VII SA/Wa 23/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. P. oraz A. P. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] października 2007 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżących A. P. oraz A. P. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. VII SA/Wa 23/08 UZASADNIENIE Główny Inspektor Farmaceutyczny decyzją znak: [...] wydaną w dniu [...] października 2007 r. na podstawie art. 112 ust 1 pkt 1; ust. 3 i art. 115 pkt 4 w zw. z art. 99 ust. 1 i 2 i art. 104 ust. 1a i 1b ustawy z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne oraz art. 105 § 1 i art. 138 § 1 pkt 3, po rozpatrzeniu odwołań A. P. i A. P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] z dnia 4 września 2007 r. nakazującej unieruchomienie apteki ogólnodostępnej położonej w C. przy ul. P. z uwagi na śmierć osoby posiadającej zezwolenie na prowadzenie apteki – umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że decyzją z dnia [...] września 1990 r. znak: [...] Minister Zdrowia i Opieki Społecznej udzielił E. P. koncesji na prowadzenie apteki ogólnodostępnej typu A w C. przy ul. P. Decyzją z dnia [...] września 2007 r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K[...] nakazał unieruchomienie powyższej apteki – z uwagi na śmierć zezwoleniobiorcy. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na informację przekazaną w dniu 4 września przez A. P., że 2 września 2007 r. zmarła E. P., która uzyskała zezwolenie na prowadzenie apteki. Od decyzji tej odwołali się A. P. i A. P. W trakcie trwającego postępowania odwoławczego prowadzonego przez Głównego Inspektora Farmaceutycznego, Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny poinformował, że decyzją wydaną dnia [...] października 2007 r. dokonał zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki polegającej na wykreśleniu z treści zezwolenia nazwiska E. P. i wskazaniu jako podmiotów uprawnionych do prowadzenia apteki – jej następców prawnych tj. A. P. i A. P. Wobec tego organ odwoławczy uznał, że dokonanie przez organ I instancji zmiany w zezwoleniu na jej prowadzenie czyni bezprzedmiotową ocenę prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnieśli A. P. i A. P. Pełnomocnik skarżących wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucił organowi naruszenie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 1 kpa, a także art. 107 § 3 w zw. z art. 140 kpa i art. 15 kpa. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżących podniósł, że w złożonym odwołaniu od decyzji nakazującej unieruchomienie apteki przy ul. P. w C. skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 120 ust. 2 i art. 104 ust. 1a ustawy z dnia 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne oraz art. 6, 7, 8, 107 § 3 i 108 § 1 kpa. Organ nie rozpatrzy zarzutów odwołania nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu decyzji, co narusza art. 138 § 1, art. 15 i art. 107 § 3 kpa. Skarżący zarzucili organowi odwoławczemu nie rozstrzygnięcie sprawy merytorycznie, a także bezzasadne przyjęcie bezprzedmiotowości oceny prawidłowości wydania decyzji, której dotyczyło odwołanie. Skarżący podnieśli również, że umorzenie postępowania odwoławczego, spowodowało pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej decyzji o unieruchomieniu apteki, gdyż wyeliminowanie jej może nastąpić wyłącznie na zasadach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podał, że w jego ocenie – ponieważ w toku postępowania odwoławczego od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w [...] wydanej w przedmiocie unieruchomienia apteki, organ ten wydał decyzję z zmianie zezwolenia zgodnie z wolą stron wyrażoną w odwołaniu – brak było przesłanek uzasadniających merytoryczne rozpatrzenie odwołania i ustąpiły przyczyny uzasadniające wniesienie odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2002 Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 12710). Skarga jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Organ uznał, że dokonanie przez organ I instancji zmiany w zezwoleniu na prowadzenie apteki, w zakresie podmiotu prowadzącego aptekę, czyni bezprzedmiotową ocenę zaskarżonej decyzji, czyli ocenę decyzji nakazującej unieruchomienie apteki. Stanowisko organu jest błędne. Główny Inspektor Farmaceutyczny umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 i art. 105 § 1 kpa z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania. W orzecznictwie i doktrynie przyjęło się, że bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a. to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjno-prawnego, takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. Art. 105 § 1 k.p.a. ma bowiem zastosowanie tylko w sytuacjach, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie trudno uznać by brak było któregokolwiek z ww. wskazanych elementów stosunku administracyjno-prawnego. Zmiana prawa farmaceutycznego obowiązująca od dnia 1 maja 2007 r. a więc, która weszła życie przed wszczęciem postępowania administracyjnego w sprawie, wprowadziła regulację prawną dot. sytuacji w której następuje śmierć osoby na rzecz której zostało wydane zezwolenie na prowadzenie apteki. Zgodnie z art. 104 pkt 1a zezwolenie na prowadzenie apteki nie wygasa w przypadku śmierci osoby fizycznej, jeżeli chociażby jeden z jej następców prawnych spełnia wymagania, o których mowa w art. 99 ust. 3-4b i art. 101 pkt 2-4. Natomiast zgodnie z pkt 1b tego artykułu następca prawny, o którym mowa w ust. 1a, prowadzący aptekę jest obowiązany wystąpić do wojewódzkiego inspektora farmaceutycznego o dokonanie zmian w zezwoleniu w zakresie określenia podmiotu, na rzecz którego zostało wydane, w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci osoby fizycznej, o której mowa w ust. 1a. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W dniu 2 września zmarła E. P. – zezwoleniobiorca apteki ogólnodostępnej w C. Organ otrzymał informację o tym fakcie w dniu 4 września 2007 r. od następcy prawnego zmarłej – A. P. Osoba ta spełnia wymogi określone w art. 99 ust. 3-4b i art. 101 pkt 2-4 prawa farmaceutycznego. W tym samym dniu [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydał decyzję nakazującą unieruchomienie ww. apteki. Od tej decyzji odwołanie wniósł za pośrednictwem pełnomocnika A. P. W dniu 2 października 2007 r. został złożony wniosek A. i A. P. o dokonanie zmian w zezwoleniu na prowadzenie apteki ogólnodostępnej w zakresie określenia podmiotu na rzecz którego zostało wydane zezwolenie. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w [...] w dniu [...] października 2007 r. wydał decyzję i zmienił zezwolenie zgodnie z ww. wnioskiem. Analizując zakreślony pokrótce stan faktyczny nie sposób przyjąć bezprzedmiotowości postępowania. Postępowanie zainicjowane wnioskiem dotyczącym zmiany zezwolenia jest całkowicie odrębnym postępowaniem w stosunku do postępowania odwoławczego od decyzji nakazującej unieruchomienie apteki. Przedmiotem tego postępowania jest zmiana osoby na rzecz której wydano zezwolenie na prowadzenie apteki. Natomiast postępowanie odwoławcze w rozpatrywanej sprawie dotyczy nakazu unieruchomienia apteki. Postępowania te są powiązane jedynie za pomocą stron w nim występujących, ale z uwagi na przedmiot są odrębne i pozostają bez wpływu na siebie. W tym kontekście nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania zmierzającego do zbadania prawidłowości decyzji z dnia 4 września 2007 r., bowiem wszystkie elementy stosunku materialnoprawnego tego postępowania istnieją (podmiot, przedmiot). Postępowanie odwoławcze od decyzji nakazującej unieruchomienie apteki zostało zainicjowane prawidłowo złożonym odwołaniem. W takiej sytuacji obowiązkiem organu jest dokonanie merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji jak i całego postępowania organu I instancji, czyli organ ma obowiązek ponownie rozpoznać sprawę i ewentualnie naprawić wady tego postępowania podniesione przez stronę lub zauważone z urzędu. Tym bardziej, że decyzja organu I instancji wywołała określone skutki prawne w postaci unieruchomienia apteki, których ani nie wyeliminowała, ani nie sanowała decyzja organu odwoławczego. Organ umarzając postępowanie odwoławcze, pozostawił w obiegu prawnym decyzję nakazującą unieruchomienie apteki, co słusznie zauważa strona skarżąca, bowiem skutkiem umorzenia postępowania odwoławczego jest wiążąca moc decyzji organu I instancji. Tym samym na dzień wydania decyzji umarzającej postępowania w sprawie, podmiot na rzecz którego wystawiono aktualne zezwolenie na prowadzenie apteki, nie może jej prowadzić z uwagi, iż na mocy decyzji z dnia [...] września 2007 r. prowadzenie tej apteki zostało unieruchomione. Skoro w niniejszej sprawie nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego decyzję organu II instancji należało uchylić. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę powinien mieć na uwadze art. 104 pkt 1a i 1b, który obowiązywał w trakcie rozpatrywania sprawy przez organy administracyjne. Organ powinien również zbadać czy [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny wydając decyzję I instancji zastosował prawidłową podstawę prawną, w szczególności jakie naruszenia dotyczące obrotu zostały stwierdzone, na drodze jakiej czynności prawnej (kontrola przeprowadzona zgodnie z art. 109 pkt 1-6 prawa farmaceutycznego) przez organ I instancji, skoro za podstawę swojej decyzji organ ten podał art. 120 ust 2 i art. 109 pkt 1-6 ww. ustawy. W tym kontekście organ ponownie rozpatrując sprawę powinien zbadać decyzję z [...] września 2007 r. pod kątem zastosowania art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Mając powyższe na uwadze, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Ponadto na podstawie art. 152 ww. ustawy orzeczono jak w pkt 2 wyroku. O kosztach orzeczono na postawie art. 200 ww. ustawy.