VI SA/Wa 2187/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz skarżącego M. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. znak [...] Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 69 ust. 2 w związku z art. 65 pkt 4 i art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (tekst jednolity Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz. 1058 zwanej dalej p.o.a.) sprzeciwił się wpisowi M. B. na listę adwokatów w Izbie W., dokonanemu uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2007 r. Powyższa decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i wywody prawne. Pismem z dnia 5 września 2007 r., w związku z pozytywnym złożeniem egzaminu adwokackiego, M. B. wystąpił do Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z wnioskiem o dokonanie wpisu na listę adwokatów Okręgowej Izby Adwokackiej w W.. Uchwałą z dnia [...] września 2007 r. Okręgowa Rada Adwokacka w W. postanowiła wpisać M. B. na listę adwokatów tej Izby. W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż M. B. ukończył Wydział Prawa i Administracji U. J. w K.. Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w K. z dnia 4 marca 2004 r. wpisany został na listę aplikantów adwokackich Izby Adwokackiej w K.. Uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] marca 2007 r. przeniesiony został do Izby Adwokackiej w W.. Aplikację odbył pod patronatem adwokata P. G.. Po zaliczeniu wymaganych kolokwiów oraz po zamknięciu cyklu szkolenia merytorycznego M. B., zwany dalej skarżącym, złożył w dniach 11, 12, 13 i 20 kwietnia 2007 r. pozytywnie egzamin adwokacki z wynikiem dobrym. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi M. B. na listę adwokatów Izby W.. Minister Sprawiedliwości wskazał, iż w dniu 11 kwietnia 2007 r. skarżący, po ukończeniu aplikacji adwokackiej, przystąpił do pierwszej części etapu pisemnego egzaminu adwokackiego. Kolejne części egzaminu pisemnego zostały wyznaczone na dzień 12 i 13 kwietnia 2007 r., natomiast etap ustny na dzień 20 kwietnia 2007 r. W związku z powyższym, w ocenie organu, od momentu wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęło jedynie 3 lata, 1 miesiąc i 7 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze. Podkreślił, iż ustawa - Prawo o adwokaturze nie określa samego momentu rozpoczęcia aplikacji. Obowiązujący regulamin aplikacji adwokackiej (uchwała nr 22/2005 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 3 września 2005 r. z późn. zm.) również nie określa tego momentu. Stosowny zapis w tym przedmiocie znajdował się w regulaminie aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego z 2003 r. (§ 1 ust. 3 tekstu jednolitego opracowanego na podstawie uchwały nr 20/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 29 marca 2003 r. w sprawie "Regulaminu aplikacji adwokackiej i egzaminu adwokackiego" oraz uchwały nr 27/03 Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 7 czerwca 2003 r.). Cytowany regulamin obowiązywał podczas odbywania aplikacji przez M. B. Zgodnie z § 1 ust. 3 Regulaminu, aplikacja adwokacka rozpoczynała się z dniem złożenia ślubowania. Licząc okres odbywania aplikacji od tego momentu należałoby więc przyjąć, iż skarżący odbył aplikację jedynie przez 2 lata, 10 miesięcy i 30 dni - czyli krócej niż przewiduje przepis ustawy - Prawo o adwokaturze. Ponadto Minister Sprawiedliwości zauważył, iż skarżący rozpoczął pierwszą praktykę sądową w ramach aplikacji adwokackiej i tym samym został zatrudniony na podstawie umowy o pracę jako aplikant adwokacki przez kancelarię adwokacką swego patrona. Licząc okres odbywania aplikacji na podstawie tych kryteriów, to okres pomiędzy rozpoczęciem praktyki a pierwszym dniem egzaminu adwokackiego wynosi 2 lata, 10 miesięcy i 10 dni. Organ podnosił, iż nawet gdyby przyjąć, w ślad za art. 78 ustawy - Prawo o adwokaturze w brzmieniu sprzed 10 września 2005 r., że egzamin zawodowy kończył aplikację adwokacką, to przy najkorzystniejszej interpretacji, że pierwszym dniem aplikacji jest dzień podjęcia uchwały o wpisie skarżącego na listę aplikantów adwokackich, a ostatnim dniem aplikacji jest ostatni dzień egzaminu zawodowego (tj. 20 kwietnia 2007 r.) to czas trwania aplikacji adwokackiej wynosi 3 lata, 1 miesiąc i 16 dni. W związku z powyższym, w ocenie organu, nie można przyjąć, iż skarżący ukończył trzyipółletnią aplikację adwokacką. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. B.. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości ewentualnie stwierdzenia jej nieważności. Ponadto skarżący wnosił o przyznanie od organu na jego rzecz zwrotu poniesionych niezbędnych kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy - Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 163, poz. 1631) poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okres trwania aplikacji adwokackiej definitywnie kończy się z chwilą zakończenia egzaminu adwokackiego. Skarżący wskazał, iż wbrew zapisom uzasadnienia zaskarżonej decyzji zarówno przepisy p.o.a., jak i ww. regulaminu nie wskazują momentów, które należałoby uznać za początek i koniec aplikacji adwokackiej. W jego ocenie za okres aplikacji adwokackiej należy uznać okres, w którym danej osobie przysługuje status aplikanta adwokackiego. Osoba, która zdała egzamin nie traci statusu aplikanta (egzaminowani aplikanci adwokaccy występują przed sądami w trybie art. 77 p.o.a.), a w konsekwencji w okresie od złożenia egzaminu do wpisu na listę adwokatów trwa aplikacja adwokacka i okres ten należy zaliczyć do okresu trwania aplikacji, o którym mowa w art. 78 p.o.a. Ponadto skarżący postawił zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. w związku art. 2 i art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez dokonanie przez Ministra Sprawiedliwości w latach 2005-2007 dwóch sprzecznych wykładni, a w konsekwencji odmiennego zastosowania tych samych przepisów (tj. art. 65 pkt 4 w związku z art. 76 ust. 1 oraz art. 78 p.o.a.) wobec osób znajdujących się w takich samych okolicznościach faktycznych. Skarżący wskazał, iż Minister Sprawiedliwości nie zgłaszał sprzeciwów wobec aplikantów z poprzedniego rocznika znajdujących się w analogicznej co on sytuacji, co narusza zasady zawarte w ww. przepisach prawa. Zdaniem M. B. naruszono także art. 7 k.p.a. w związku z art. 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji interesu społecznego oraz słusznego interesu skarżącego poprzez zgłoszenie przez organ przedmiotowego sprzeciwu, pomimo tego że interes społeczny oraz słuszny interes skarżącego przemawiają za jak najszybszym podjęciem przez niego działalności zawodowej. Ponadto skarżący postawił zarzut uchybienia przez Ministra Sprawiedliwości 30-dniowemu terminowi na wniesienie sprzeciwu, określonemu w art. 69 ust. 2 p.o.a. Skarżący podnosił, iż pismo Naczelnej Rady Adwokackiej, którym przekazano akta osobowe skarżącego, datowane jest na dzień 27 września 2007 r., a sprzeciw Ministra Sprawiedliwości nadany został przesyłką pocztową w dniu 30 października 2007 r. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ dodatkowo wskazał, iż czas aplikacji adwokackiej określony przez ustawodawcę w art. 76 ust. 1 p.o.a. to termin prawa materialnego, którego zarówno skracanie jak i wydłużanie jest niedopuszczalne, a podnoszone przez skarżącego argumenty, jakoby do okresu odbycia aplikacji adwokackiej możliwe było doliczenie okresu po złożeniu egzaminu adwokackiego, są wewnętrznie sprzeczne i żadna z wykładni obowiązujących przepisów prawa nie pozwala na akceptację tej interpretacji. W ocenie organu bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. Ze względu na fakt, iż organ samorządu terytorialnego wpisując skarżącego na listę adwokatów rażąco naruszył prawo, działanie Ministra Sprawiedliwości, zgłaszającego sprzeciw, było nie tylko prawidłowe, ale wręcz konieczne. Kwestionowanie zasady równego traktowania nawet przy przyjęciu, że sytuacja opisywana przez skarżącego mogłaby mieć miejsce, prowadziłoby w tym konkretnym przypadku do usankcjonowania uchwały rażąco naruszającej prawo. Minister Sprawiedliwości nie zgodził się także z naruszeniem art. 7 k.p.a w związku z art. 2 i art. 33 ust. 3 Konstytucji RP. Zdaniem organu w interesie społecznym leży, aby konkretna osoba ubiegająca się o wpis na listę adwokatów dawała rękojmię należytego wykonywania zawodu. Przesłanką tej oceny winien być m.in. czas trwania aplikacji. Ponadto interes obywatela winien być słuszny w rozumieniu obiektywnym, a nie wyprowadzony tylko z przekonania opartego na poczuciu krzywdy i nierówności, jak to ma miejsce w omawianej sprawie. Zdaniem organu chybiony jest również zarzut uchybienia terminu do złożenia przez Ministra Sprawiedliwości omawianego sprzeciwu. Akta osobowe M. B. wraz z uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2007 r. zostały przesłane przez Naczelną Radę Adwokacką do Ministra Sprawiedliwości w dniu 1 października 2007 r., natomiast Minister Sprawiedliwości sprzeciwił się wpisowi skarżącego na listę adwokatów decyzją z dnia 29 października 2007 r., a więc w terminie. W skierowanym do Sądu piśmie z dnia 27 lutego 2008 r. skarżący podtrzymał wnioski i zarzuty zawarte w skardze, dodatkowo wnosząc o przeprowadzenie dowodu z zaświadczenia z dnia 25 lutego 2008 r. wydanego przez adwokata P. G., potwierdzającego fakt kontynuowania aplikacji adwokackiej przez skarżącego już po zdaniu egzaminu adwokackiego. Na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny dopuścił dowód z dokumentu. Skarżący, reprezentowany przez adwokata M. P., ponownie wskazał, iż doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego art. 69 ust. 2 p.o.a., albowiem przekroczono 30-dniowy termin do wniesienia sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji lub postanowienia. Sąd nie bada więc celowości, czy też słuszności zaskarżonego aktu. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Badając w ten sposób zaskarżoną decyzję Sąd stwierdził naruszenia prawa, skarga jest więc uzasadniona. Zaskarżoną decyzją Minister Sprawiedliwości wniósł sprzeciw od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2007 r. o wpisie M. B. na listę adwokatów Izby W.. Minister Sprawiedliwości stwierdził, iż od momentu wpisania skarżącego na listę aplikantów adwokackich do dnia rozpoczęcia egzaminu adwokackiego upłynęło jedynie 3 lata, 1 miesiąc i 7 dni, a tym samym nie został zachowany ustawowy trzyipółletni okres odbywania aplikacji, wynikający z art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, póz. 1058 z późn. zm.). Podstawę materialnoprawną złożenia w przedmiotowej sprawie sprzeciwu przez Ministra Sprawiedliwości stanowiły przepisy art. 65, art. 68 i art. 69 p.o.a. W myśl art. 65 p.o.a. na listę kandydatów może być wpisany ten, kto: 1) jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, 2) korzysta z pełni praw publicznych oraz pełnej zdolności do czynności prawnych, 3) ukończył wyższe studia prawnicze w Rzeczypospolitej Polskiej i uzyskał tytułu magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Rzeczypospolitej Polskiej, 4) odbył w Rzeczypospolitej Polskiej aplikację adwokacką i złożył egzamin adwokacki, z zastrzeżeniem art. 66 ust. 1a). Zgodnie z treścią art. 68 ust. 1 p.o.a. wpis osoby, która uzyskała pozytywny wynik z egzaminu adwokackiego, na listę adwokatów następuje na jej wniosek, na podstawie uchwały okręgowej rady adwokackiej, właściwej ze względu na miejsce odbycia aplikacji adwokackiej. W myśl art. 69 ust. 1 p.o.a. o każdej uchwale o wpisie na listę adwokatów lub aplikantów adwokackich, jak i o odmowie wpisu, okręgowa rada adwokacka zawiadamia w terminie 30 dni Ministra Sprawiedliwości. W przedmiotowej sprawie, w wykonaniu dyspozycji zawartej w art. 69 ust. 1 p.o.a., akta osobowe M. B. wraz z uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej w W. z dnia [...] września 2007 r. zostały przesłane przez Okręgową Radę Adwokacką w W. za pośrednictwem Naczelnej Rady Adwokackiej do Ministra Sprawiedliwości. Powyższą uchwałę o wpisie skarżącego na listę adwokatów wraz z aktami osobowymi wpisanego Minister Sprawiedliwości otrzymał w dniu 1 października 2007 r. (dowód: prezentata na piśmie przesyłającym uchwałę). Zgodnie z treścią przepisu art. 69 ust. 2 p.o.a. wpis na listę adwokatów lub aplikantów uważa się za dokonany, jeżeli Minister Sprawiedliwości nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały wraz z aktami osobowymi wpisanego. Minister Sprawiedliwości wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie termin na zgłoszenie przez Ministra Sprawiedliwości sprzeciwu upłynął w dniu 31 października 2007 r. Decyzja Ministra Sprawiedliwości sprzeciwiająca się wpisowi skarżącego na listę adwokatów nosi datę 29 października 2007 r. Decyzja o sprzeciwie została doręczona zarówno skarżącemu jak i Okręgowej Radzie Adwokackiej w W. w dniu 5 listopada 2007 r. (zwrotne potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych sprawy). Upływ określonego w art. 69 ust. 2 p.o.a. terminu oznacza dla organu brak możliwości wydania decyzji o sprzeciwie. Należy zatem ustalić co w istocie oznacza wydanie decyzji. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (patrz: wyrok NSA z dnia 15 listopada 2007 r. sygn. akt II GSK 103/07 oraz wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2007 r. sygn. akt II GSK 278/07) pogląd, iż datą wydania decyzji, a tym samym datą zgłoszenia sprzeciwu w rozumieniu art. 69 ust. 2 p.o.a., jest data umieszczona na dokumencie, jest chybiony. Z decyzją w rozumieniu aktu administracyjnego wywołującego skutki prawne mamy do czynienia z momentem doręczenia, a nie sporządzenia, podpisania czy opatrzenia datą, albowiem decyzja jest oświadczeniem kierowanym do adresata, skutecznym dopiero od momentu doręczenia. W związku z powyższym w niniejszej sprawie należy uznać, że w terminie 30 dni określonym w art. 69 ust. 2 p.o.a., tj. do dnia 31 października 2007 r., decyzja została jedynie sporządzona, ale nie została doręczona (doręczenie stronom postępowania nastąpiło w dniu 5 listopada 2007 r. ,a więc po terminie określonym w art. 69 ust. 2 p.o.a.), a zatem sprzeciw Ministra Sprawiedliwości wobec wpisu skarżącego na listę adwokatów nie został skutecznie zgłoszony. Termin do zgłoszenia sprzeciwu obejmuje bowiem doręczenie decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepis prawa materialnego zawarty w art. 69 ust. 2 p.o.a. Z uwagi na fakt, iż już powyższe naruszenie przepisów prawa materialnego skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, nie ma potrzeby oceny zarzutów naruszenia prawa procesowego zawartych w skardze. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 ww. ustawy; na zasądzoną kwotę w wysokości 457 zł składa się: 240 zł z tytułu zastępstwa procesowego, ustalona na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), 200 zł z tytułu uiszczonego wpisu od skargi oraz 17 zł z tytułu uiszczonej opłaty od udzielonego pełnomocnictwa.