II OZ 1147/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Krystyna Borkowska po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2008r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 sierpnia 2008r. sygn. akt II SA/Kr 33/08 o zwolnieniu skarżącej E. G.-M. od obowiązku uiszczenia wpisów sądowych, a w pozostałym zakresie o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. G.-M. i J. Z. Z. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na przebudowę i rozbudowę budynków postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie w części obejmującej punkt 1 sentencji, 2. zmienić punkt 2 sentencji w ten sposób, że skreśla się jego oznaczenie jako punkt 2 i określić jego brzmienie: "oddalić wniosek E. G.-M. o zwolnienie od kosztów sądowych". Zaskarżonym postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2008r., sygn. akt II SA/Kr 33/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał skarżącej E. G.-M. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od wpisów sądowych (pkt 1 sentencji), a w pozostałym zakresie oddalił wniosek (pkt 2 sentencji). W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2008r. wnioskodawczyni została wezwana do udokumentowania dochodów uzyskiwanych przez męża skarżącej oraz o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem siebie i rodziny za okres od 1 stycznia do 30 kwietnia 2008r. poprzez przedłożenie rachunków za prąd, gaz, wodę, nieczystości oraz podanie kosztów przeznaczonych na zakup żywności, środków czystości, higieny, wydatków związanych z nauką syna oraz innych wydatków koniecznych dla utrzymania siebie i rodziny. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżąca wskazała, że w jej rodzinie nic się nie zmieniło, a decyzję w sprawie przyznania prawa pomocy pozostawia do oceny Sądu. Sąd pierwszej instancji uznał, że pomimo nienadesłania wyjaśnień, o których wyżej mowa, należało udzielić skarżącej pomocy poprzez zwolnienie jej od obowiązku uiszczania wpisów sądowych. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył uczestnik postępowania [..] Sp. z o.o. z siedzibą w K., zaskarżając je w części obejmującej pkt 1 sentencji. W zażaleniu zakwestionowano stanowisko Sądu, że wniosek może być częściowo uwzględniony, mimo, że wnioskodawczyni nie przedłożyła dodatkowych dokumentów świadczących o jej rzeczywistej sytuacji finansowej, zwłaszcza w sytuacji, gdy była do tego wezwana pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy podkreślić, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Sąd może na wniosek osoby fizycznej przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, spoczywa na wnioskodawcy. Wniosek w tej sprawie powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. W zależności od dokonanej oceny wniosek ten powinien być rozpatrzony przez Sąd pod kątem oceny możliwości ponoszenia przez wnioskodawcę kosztów postępowania sądowego, bądź też w zakresie możliwości partycypowania w tych kosztach. Dodatkowo należy wskazać, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie i skarżąca została zobowiązana do przedłożenia dodatkowych dokumentów. Stwierdzić należy, iż w okolicznościach niniejszej sprawy niewykonanie zarządzenia przez stronę, nie jest w żaden sposób usprawiedliwione. Wobec powyższego nie sposób przyjąć, iż wnioskodawczyni wykazała, że zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.