II SA/Bd 47/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Grażyna Malinowska – Wasik Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej oddala skargę. II SA/Bd 47/08 Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] r., po rozpoznaniu odwołania E. B. zam. W, uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] października 2007 r. w sprawie odmowy częściowego umorzenia należności z tytułu zwrotu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W. M. na podstawie umowy z dnia [...] października 2006 r. zawartej z Powiatowym Urzędem Pracy we W. otrzymał jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej w kwocie [...] zł Zabezpieczeniem zwrotu przyznanych środków było poręczenie dwóch osób. Pożyczkobiorca W. M. zmarł w dniu [...] marca 2007 r. Pismem z dnia [...] maja 2007 r. Powiatowy Urząd Pracy we W. powiadomił poręczycieli w osobach E. B. i A. N. o dochodzeniu dłużnej kwoty do poręczycieli, którzy poręczyli za wykonie zobowiązania w całości. Małżonka zamarłego pożyczkobiorcy A. K. – M. zaproponowała Powiatowemu Urzędowi Pracy we W. przejęcie zobowiązania. Urząd powiadomił ją o braku możliwości uwzględnienia jej wniosku. O fakcie tym powiadomiono także poręczycielki. W dniu [...] lipca 2007 r. poręczycielki wniosły do Powiatowego Urzędu Pracy pismo z prośbą o przychylenie się do wniosku żony zmarłego pożyczkobiorcy. Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy pismem z dnia [...] lipca 2007 r. ustosunkowała się do wniosku poręczycieli, jednocześnie informując, że w zakresie umorzenia ½ należności zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Jednocześnie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie we W. została skierowana prośba o przeprowadzenie stosownych wywiadów. W dniu [...] września 2007 r. Powiatowa Rada Zatrudnienia negatywnie zaopiniowała wniosek o umorzeniu połowy należności z tytułu zwrotu środków na podjęcie działalności gospodarczej przyznanych W. M. Decyzją z dnia [...] października 2007 r. organ I instancji, orzekł o odmowie częściowego umorzenia należności z tytułu jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej. Wojewoda [...] uchylając zaskarżoną decyzję i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia przytoczył treść art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) i wskazał, że powołany przez organ I instancji przepis art. 76 ust. 7 pkt 3 ustawy nawiązuje do pozostawionego przez zmarłego majątku, z którego można dochodzić należność. Z akt sprawy nie wynika, aby organ I instancji odniósł się w rozpatrywanej sprawie do tego zagadnienia. W tym zakresie należy ponowie rozpatrzyć przedmiotowe zagadnienie. Skargę na powyższą decyzję złożyła E. B. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej punktu 2 decyzji, albowiem przedmiotowa sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji nie została rozpatrzona przed upływem terminu do wzniesienia skargi, co pozbawiło ją możliwości odwołania się w razie niekorzystnego orzeczenia wydanego na jej rzecz. W treści skargi powołała się na treść umowy jaką zawarł W. M. z Powiatowym Urzędem Pracy we W. z dnia [...] października 2006 r. Z treści zawartej umowy wynika, że w przypadku, gdyby W. M. będzie prowadził działalność gospodarczą przez okres krótszy aniżeli [...] miesięcy nastąpi rozwiązanie umowy i żądanie zwrotu przyznanych mu środków na podjęcie działalności gospodarczej. Po śmierci W. M. prowadzenie działalności gospodarczej przejęła jego żona A. K. – M. i prowadzi ja przy wykorzystaniu środków przyznanych jej mężowi. Ani ustawa z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ani też umowa o przyznaniu jednorazowych środków na podjęcie działalności gospodarczej nie zawierają w swej treści, ani też nie stanowią o zwrocie jednorazowo przyznanych środków na podjęcie działalności gospodarczej w okolicznościach zgonu osoby zobowiązanej do ich zwrotu, który to zgon stanowiłby uzasadnioną przyczynę zaprzestania prowadzenia tej działalności przez wymagany okres 12 miesięcy, z winy zobowiązanego do jej prowadzenia. Okoliczność zgonu jest zdarzeniem losowym. Nie można wykluczyć, że W. M. nie prowadziłby działalności gospodarczej przez wymagany okres 12 miesięcy gdyby żył, albowiem działalność ta prowadzona jest w sposób nieprzerwany do dnia dzisiejszego, a więc przez wymagany okres 12 miesięcy. W tej sytuacji prawnej, w ocenie skarżącej, nie ma podstaw prawnych do wystąpienia z roszczeniem o zwrot jednorazowo przyznanych środków, bo takowe nie wynikają ani z ustawy, ani z zawartej umowy, która nie została rozwiązana, lecz wygasła z mocy prawa na skutek zgonu. Powstała luka prawna nie może stanowić podstawy prawnej dla dochodzonego przez Powiatowy Urząd Pracy we W. zwrotu jednorazowo przyznanych środków. Skarżąca uzasadniała, że zmarły nie pozostawił żadnego majątku, był osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Priorytetowym zagadnieniem, w ocenie skarżącej, jest generalnie wskazanie przez organ podstawy prawnej dla dochodzonego roszczenia w przedmiocie zwrotu świadczenia, co też winien rozstrzygnąć organ odwoławczy. Ponieważ organ I instancji nie rozpatrzył ponownie sprawy przed upływem 30 – dniowego terminu uprawniającego ją do złożenia skargi, to skargę składa " ku ostrożności procesowej". Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zaważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. W pierwszej kolejności należy podnieść, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrole działalności administracji publicznej, która to kontrola jest sprawowana pod względem zgodności z prawem (art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Właściwością sądów administracyjnych nie są objęte sprawy cywilne, a taką sprawą jest co do zasady sprawa dochodzenia zwrotu pobranej pożyczki. Przede wszystkim Sąd rozważał, czy wniesiona sprawa ma charakter sprawy administracyjnej. Wątpliwości w tym zakresie wynikały z faktu, że organ dotychczas nie wzywał poręczycielek do zwrotu pożyczki pobranej przez osobę, w stosunku do której poręczały. Wniosek poręczycielek o umorzenie połowy należności ma w takiej sytuacji charakter "prewencyjny"! Należy jednak uznać, że przedmiotem sprawy administracyjnej jest żądanie umorzenia należności "w ogóle". Złożenie wniosku wszczyna postępowanie administracyjne (61 § K.p.a.), sprawa umorzenia pożyczki jest uregulowana przez normy prawa administracyjnego i tym samym sprawa wywołana wnioskiem poręczycieli może być zakończona w formie procesowej. Odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty lub umorzenia należności dokonuję się w drodze postępowania administracyjnego. Przepis art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001 ze zm.) przewiduje, że Starosta ze środków Funduszu Pracy może zrefundować podmiotowi prowadzoną działalność gospodarczą, koszty wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego w wysokości określonej w umowie, nie wyżej jednak niż 5-krotnej wysokości przeciętnego wynagrodzenia. W oparciu o ten przepis, w dniu [...] października 2006 r. została zawarta umowa nr [...] pomiędzy Starostą W. – Powiatowym Urzędem Pracy we W, w imieniu którego działał Dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy we W. a W. M. Zostały zawarte także [...] umowy poręczenia: z E. N. i E. R. W myśl § 5 umowy poręczenia, poręczyciel zobowiązuje się do wykonania zobowiązania wynikającego z poręczenia w terminie nie przekraczającym 30 dni od daty otrzymania wezwania do zapłaty z Urzędu. W oparciu o ten przepis poręczycielki nie zostały jeszcze wezwane do uiszczenia zobowiązania wynikającego z tej umowy. Poręczenie jest jedną z form zabezpieczenia zwrotu przez bezrobotnego środków otrzymanych na podjęcie działalności gospodarczej o jakich mowa w § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 21 listopada 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, przyznanie bezrobotnemu środków na podjecie działalności gospodarczej oraz form zabezpieczenia zwrotu otrzymanych środków (Dz. U. Nr 236, poz. 2002 ze zm.).Zgodnie z art. 46 ust. 3 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy osoba, która otrzymała z Funduszu Pracy jednorazowo środki na podjęcie działalności gospodarczej, jest obowiązana dokonać zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami, jeżeli prowadziła działalność gospodarczą lub była członkiem spółdzielni socjalnej przez okres krótszy niż 12 miesięcy albo naruszone zostały inne warunki umowy dotyczące przyznania tych środków, a dochodzenie tych roszczeń następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego. Dochodzenie zwrotu roszczeń z tytułu zawartej umowy, w tym umowy poręczenia, następuje w drodze postępowania cywilnego. Stosowne jednak do regulacji art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia...Starosta m.in. może umorzyć należności w całości lub w części, m.in., wówczas gdy osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowe środki, o których mowa, art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że w pierwszej kolejności należy ustalić, czy osoba zmarła nie pozostawiła jakiegoś majątku, z którego można dochodzić należności. W zaskarżonej decyzji Wojewoda [...] trafnie zaznaczył, że organ I instancji w rozpatrywanej sprawie nie odniósł się do tego zagadnienia. Wymaga to przeprowadzenia postępowania w znacznej części i dlatego zastosowanie w tej sprawie przepisu art. 138 § 2 K.p.a. (uchylenia decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania) jest w pełni uzasadnione. Skutkuje to oddaleniem skargi na mocy art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)