IV SA/Po 773/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie NSA Ewa Makosz - Frymus WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi P.P. na orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie nr [...] z dnia [...] r. Powiatowej Komisji Lekarskiej w Sz. 2. uchyla orzeczenie nr [...] z dnia [...] Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P. 3. określa, iż orzeczenia wymienione w punkcie 1 i 2 nie podlegają wykonaniu /-/D.Rzyminiak-Owczarczak /-/J.Stankowski /-/E.Makosz-Frymus Orzeczeniem z dnia [...] września 2007 r. nr [...] Wojewódzka Komisja Lekarska w P., po rozpatrzeniu odwołania P.P. od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w Sz. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] w przedmiocie uznania go za zdolnego do służby wojskowej i przyznania kategorii "A", utrzymała orzeczenie w mocy. Uznając zdolność do służby wojskowej skarżącego na podstawie art. 26 ust. 1 w zw. z art. 28 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczpospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r. Nr 151, poz. 1595 ze zm.) Powiatowa Komisja Lekarska wyjaśniła, iż stwierdzono u poborowego nadciśnienie tętnicze nieleczone, otyłość nieupośledzającą sprawności ustroju, jednakże zgodnie z § 39 pkt 1 i § 1 pkt 7 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej o oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach kwalifikuje się poborowego do kategorii "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej. Na skutek odwołania złożonego przez P.P. Wojewódzka Komisja Lekarska w P. utrzymała zaskarżone orzeczenie w mocy na podstawie art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej: k.p.a.), art. 26 ust. 1, art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej, § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 stycznia 2006 r. w sprawie komisji lekarskich oraz wynagradzania za udział w ich pracy (Dz. U. z 2006 r. Nr 18, poz. 142) oraz § 8 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich. Komisja stwierdziła u skarżącego nadciśnienie tętnicze I stopnia, otyłość nieupośledzającą sprawności ustroju oraz blizny nieszpecące lub nieupośledzające sprawności ustroju. Uznała, że zgodnie z § 39 pkt 1, § 1 pkt 7 i § 3 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej o oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poborowego należało skarżącego zakwalifikować do kategorii "A" - zdolny do czynnej służby wojskowej. W skardze P.P. zarzucił rażące naruszenie prawa oraz jego interesu prawnego poprzez przyznanie mu kategorii "A". Wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz poprzedzającego go orzeczenia nr [...] z dnia [...] lutego 2007 r. o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz skierowanie go ponownie na komisję lekarską w celu orzeczenia o kategorii zdrowia. W uzasadnieniu podał, iż nie może się zgodzić z orzeczeniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P., gdyż nie poddano go żadnym badaniom, w szczególności nie dokonano pomiaru ciśnienia. Skarżący uznał to za naruszenie postępowania dowodowego. Wskazał, że na schorzenie związane z nadciśnieniem cierpi od dziesięciu lat, co potwierdza załączona do skargi karta informacyjna z dnia [...] listopada 1999 r. (wskazano tam ciśnienie: 160/80, 170/100), karta zdrowia ucznia pochodząca z okresu szkolnego oraz Karta Badania Rozwoju i Zdrowia Ucznia z Gimnazjum Nr 1 w Sz. (gdzie stwierdzono ciśnienie: 170/98). W postępowaniu pominięto jako dowód kartotekę potwierdzoną przez Przychodnię Lekarską "[...]", gdzie odnotowano u skarżącego nadciśnienie (170/98) oraz fakt przyjmowania przez niego już w tym okresie bardzo silnych leków. Ostatnie badania przeprowadzono w dniu [...] września 2007 r. i potwierdziły one dotychczasową diagnozę. W konkluzji uzasadnienia P.P. nadmienił, że Orzeczeniem Powiatowej Komisji Lekarskiej w Sz. z dnia [...] marca 2006 r. z uwagi na nadciśnienie przyznano mu kategorię "B" (§ 39 pkt 2 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychofizycznej do czynnej służby wojskowej oraz odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r.). W odpowiedzi na skargę Wojewódzka Komisja Lekarska w P. wskazała, iż w trybie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) przeprowadzono postępowanie w sprawie uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 26 ust. 1, art. 30a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2146 ze zm.) określenie zdolności poborowych do czynnej służby wojskowej należy do powiatowych i wojewódzkich komisji lekarskich. Zdaniem Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w P. wszystkie orzeczenia dotyczące skarżącego wydano zgodnie z obowiązującymi przepisami, jednakże nowe okoliczności przedstawione w skardze skłoniły organ do skierowania poborowego na kolejne badania kardiologiczne. Po analizie przesłanek dokumentacji oraz wyników badań kardiologicznych Wojewódzka Komisja Lekarska uznała, iż należało zmienić orzeczenie i zgodnie z § 39 pkt 1, § 1 pkt7 i § 3 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. i zakwalifikować skarżącego do kategorii "B" - czasowo niezdolny do czynnej służby wojskowej na okres 12 miesięcy. W piśmie z dnia [...] stycznia 2008 r. skarżący podał, że przyznanie kategorii "B" orzeczeniem z dnia [...] września 2007 r. nie jest dla niego satysfakcjonujące i podtrzymał wnioski złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności mająca umocowanie i określone granice w przepisach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tą zasadą, sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz zawartą w niej argumentacją. Granice rozpoznania skargi są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów w konkretnej i zaskarżonej sprawie, z drugiej strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego. Sąd administracyjny dokonuje kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydawania zaskarżonego aktu. Art. 54 § 3 p.p.s.a. reguluje instytucję autokontroli. W myśl tego przepisu organ administracji publicznej, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Celem autokontroli jest umożliwienie organom administracji publicznej ponownej weryfikacji własnego działania (lub braku działania) bez konieczności angażowania sądu administracyjnego w ocenę jego zgodności z prawem. Warunkiem skorzystania z trybu przewidzianego w art. 54 § 3 jest uwzględnienie skargi w całości, a więc uznanie za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej. Organ podejmujący rozstrzygnięcie jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi (wyrok z dnia 18 lutego 2004 r. sygn. akt III SA 1`804/82, publ. ONSAiWSA z 2005 r. Nr 1, poz. 9). Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć uwzględnienie skargi co do istoty, chyba że z jej treści wynika, iż skarżącemu chodzi o inne rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając na względzie powyższe, w pierwszej kolejności należało dokonać oceny legalności orzeczenia z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], którym Wojewódzka Komisja Lekarska zmieniła zaskarżone orzeczenie i uznała P.P. za czasowo niezdolnego do służby wojskowej (kategoria "B") na okres 12 miesięcy. Zdaniem Sądu autokontrola przeprowadzona w ten sposób wykroczyła poza granice przewidziane w art. 54 § 3 p.p.s.a. i nie mogła skonsumować skargi. Uznanie skarżącego za czasowo niezdolnego do służby nie było bowiem objęte jego wnioskami. Żądał on wprost uchylenia zaskarżonego orzeczenia i poprzedzającego go orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej oraz uzupełnienia postępowania dowodowego (ponowne skierowanie na komisję lekarską). Ze skargi nie wynikało natomiast orzeczenia jakiej kategorii zdolności do służby domagał się P.P. Jeżeli po otrzymaniu skargi organ dostrzegł przesłanki do innego niż dotychczas, merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, powinien wezwać skarżącego do wskazania jakiego orzeczenia Komisji Lekarskiej oczekuje w oparciu o powołane przez niego wyniki badań. Wojewódzka Komisja Lekarska nie mogła jednak domniemywać, że czasowe orzeczenie kategorii "B" zdolności do służby objęte było żądaniem skargi, skoro nie zostało to wyartykułowane ani jej w petitum, ani w uzasadnieniu. Wadliwość zastosowania trybu z art. 54 § 3 p.p.s.a. potwierdza dodatkowo fakt, iż już na etapie postępowania sądowoadministracyjnego skarżący uznał orzeczenie z dnia [...] listopada 2007 r. za niesatysfakcjonujące, wobec czego podtrzymał żądania skargi. Wydając orzeczenie z dnia [...] listopada 2007 r. organ naruszył również art. 54 § 3 p.p.s.a. prowadząc dodatkowe postępowanie dowodowe. Wojewódzka Komisja Lekarska, pomimo istnienia w obrocie decyzji ostatecznej, postanowiła skierować skarżącego na dalsze badania w celu stwierdzenia u niego nadciśnienia. Tryb autokontroli nie daje podstaw do prowadzenia takiego postępowania. Jakkolwiek wniesienie skargi pozwala organowi skorygować własną zaskarżoną decyzję, to należy mieć jednak na względzie, że powoduje ono wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego - postępowania kontrolnego, o charakterze zewnętrznym w stosunku do administracji. Dlatego też art. 54 § 3 p.p.s.a. nie można interpretować jako upoważniającego organ do uruchomienia nowego toku instancji w ramach wewnątrzadministracyjnej drogi weryfikacji decyzji ostatecznej, ponieważ wybór skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego taką możliwość wyeliminował. W ramach art. 54 § 3 p.p.s.a. nie można uzupełniać postępowania dowodowego o środki dowodowe, których zaniechanie (przez naruszenie art. 7, 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - dalej: k.p.a.) dało asumpt do zaskarżenia decyzji. Mając na względzie powyższe, orzeczenie z dnia [...] listopada 2007 r., jako wadliwe w świetle art. 54 § 3 p.p.s.a, należało wyeliminować z obrotu prawnego. W ocenie Sądu nie mogły ostać się również orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2007 r. oraz utrzymujące je w mocy orzeczenie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2007 r. P.P. został zakwalifikowany w nich do kategorii "A" - zdolny do służby wojskowej. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazano na stwierdzone u skarżącego nadciśnienie tętnicze I stopnia, otyłość nieupośledzającą sprawności ustroju oraz blizny nieszpecące lub nieupośledzające sprawności ustroju, które - w myśl § 39 pkt 1, § 1 pkt 7 i § 3 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbywania takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej o oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach poborowego - nie powodują niezdolności do służby wojskowej. Zdaniem Sądu orzeczenia organu pierwszej i drugiej instancji nie spełniają wymogów procedury administracyjnej określonych w art. 7, 77 i 9 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tymi przepisami w toku postępowania organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Zasada ta wymaga zebrania i rozpatrzenia, w sposób wyczerpujący, całego materiału dowodowego (art. 77 k.p.a.). Wnioski organu powinny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zawierającym wskazanie faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których oparto rozstrzygnięcie, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie prawne powinno obejmować natomiast wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 k.p.a.). Służy to realizacji zasady informowania (art. 9 k.p.a.). Mając na względzie powyższe, zaliczenie poborowego się do określonej kategorii określonej w wykazie chorób i ułomności przy ocenie zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli dana kategoria zależy od natężenia objawów choroby lub ułomności, powinno być poparte wskazaniem jakie objawy stwierdzono i dlaczego na ich podstawie przyjęto takie, a nie inne, rozstrzygnięcie. U P.P. stwierdzono nadciśnienie tętnicze I stopnia określone w § 39 pkt 1 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbycia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. To samo schorzenie (nadciśnienie tętnicze) może prowadzić jednak do niezdolności do służby, jeżeli ma charakter umiarkowany lub ciężki (§ 39 pkt 2 i 3 wykazu). W takim przypadku kwalifikacja dokonywana jest w zależności od wartości ciśnienia mierzonego wielokrotnie, zmian narządowych potwierdzonych badaniami: ECHO i dna oka. W ocenie Sądu organ wydając rozstrzygnięcie o zdolności skarżącego do służby ze względu na nadciśnienie tętnicze powinien odnieść się do dokonanych pomiarów i wyjaśnić, dlaczego uznał je za świadczące o nadciśnieniu lekkim, umiarkowanym lub ciężkim, a w dwóch ostatnich przypadkach powołać wyniki badań specjalistycznych (por. wyjaśnienie do § 39 pkt 2 i 3 wykazu chorób i ułomności przy ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej oraz do odbycia takiej służby poza granicami państwa, stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r.). Niedostatecznie wyjaśniono i odnotowano w orzeczeniach także przyczyny stwierdzenia u P.P. chorób, o jakich mowa w § 1 pkt 7 i § 3 pkt 1 wykazu chorób i ułomności. Również stopień otyłości (nieupośledzająca, upośledzająca i znacznie upośledzająca zdolności ustroju - § 1 pkt 7 - 9 wykazu) jak i rodzaj blizn (§ 3 pkt 1-4) determinuje zaliczenie do określonej kategorii zdolności do służby. Powinny być one zatem w orzeczeniu opisane (np. waga, wzrost, przyczyny powstania blizn, miejsce na ciele) i ocenione. Mając na względzie powyższe, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonego orzeczenia orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. E. Makosz-Frymus J. Stankowski D.Rzyminiak-Owczarczak KB/