I OZ 386/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Kacprzak po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 272/08 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy postanawia: oddalić zażalenie. A. P. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając przedmiotowe żądanie skarżący podniósł, że skutki zwolnienia ze służby w postaci utraty źródła zarobkowania i możliwości wykonywania pracy zawodowej, mogą spowodować dla niego niepowetowaną szkodę i narazić go, a także najbliższe jemu osoby, na pozbawienie środków utrzymania. Wskazał także, że uposażenie stanowi dla niego i jego rodziny jedyne źródło utrzymania. Postanowieniem z dnia 12 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Sąd nie stwierdził, aby okoliczności sprawy dawały podstawę do ustalenia, że uzasadnione jest wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] nr [...]. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby spowodować skutki, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W przedmiotowej sprawie A. P., żądając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, nie podał na czym miałaby polegać ewentualna znaczna szkoda, wiążąca się z wykonaniem zaskarżonej decyzji. Nie wskazał też, jakie trudne do odwrócenia skutki dla skarżącego spowodować mogłoby jej wykonanie. Uzasadniając przedmiotowe żądanie podniósł wprawdzie, iż wykonanie decyzji spowoduje niepowetowaną szkodę w postaci znacznego ograniczenia utrzymania siebie i osób najbliższych, jednakże w żaden sposób nie wskazał, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość jest znacząca. Również uzasadnienie skargi, w którym A. P., kwestionując legalność zaskarżonej decyzji, uzasadnia postawione zarzuty, nie pozwala na przyjęcie, że uprawdopodobniono okoliczności warunkujące wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Sąd mając na względzie rygorystyczne kryteria, jakie ustawodawca wyznaczył sądowi orzekającemu w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji oraz wszystkie okoliczności, które mogły zadecydować o jej wstrzymaniu stwierdził, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Na powyższe postanowienie A. P. wniósł zażalenie, zarzucając mu uchybienie art. 61 § 3 ustawy z dnia ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), polegające na błędnym przyjęciu, iż brak wstrzymania wykonania decyzji administracyjnej skutkującej zwolnieniem skarżącego z zawodowej służby wojskowej nie będzie skutkował powstaniem po stronie skarżącego znacznej szkody, którą nie jest utrata prawa do świadczeń związanych ze stosunkiem służbowym pomimo, iż skarżący posiada znaczne obciążenia kredytowe, a także otrzymane po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej należności (wobec braku uprawnień emerytalnych) stanowią jedyne źródło utrzymania, które może starczyć na krótki okres czasu na utrzymanie 4 osobowej rodziny. Zdaniem skarżącego, niewątpliwie zaskarżona decyzja w wyniku jej wykonania wywoła nieodwracalne skutki prawne. Skarżący zostanie zwolniony z zawodowej służby wojskowej, utraci możliwość uzyskiwania dochodów ze stosunku służbowego. Należności zaś jakie otrzymał w związku ze zwolnieniem ze służby w znikomym jedynie stopniu zrekompensują mu straty, jakie poniesie w związku z utratą źródła utrzymania i wystarczą jedynie na krótki okres czasu. Skarżący utraci ponadto zajęcie zarobkowe i źródło utrzymania siebie i osób mu najbliższych. Skarżący i jego 4 osobowa rodzina mają obciążenia finansowe (łączna kwota zadłużenia miesięcznego to ok. 1700 zł). W przypadku braku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, okazać się może, że otrzymane przy zwolnieniu ze służby środki mogą starczyć jedynie na niecałe 9 miesięcy spłaty zadłużenia, przy założeniu, że skarżący nie będzie ani jednej złotówki przeznaczał na utrzymanie siebie, żony i dwojga dzieci. Sąd I instancji dokonał swobodnej oceny stanu faktycznego, bez uwzględnienia realiów życia w Polsce. Sąd nie zauważył tego, iż świadczenia jakie skarżący otrzyma są przeznaczone jedynie na jego utrzymanie przez kilka miesięcy. W ocenie skarżącego taki pogląd jest sprzeczny z zasadami doświadczenia życiowego. Taka interpretacja art. 61 § 3 ustawy, jakiej dokonał Sąd I instancji jest wysoce niesłuszna i nie uwzględnia realiów życia społeczno-gospodarczego oraz katastrofalnej sytuacji na rynku pracy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwaną dalej p.p.s.a.) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Instytucja wstrzymania wykonania określonego aktu lub czynności, jest postrzegana jako tymczasowa ochrona osoby, która wniosek taki składa przed ewentualnymi skutkami kontrolowanego przed sądem aktu lub czynności. Objęcie skarżącego tzw. ochroną tymczasową nie jest działaniem podejmowanym przez sąd z urzędu. Nie jest również działaniem obligatoryjnym podejmowanym przez sąd po złożeniu wniosku w tym przedmiocie. Uwzględnienie wniosku i wstrzymanie wykonania aktu lub czynności organu administracji publicznej jest uzależnione od działań podjętych przez podmiot domagający się przyznania mu tego rodzaju ochrony. Aby zatem możliwe było zastosowanie tej instytucji prawnej, w pierwszej kolejności strona jest zobowiązana wskazać na niebezpieczeństwo wystąpienia szkody i wykazać, że szkoda która powstanie na skutek wykonania decyzji, będzie znaczna, a skutki jakie wywoła wykonanie decyzji trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek dowodzenia w tym zakresie spoczywa na wnioskodawcy, a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczy rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane, że wielkość szkody jest znaczna, a skutki trudne do odwrócenia. Należy stwierdzić, że A. P. nie udowodnił, iż wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia w czasie trwania postępowania sądowoadministracyjnego znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący podniósł, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudną dla całej jego rodziny sytuację finansową, jednakże okoliczności powołane przez niego w złożonym wniosku są zbyt ogólne i nie pozwalają na dokonanie pełnej analizy skutków jakie może pociągnąć za sobą wykonanie przedmiotowego aktu. Trzeba bowiem zaznaczyć, że przesłanka z art. 61 § 3 p.p.s.a. dotycząca spowodowania trudnych do odwrócenia skutków odnosi się zarówno do szkody majątkowej jak i niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r. GZ 138/04 niepubl.). Zatem nie można zgodzić się z podniesionym w zażaleniu argumentem, iż przedmiotowa decyzja w razie jej wykonania wywoła nieodwracalne skutki prawne. Za uwzględnieniem wniosku A. P. nie mogą także przemawiać podnoszone przez niego względy finansowe. Skarżący otrzymał należności pieniężne w związku ze zwolnieniem obejmujące: odprawę w wysokości 100 % miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, ekwiwalent za niewykorzystane dni urlopu wypoczynkowego, zryczałtowany ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany przejazd na koszt wojska dla siebie i członków rodziny, dodatkowe uposażenie roczne w wysokości 1/12 za 2008 r., gratyfikacja urlopowa, dodatkowe uposażenie roczne, wyrównanie uposażenia za miesiąc styczeń 2008 r. Można więc stwierdzić, że w dużej części jest zatem zabezpieczony przed negatywnymi skutkami finansowymi zaskarżonej decyzji na czas postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela więc stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nie zaistniały okoliczności przewidziane w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu zażalenia.