II SA/Wa 1866/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska, Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. L. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę w szkole wojskowej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] Dyrektor Wojskowego Instytutu Łączności orzekł o obowiązku zwrotu przez K. L. równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w Wojskowej Akademii Technicznej w W. w kwocie [...] zł. Jako podstawę prawną decyzji organ powołał art. 54 ust. 1 i 4 w związku z art. 111 pkt 9 lit. a, art. 114 ust. 5 i 6 oraz art. 115 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2003 r. Nr 179, poz. 1750) oraz § 7 ust. 1 i 5 w zw. z § 18 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. z 2004 r. Nr 135, poz. 1451). W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Wojskowego Instytutu Łączności wskazał, że K. L. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a powołanej ustawy. W tej sytuacji jako żołnierz zawodowy i absolwent Wojskowej Akademii Technicznej w W., zgodnie z art. 54 ust. 1 cyt. ustawy, jest zobowiązany do zwrotu równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Organ podał, iż wymienione koszty liczone są w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do końca okresu będącego podstawą wyliczenia należności. Koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i świadczeń związanych z nauką. W dalszej części uzasadnienia Dyrektor Wojskowego Instytutu Łączności przedstawił szczegółowe wyliczenia, na podstawie których ustalił wysokość kosztów na kwotę [...] zł. W dniu 6 lipca 2007 r. K. L. złożył odwołanie od wymienionej decyzji Dyrektora Wojskowego Instytutu Łączności, zarzucając organowi naruszenie art. 54 ust. 1 i 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz § 17 i 18 ust. 1 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej. Wskazał, iż decyzja została wydana na podstawie przepisów, które nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, bowiem w okresie odbywania przez niego nauki w Wojskowej Akademii Technicznej w W., obowiązywała ustawa z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, która w art. 80 regulowała kwestię zwrotu równowartości kosztów zakwaterowania, wyżywienia i umundurowania. Ponadto, K. L. sformułował zarzut naruszenia art. 7 oraz 11 kpa w związku z § 17 powołanego rozporządzenia poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego dotyczącego wysokości kwot w poszczególnych kategoriach wydatków w kolejnych latach i oparcie decyzji o wyliczenia niewynikające z ewidencji księgowej. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2007 r. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] stycznia 2007 r. i wskazał, że z brzmienia art. 54 ust. 1 tej ustawy wynika, że obowiązek zwrotu równowartości kosztów utrzymania i nauki odnosi się do każdego żołnierza zawodowego, który zwolniony został ze służby wojskowej w okolicznościach określonych w tym przepisie, bez względu na okres kiedy odbywał naukę. Minister Obrony Narodowej, odnosząc się do zarzutu K. L., zawartego w odwołaniu, a dotyczącego błędnego ustalenia przez organ wysokości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę, podkreślił, że odwołujący się w istocie nie kwestionuje ani liczby dni nauki, ani innych danych liczbowych podanych w zaskarżonej decyzji, co powoduje, że odniesienie się do tego zarzutu jest utrudnione. W ocenie organu, obliczenia zawarte w zaskarżonej decyzji odpowiadają prawu, tj. przepisom art. 54 ust. 1, 3 i 5 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepisom § 15 i 17 pow. rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalania równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką. Stosownie do powołanych przepisów, za podstawę obliczenia roszczenia przyjęto tylko koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką i dojazdem do miejsca pobierania nauki. Koszty te zwaloryzowano na dzień zwolnienia ze służby, to jest na dzień [...] stycznia 2007 r. W ten sposób wyeliminowany został ewentualny zarzut, że do obliczenia przyjęto jeszcze inne koszty, które pociąga za sobą pobieranie nauki. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Ministra Obrony Narodowej, K. L. wniósł o jej uchylenie, ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności oraz zasądzenie kosztów postępowania. Ponowił zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji Dyrektora Wojskowego Instytutu Łączności, dodatkowo formułując zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 kpa poprzez nieprzedstawienie uzasadnienia faktycznego decyzji. Decyzji zarzucił również naruszenie art. 7, art. 11 i art. 77 § 1 kpa. Wskazał również, że z faktu uznaniowego charakteru decyzji o obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na naukę w szkole wojskowej, wynika obowiązek dla organu jej szczegółowego uzasadnienia. K. L. zarzucił decyzji ponadto, że wyliczenia w niej zawarte nie zostały poparte żadnymi dokumentami. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem materialnym i formalnym obowiązującym w dacie wydania takiej decyzji. Skarga analizowana według powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie, przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Obrony Narodowej, utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora Wojskowego Instytutu Łączności w Z. Nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r. w przedmiocie obowiązku zwrotu równowartości kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę w szkole wojskowej. Podstawą materialnoprawną decyzji jest art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), zgodnie z którym żołnierz zawodowy będący absolwentem szkoły wojskowej, który wypowiedział stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej lub został z niej zwolniony na podstawie art. 111 pkt 9 lit. a, w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów, licząc od dnia ukończenia tych studiów - jest zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że K. L. jest absolwentem Wojskowej Akademii Technicznej w W. oraz, że został zwolniony z zawodowej służby wojskowej w związku ze złożonym przez siebie wypowiedzeniem stosunku służbowego w okresie nieprzekraczającym okresu dwa razy dłuższego od czasu trwania studiów. W świetle przytoczonego przepisu art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie powinno zatem budzić wątpliwości, że jest on zobowiązany do zwrotu zwaloryzowanej na dzień zwolnienia ze służby równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę. Zgodnie zaś z art. 54 ust. 3 i 5 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, waloryzacja kosztów, o której mowa w ust. 1, następuje corocznie w drodze pomnożenia ich równowartości na dzień ukończenia studiów przez średnioroczny wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, określony w ustawie budżetowej na dany rok. Zwrot kosztów następuje natomiast w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki żołnierzowi zawodowemu pozostał do odbycia. Ponadto wskazać należy, że określenie szczegółowego sposobu ustalania równowartości kosztów, o których mowa w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, oraz warunków i trybu ich zwrotu, ustawodawca powierzył Ministrowi Obrony Narodowej, który na podstawie art. 55 ust. 1 tej ustawy, wydał rozporządzenie z dnia 24 maja 2004 r. w sprawie kierowania i udzielania pomocy żołnierzom zawodowym w związku z pobieraniem przez nich nauki oraz ustalenia równowartości kosztów poniesionych w związku z nauką (Dz. U. Nr 135, poz. 1451). Zgodnie z § 15 tego rozporządzenia, koszty rzeczywiście poniesione w związku z nauką żołnierza zawodowego, o którym mowa w art. 54 ust. 1 ustawy, obejmują koszty przypadające na jednego żołnierza szkolonego w zakresie zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką, dojazdu do miejsca pobierania nauki oraz pomocy finansowej, o której mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. W świetle § 17 ust. 1, 2 i 4 tego rozporządzenia, łączne rzeczywiste poniesione koszty, wynikające z ewidencji księgowej, przelicza się w odniesieniu na jednego kandydata lub żołnierza zawodowego. Koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia i nauki oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, zwane "równowartością kosztów", ustala się natomiast jako sumę faktycznie poniesionych kosztów tych świadczeń w okresie studiów i po ich ukończeniu. Z przytoczonych przepisów wynika, że ustawodawca, koszty związane z nauką żołnierza zawodowego dzieli na koszty rzeczywiście poniesione w związku z kształceniem żołnierzy w określonym czasie, wynikające z ewidencji księgowej (§ 17 ust. 1 rozporządzenia) oraz koszty faktycznie poniesione w związku z nauką konkretnego żołnierza (§ 17 ust. 2 rozporządzenia). Koszty faktycznie poniesione na naukę określonego żołnierza mogą się różnić od kosztów wynikających z ewidencji księgowej (porównaj wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2007 r. o sygnaturze akt I OSK 1524/06). Ponadto zauważyć należy, iż w świetle § 17 ust. 4 tego rozporządzenia, po ukończeniu studiów dane o równowartości kosztów, o których mowa w ust. 2, zamieszcza się w aktach personalnych żołnierza zawodowego. Nie powinno budzić wątpliwości, że najlepiej poinformowanym podmiotem o wysokości tych kosztów jest uczelnia wojskowa, w której żołnierz odbywał studia. Znajdujące się w aktach personalnych K. L. dane o równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę w formie zestawienia, sporządzonego przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Techniczne, uznać należy tym samym za wiarygodne źródło ustalenia przez organ I instancji wysokości równowartości kosztów podlegających zwrotowi. Skarżący, pomimo, że powołuje się na brak wykazania w decyzji sposobu wyliczenia tych kosztów to; ani w odwołaniu od decyzji organu I instancji, ani w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie nie kwestionował w istocie wysokości określonych w tym zestawieniu kosztów, ani też nie przedstawił dowodów wskazujących na to, że w jego przypadku koszty faktycznie poniesione są niższe od kosztów wynikających z ewidencji księgowej. Oznacza to, że koszty ujęte w ewidencji księgowej stanowią koszty faktycznie poniesione na naukę skarżącego. Wskazać bowiem należy, że dla skutecznego zakwestionowania prawidłowości wyliczenia przez organ kosztów obciążających skarżącego obowiązkiem zwrotu, w związku z zaistnieniem przesłanki określonej w art. 54 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, nie jest wystarczające podniesienie zarzutu, iż koszty te, ustalone wyłącznie na podstawie danych wynikających z ewidencji księgowej nie uwzględniają kosztów faktycznie poniesionych i że są od nich wyższe, lecz konieczne jest wykazanie, iż w określonym czasie organ nie poniósł określonych kosztów związanych z nauką konkretnego żołnierza wobec zaistnienia pewnych zdarzeń powodujących obniżenie kosztów, o jakich mowa w § 17 ust. 1 rozporządzenia. W niniejszej sprawie, zgodnie ze znajdującym się w aktach personalnych K. L. zestawieniem równowartości kosztów poniesionych na jego utrzymanie i naukę za okres od dnia 21 sierpnia 2000 r. do dnia 24 czerwca 2005 r., ustalonym przez Dyrektora Administracyjnego Wojskowej Akademii Technicznej, koszty zakwaterowania, umundurowania, wyżywienia, świadczeń związanych z nauką oraz dojazdu do miejsca jej pobierania, po zwaloryzowaniu, wyniosły [...] zł. Przyjmując te dane do wyliczenia równowartości przypadających do zwrotu kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę K. L. w wysokości proporcjonalnej do czasu zawodowej służby wojskowej, jaki temu żołnierzowi pozostał do odbycia, stwierdzić należy, iż organy wojskowe prawidłowo ustaliły, że skarżący zobowiązany jest do zwrotu kwoty [...] zł. W niniejszej sprawie brak jest bowiem dowodów wskazujących na to, aby koszty poniesione na naukę skarżącego winny być niższe niż zostało to przyjęte w zaskarżonej decyzji. A zatem uznać należy, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły wysokość kosztów poniesionych na utrzymanie i naukę K. L. w Wojskowej Akademii Technicznej w W. w okresie od dnia 21 sierpnia 2000 r. do dnia 24 czerwca 2005 r. Chybiony jest również zarzut skarżącego, że w jego sprawie błędnie zastosowano ustawę z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, zamiast ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.). Otóż wskazać należy, że zwolnienie skarżącego ze służby nastąpiło z dniem 31 stycznia 2007 r., a więc pod rządami ustawy z dnia 11 września 2003 r., która weszła w życie z dniem 1 lipca 2004 r. Ustawa ta w art. 169 ustaliła, że sprawy wszczęte , lecz nie zakończone ostateczną decyzją przed dniem 1 lipca 2004 r. prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Sprawa skarżącego została wszczęta po 1 lipca 2004 r. a zatem niewątpliwie mają w niej zastosowanie przepisy nowej ustawy pragmatycznej. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi wskazać należy, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie dopatrzył się w decyzji organu naruszeń przepisów postępowania, takich jak art. 7, art. 77 § 1 kpa czy 107 § 3 kpa , które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kierując się powyższymi względami, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na mocy art. 151 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.