym z art. 10 k.p.a. Strona ani jej pełnomocnik (na etapie postępowania odwoławczego) z prawa tego nie skorzystali w zakreślonym terminie. Ponadto Dyrektor Izby Celnej podkreślił, iż żaden z przepisów k.p.a. nie reguluje sprawy związanej z terminem w jakim strona mogłaby zrealizować swoje prawo wynikające z art. 10 k.p.a. Sprawa ta pozostawiona została uznaniu organu.
Zdaniem organu celnego w sprawie został poprawnie i wyczerpująco zebrany materiał dowodowy oraz dokładnie wyjaśniony stan faktyczny sprawy. Skoro wszystkie istotne i mające znaczenie dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione, zbędne było dodatkowe przesłuchanie skarżącego. Zarówna strona jak i kierowca na okoliczność realizowanego przewozu drogowego zostali przesłuchiwani w trakcie kontroli dokumentów transportowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy.
Skargę nie można uznać za zasadną.
W ocenie Sądu wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie uchybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu. Przede wszystkim godzi się zauważyć, że organy administracji dokonały prawidłowego ustalenia okoliczności stanu faktycznego koniecznych do podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia w sprawie, należycie oceniły zgromadzony materiał dowodowy i dokonały prawidłowej wykładni przepisów stanowiących normatywną podstawę wydanych orzeczeń.
Z ustaleń poczynionych przez organy celne wynika, że w dniu [...] po drodze krajowej nr [...] dokonywano przejazdu pojazdem samochodowym m-ki [...], o nr rej. [...], o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg wraz z przyczepą o nr rej. [...],o dopuszczalnej macie całkowitej 2000 kg. Właścicielem kontrolowanego pojazdu i jednocześnie osobą towarzyszącą kierowcy w czasie podróży był M. B., prowadzący jako osoba fizyczna zarejestrowaną działalność gospodarczą pod nazwą "[...]", z siedzibą w L. Natomiast kierującym zespołem pojazdów samochodowych był – A.F. (prywatnie - szwagier właściciela pojazdu).
Biorąc pod uwagę przesłanki wskazane w art. 4 pkt 3 i 4 i art. 5 ust. 1 oraz art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowych (Dz. U. z 2004 r. nr 204 , poz. 2088 ze zm.), w wersji obowiązującej w dacie orzekania przez organy administracyjne), organy celne uznały, że przewóz miał charakter transportu drogowego w rozumieniu tej ustawy, którego wykonywanie wymaga licencji oraz opłaty drogowej.
Strona skarżąca nie kwestionuje dokonywania przejazdu drogowego po drodze krajowej tym zestawem pojazdów. Podnosi jednak, że w tym dniu nie podejmowała i wykonywała działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi. Była pasażerem w samochodzie wykorzystywanym dla celów prywatnych przez inną osobę. Podnosi, że wykonuje usługi transportowe samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej 3250 kg, do którego przepisów ustawy się nie stosuje, a więc nie występuje w jej sytuacji konieczność posiadania licencji.
W świetle powyższego, stosownie do art. 4 pkt 6a wskazanej ustawy - określającego przewóz drogowy jako transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy - nie budzi wątpliwości, że wykonywany był przewóz drogowy zespołem pojazdów o macie całkowitej przekraczającej 3,5 ton, do którego w świetle art. 3 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, stosuje się przepisy tej ustawy.
W tym stanie rzeczy, kontrola legalności decyzji wymierzającej karę pieniężną sprowadza się do oceny, czy prawidłowo organy administracyjne ustaliły, że skarżący jako przedsiębiorca prowadził w dniu kontroli transport drogowy objęty licencją i opłatą drogową i uchybił tym wymogom.
W ocenie Sądu ustalenia poczynione w tym zakresie przez organy administracyjne obu instancji znajdują oparcie w materiale dowodowym sprawy i nie można im skutecznie zarzucić wadliwości. Akta sprawy wskazują, że organy administracyjne podjęły wszelkie kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy (w myśl wymogu art. 7 k.p.a.), zgromadziły dowody w zakresie koniecznym w sprawie (art. 77 §1 k.p.a.) a skarżący po zapoznaniu się z nimi (art. 10 k.p.a.) nie zgłaszał dalej idących wniosków dowodowych. Materiał dowodowy uznać należy zatem za kompletny a skoro tak to materiał ten podlegał w sprawie ocenie przez organy celne na zasadzie uregulowanej art. 80 k.p.a. tj. na zasadzie swobodnej oceny dowodów.
Nietrafny, jak słusznie wskazał organ celny w odpowiedzi na skargę, jest zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez wyznaczenie stronie jedynie trzydniowego terminu na wypowiedzenie się co do zgromadzonego materiału dowodowego.
Jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia [...] organ pierwszej instancji - przed wydaniem decyzji z dnia [...] - powiadomił stronę o prawie czynnego uczestnictwa w postępowaniu, wynikającym z art. 10 k.p.a. Również organ drugiej instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji, pismem z dnia [...] - doręczonym pełnomocnikowi strony [...] - powiadomił o prawie wypowiedzenia się co do zebranego materiału, wyznaczając trzydniowy termin do wypowiedzenia się. Niemniej, jak zasadnie wskazał organ celny, żaden z przepisów k.p.a. nie reguluje sprawy związanej z terminem w jakim strona mogłaby zrealizować swoje prawo wynikające z art. 10 kpa, a ponadto wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów może być zrealizowane do dnia wydania decyzji, co w sprawie nastąpiło [...]. Strona, ani jej pełnomocnik na etapie postępowania odwoławczego z prawa tego nie skorzystali.
Za nietrafny należy także uznać zarzut niedokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez nie dokonanie dodatkowego przesłuchania skarżącego. Zarówno strona jak i kierowca na okoliczność realizowanego przewozu drogowego zostali przesłuchiwani w trakcie kontroli dokumentów transportowych. Ponadto skarżący w dniu [...] przekazał organom celnym pisemne wyjaśnienie w sprawie. W tym stanie, zasadnie organ celny uznał, że skoro wszystkie istotne i mające znaczenie dla sprawy okoliczności zostały wyjaśnione, zbędne było dodatkowe przesłuchanie skarżącego.
Jak wynika z akt sprawy, strona skarżąca od [...] jako osoba fizyczna prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie usług transportowych – przewóz towarów (zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej). Strona nie neguje tego faktu. Ponadto w toku kontroli skarżący zeznał do protokołu: "(...) Mój szwagier nie jest u mnie zatrudniony. W chwili kontroli poruszaliśmy się do N., w celu odbioru samochodu osobowego, który zakupiłem osobiście". Kierujący zestawem pojazdów w toku kontroli, do protokołu zeznał: "(...) Szwagier prosił mnie o wspólny wyjazd do N.w celu przywiezienia do Polski zakupionego przez niego samochodu osobowego, ze względu na brak jego uprawnień do kierowania pojazdem". W piśmie z dnia [...] przekazanym organom celnym skarżący oświadczył, że w dniu [...] poprosił szwagra w ramach usługi koleżeńskiej, nieodpłatnej, żeby pojechał z nim zestawem pojazdów do N., jako że nie posiada uprawnień do kierowania takim zestawem pojazdów. Oświadczył również, że szwagier nie jest zatrudniony w jego firmie.
W tym stanie, organy celne zasadnie nie uznały stwierdzeń strony skarżącej, że użyczył samochodu szwagrowi dla celów prywatnych i uczestniczył w tym przejeździe w dniu [...] jedynie jako pasażer. W konsekwencji zasadnie uznały, że kierowca kontrolowanego zestawu pojazdów samochodowych wykonywał przewóz drogowy w imieniu i na rzecz strony skarżącej jako przedsiębiorcy. Wbrew argumentom skargi, Dyrektor Izby Celnej trafnie więc stwierdził, iż do przewozu drogowego wykonywanego przez stronę w dniu [...] miały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym, jako wykonywanego zestawem pojazdów o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony.
Nie zmienia tej sytuacji, zdaniem Sądu, podnoszona w skardze okoliczność, że skarżący jako przedsiębiorca świadczy "na co dzień" usługi transportowe pojazdem o dopuszczalnej macie całkowitej mniejszej niż 3,5 tony (bez lawety).
Przedsiębiorców korzystających z dróg publicznych (w wersji ustawy obowiązującej w dacie orzekania przez organy celne) można podzielić na dwie zasadnicze kategorie (art. 4 pkt 3 i 4 ustawy o transporcie drogowym). Pierwsza z nich odnosi się do przedsiębiorców wykonujących tę działalność (transport drogowy) zarobkowo. Są to podmioty wykonujące działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi w ramach krajowego lub międzynarodowego transportu drogowego (art. 4 pkt 1 i pkt 2 ustawy o transporcie drogowym). Druga kategoria to przedsiębiorcy prowadzący niezarobkowy przewóz drogowy (art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym). Są to podmioty wykonujące działalność gospodarczą w innych branżach niż transport drogowy, zaś wykonywane przez nich przewozy służą jedynie realizacji tej innej działalności, są wykonywane pomocniczo w stosunku do podstawowej działalności gospodarczej.
W konsekwencji różne są wymagania, jakie winni spełniać przedsiębiorcy poruszający się pojazdami po drogach publicznych w świetle ustawy o transporcie drogowym. Przedsiębiorcy wykonujący transport drogowy, winni posiadać licencję (art. 5 ust. 1). Natomiast przedsiębiorcy korzystający z dróg publicznych, a wykonujący przewozy na potrzeby własne, winni legitymować się przed podjęciem takich przewozów zaświadczeniem potwierdzającym zgłoszenie tej działalności (art. 33 ust. 1 ustawy). Niezależnie od powyższego, przedsiębiorcy zobowiązani są do uiszczania opłaty za przejazd po drogach krajowych (art. 42 ust.1 ustawy o transporcie drogowym).
Wskazać należy, że analizowana ustawa pod pojęciem transportu drogowego (podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi) obejmuje również każdy przejazd wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, niespełniający warunków, o których mowa w pkt 4 art. 4 ustawy (art. 4 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym).
Na tle zgromadzonego materiału trafnie organy celne wskazały, że w rozpatrywanym przypadku nie występował przejazd drogowy wykonywany przez przedsiębiorące pomocniczo w stosunki do podstawowej działalności gospodarczej, nie tylko, że przewóz wykonywany był przez przedsiębiorcę transportowego, ale także z powodu nie wystąpienia przesłanek, o którym mowa w art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym.
Przepis art. 4 pkt 4 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym, określa jako niezarobkowy przewóz drogowy, zwany dalej "przewozem na potrzeby własne" - każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Z akt sprawy wynika, że zespół pojazdów użytych do przewozu drogowego nie był prowadzony przez stronę, ani też jego pracownika. Wobec braku spełnienia w omawianym przypadku pierwszego z wymaganych warunków - tj. pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników - należało uznać mając na względzie art. 4 pkt 3 cyt. ustawy, że strona wykonywała transport drogowy. Jak już wskazano, art. 5 ust 1 cyt. ustawy stanowi, że podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego, a tej strona nie posiadała.
Jak już wskazano, zgodnie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. w brzmieniu tego przepisu obowiązującego w dniu kontroli i wydania rozstrzygnięć administracyjnych, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczenia opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych.
Ustawa używa pojęcia "podmiot", oznacza to, ja trafnie zauważył organ celny, że obejmuje ono każdego użytkownika dróg dokonującego przewozu drogowego pojazdem (zespołem pojazdów) o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającym 3,5 tony. Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 6a ustawy transportowej, pojęcie przewóz drogowy oznacza transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy. Obejmuje więc także wykonujących niezarobkowy przewóz drogowy (przewóz na potrzeby własne). W tym stanie jest oczywiste – i tak też uznały organy celne – że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, również strona powinien uiścić stosowną opłatę, a dowód uregulowania tej należności (kartę opłaty drogowej) – kierujący mieć przy sobie i okazywać organom kontroli, stosownie do wymogu określonego w art. 87 ust. 2-3 tej samej ustawy.
Naruszenie tych obowiązków (posiadania licencji, uiszczenia opłaty i posiadania karty opłaty drogowej) skutkuje – zgodnie z art. 92 ust.1 ustawy - nałożeniem kary pieniężnej (w wysokości do 15.000 zł), przy czym wykaz naruszeń obowiązków lub warunków (...) oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik do ustawy (art. 92 ust. 4 ustawy o transporcie drogowym). Wysokość wymierzonej kary pozostaje w zgodzie z uregulowaniami zawartymi w załączniku do ustawy o transporcie drogowym. Zgodnie z jego postawieniami (pkt 1.1.), wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji podlega karze w wysokości 8.000 zł. Natomiast zgodnie z postanowieniami pkt 4.1. załącznika, wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych podlega karze pieniężnej w wysokości 3000 zł.
Biorąc pod uwagę ustalony w sprawie bezsporny stan faktyczny, Sąd stwierdza, że bezzasadne są zarzuty skarżącego naruszenia w postępowaniu art. 7, 8 kpa. Organy orzekające prawidłowo zastosowały do ustalonego stanu faktycznego obowiązujące przepisy prawa materialnego i proceduralnego.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 151 powołanej na wstępie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło