II SA/Bd 99/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia NSA Wiesław Czerwiński (spr.) asesor WSA Grzegorz Saniewski Protokolant Magdalena Tambelli po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [..] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na zakup mieszkania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Ś. z dnia [...] listopada 2007 nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. II SA/Bd 99/08 Uzasadnienie Komendant Wojewódzki Policji w B. decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Ś. nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. w sprawie odmowy przyznania R. Sz. pomocy finansowej na uzyskanie [...] części własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego w Ś. przy ul. S. [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że R. Sz. funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w Ś. wnioskiem z dnia [...] listopada 2007 r. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Ś. o przyznanie pomocy finansowej na zakupione dnia [...] września 2007 r. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w Ś. przy ul. S. [...]. Lokal ten nabył wspólnie z A. G. (będącą w momencie zakupu osobą dla funkcjonariusza obcą), jako współwłasność w [...] części, na mocy aktu notarialnego Repertorium Nr [...] z dnia [...] września 2007 r. Decyzją z [...] listopada 2007 r. Komendant Powiatowy Policji w Ś. odmówił przyznania pomocy finansowej R. Sz., uzasadniając swoją decyzję możliwością przyznania pomocy finansowej wyłącznie na uzyskanie lokalu mieszkalnego, a nie udziału w lokalu mieszkalnym. Od tej decyzji skarżący odwołał się podnosząc, że w dniu składania wniosku, tj. [...] listopada 2007 r. A. G. (obecnie Sz) była jego żoną, na dowód czego dołączył skrócony odpis aktu małżeństwa, zawartego w dniu [...] września 2007 r. Komendant Wojewódzki Policji rozpoznając odwołanie skarżącego przywołał bezsporne ustalenia faktyczne w sprawie, treść art. 94 ust. 1 ustawy o Policji i wskazał, że policjant nie może uzyskać pomocy finansowej, gdy jest współwłaścicielem lokalu. Istota współwłasności w częściach ułamkowych polega bowiem na tym, że własność rzeczy przysługuje wszystkim niepodzielnie (art. 195 Kodeksu cywilnego), co oznacza, że żaden z nich nie ma fizycznie wydzielonej rzeczy na swoją własność. Każdy ze współwłaścicieli ma "idealną" część niepodzielnej rzeczy, ułamek tej rzeczy określony jest jako udział współwłaściciela. Powołano się na pogląd NSA zawarty w wyroku z 11 lutego 2000 r. sygn. I SA 329/99. Podniesiono, że przy współwłasności przyznanie pomocy finansowej stanowiłoby w istocie finansowanie ze środków resortowych również osób trzecich, nie posiadających uprawnień do przedmiotowego świadczenia. R. Sz. złożył skargę na powyższą decyzję. Podniósł, że mieszkanie to nabył wspólnie z obecną żoną A. Sz. (z domu G.), pracownikiem cywilnym Policji. W dniu nabycia mieszkania, tj. [...] września 2007 r. nie byli małżeństwem w związku z tym mieszkanie nabyli w udziałach [...]. Związek małżeński zawarli w dniu [...] września 2007 r. a umowa notarialna miała miejsce w dniu [...] września 2007 r. Decyzję taką podjęli dlatego, że po zapoznawaniu się z przepisami nie wynikało, że jako współwłaściciele w częściach ułamkowych nie będą mogli skorzystać z pomocy finansowej. W przeciwnym razie mieszkanie nabyliby po zawarciu związku małżeńskiego. W dniu złożenia wniosku wspólnie z żoną byli współwłaścicielami mieszkania. Zdaniem skarżącego z wyroku NSA z 17 listopada 1998 r. sygn. I SA 719/98 nie wynika, aby przepisy ustawy o Policji ograniczały przyznanie pomocy finansowej od nabycia nieruchomości na wyłączną własność uprawnionego. Udział we współwłasności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość jest związany z prawem do lokalu. Skarżący wniósł o uchylenie orzeczenia I i II instancji. Komendant Wojewódzki Policji w B. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. Art. 88 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r., Nr 43, poz. 277 ze zm.) stanowi, że policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Przepis art. 89 ustawy wskazuje, jakich członków rodziny uwzględnia się przy przydziale lokalu. Generalnie zatem policjantowi wraz z rodziną przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, co należy potraktować jako zasadę. Jeżeli policjant ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, to pomoc taka nie przysługuje. Policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, przysługuje pomoc finansowa: - na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, - uzyskanie domu mieszkalnego, - uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy o Policji). Potrzeby mieszkaniowe mogą być zaspokojone w różny sposób, jednakże pomoc finansowa przysługuje tylko w sytuacji uzyskania lokalu w tych 3 przypadkach. W sytuacji skarżącego miałaby zastosowanie ta część przepisu, która mówi o pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej (przedmiotem umowy notarialnej było nabycie własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego). Nie budzi wątpliwości, że mieszkanie to nabył wspólnie z osobą obcą (przyszłą żoną, małżeństwo zostało zawarte 4 dni po umowie notarialnej) w udziale wynoszącym 1/2. Jest to zatem współwłasność w częściach ułamkowych. W tej sytuacji zasadniczego znaczenia nabiera określenie istoty współwłasności. Wskazuje się, że we współwłasności występują łącznie 3 cechy: jedność przedmiotu, wielość podmiotów i niepodzielność wspólnego prawa. Współwłasność jest prawem niepodzielnie przysługującym współwłaścicielom. Wspólne prawo własności nie podlega podziałowi, który by je rozdzielał na odrębne, łączne uprawnienia współwłaścicieli. Żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje odrębne, a zarazem wyłączne prawo podmiotowe do wydzielonej fizycznie części rzeczy (E. Gniewek: Kodeks cywilny. Komentarz w systemie Lex). Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem współwłaścicieli. Lokal jaki skarżący nabył we współwłasności składa się z 3 pokoi, kuchni i łazienki o powierzchni użytkowej wynoszącej 56,9 m². Z przepisów kodeksu cywilnego regulujących współwłasność nie wynika, aby współwłaściciel miał uprawnienie do korzystania tylko z takiej części wspólnej rzeczy, który odpowiada wielkości jego udziału (wyrok SN z 27 kwietnia 2001r. III CKN 21/1999, Lex nr 52366). Z uregulowania § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 105, poz. 884 ze zm.) wynika, że norma zaludnienia przysługująca policjantowi wynosi od 7 – 10 m² powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Interpretując przepis art. 94 ust. 1 ustawy o Policji należy kierować się w dużej mierze interpretacją celowościową. W pierwszej kolejności, jak to już podkreślono, funkcjonariuszowi przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego. Jeżeli posiada to prawo, a nie jest ono realizowane, to na mocy art. 94 ust. 1 ustawy o Policji przysługuje mu pomoc finansowa. Jest to pomoc związana ze statusem policjanta i jest to jego osobiste prawo i tym samym nie można podzielić poglądu, że jest to finansowanie osób trzecich. Celem pomocy jest realizacja prawa do lokalu. Mając na uwadze istotę współwłasności (także to, że nie ma fizycznie wydzielonej części) należy ocenić, że realizacja prawa do lokalu może nastąpić w drodze nabycia udziału we współwłasności. Musi to być jednak nabycie nie każdego udziału, ale takiego, który pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych. Pozwala to na postawienie tezy, że zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji może nastąpić także w drodze nabycia udziału we współwłasności pod warunkiem, że funkcjonariusz jest współwłaścicielem lokalu w części odpowiadającej co najmniej normie zaludnienia przysługującej policjantowi pozwalającej na zamieszkanie w tym lokalu. Uzasadnia to, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 145, poz. 1230 ze zm.) postanowienie jak w sentencji.