II GZ 65/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Urszula Raczkiewicz po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w R. z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 763/07 w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] lipca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na zalesienie gruntów postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić skarżącej R. S. termin do uiszczenia wpisu od skargi Postanowieniem z dnia 4 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 763/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. oddalił wniosek R. S. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w R. z dnia [...] lipca 2007 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności na zalesienie gruntów. W uzasadnieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny w R. podał, że w niniejszej sprawie skarżąca odebrała wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w dniu 15 października 2007 r., a ostatni dzień do dokonania tej czynności upływał 22 października 2007 r. Skarżąca uiściła wpis w dniu 23 października 2007 r., usprawiedliwiając opóźnienie złym samopoczuciem związanym z ciążą i koniecznością leżenia w łóżku, stosownie do zaleceń lekarza. Sąd I instancji wskazał, że z przedłożonej przez skarżącą karty przebiegu ciąży nie wynika jak długo trwała niezdolność do pracy. Nawet jeśliby przyjąć, że owa niezdolność ustąpiła dopiero 23 października 2007 r., to czynność uiszczenia wpisu mogła zostać dokonana przez męża. Odnośnie podnoszonej przez skarżącą okoliczności, iż jej mąż wraca późno z pracy Sąd stwierdził, że istnieje wiele możliwości uiszczenia należności. Poza wskazanymi przez skarżącą: przelewem bankowym czy osobistą wpłatą w kasie Sądu, choćby wpłata na Poczcie w S., działającej przez całą dobę. R. S. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie żądając jego uchylenia i przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych oraz dowolną ocenę dowodów, a ponadto naruszenie art. 87 p.p.s.a. Skarżąca podniosła, że stan ciąży jest szczególnym stanem w życiu kobiety, kiedy musi ona dbać nie tylko o swoje zdrowie ale także o zdrowie swojego nienarodzonego dziecka, a podejmowany przez nią wysiłek ma skutki nie tylko dla jej zdrowia ale także dla zdrowia, a nawet życia dziecka. R. S. wyjaśniła, że miała zamiar zapłacić wpis w ostatnim dniu, jednak tego dnia poczuła się źle, musiała leżeć i nie była w stanie wyjść z domu. Z samego rana następnego dnia, jak tylko poczuła się lepiej, uiściła wpis i wysłała wniosek o przywrócenie terminu do jego uiszczenia. Nie miała żadnych dowodów z dokumentów w postaci zaświadczenia lekarskiego ani karty przyjęcia do szpitala ponieważ nie przyjmuje się do szpitala z powodu dolegliwości związanych z ciążą, tym bardziej, że dolegliwości te ustąpiły. Skarżąca podniosła, że art. 87 p.p.s.a. wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, a stan ciąży, jaki wykazała kartą ciążową i związane z tym dolegliwości uprawdopodabniają jej twierdzenia. Zdaniem skarżącej Sąd dowolnie przyjął, że jej mąż mógł dokonać wpłaty na Poczcie w S. czynnej przez całą dobę ponieważ mieszka ona w G., a podany adres w S. jest jedynie adresem do korespondencji. Poza tym wskazana przez Sąd poczta czynna jest do godziny 20:00, a jej mąż wraca z pracy nie wcześniej niż przed godziną 21. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 85 p.p.s.a. stanowi, że czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w przepisach art. 86 i 87 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu określając przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu. Z przepisów tych wynika, że powinny być spełnione następujące przesłanki, by wniosek o przywrócenie terminu mógł być uwzględniony: uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy strony w uchybieniu terminu, powstanie ujemnych dla strony skutków procesowych oraz równoczesne dokonanie czynności uchybionej. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie skarżąca uprawdopodobniła okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z dokumentu dołączonego do wniosku o przywrócenie terminu wynika bezspornie, że skarżąca jest w ciąży. Nie ulega wątpliwości, iż podczas ciąży istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia złego samopoczucia i dolegliwości opisanych w zażaleniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesiona przez Sąd I instancji okoliczność, że z karty ciąży R. S. nie wynika jak długo trwała niezdolność do pracy nie przekreśla możliwości uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. Jest okolicznością notoryjną, że stanowi ciąży mogą towarzyszyć dolegliwości opisane w zażaleniu, uniemożliwiające dokonanie czynności w danym dniu. Nie można także poczytać za zawinione działanie strony zwlekanie z dokonaniem czynności procesowej do ostatniego dnia terminu. Jeśli zdarzenie uniemożliwiające dochowanie terminu nastąpiło w ostatnim dniu biegu terminu, musi być uznane za okoliczność usprawiedliwiającą przywrócenie terminu i nie można czynić stronie zarzutu, że mogła, czy powinna była czynności tej dokonać wcześniej. [...] Strona ma prawo dokonania czynności procesowej w ostatnim dniu przed upływem terminu (vide: H. Knysiak – Molczyk w: T. Woś, H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2005, s. 336 i powoływane tam orzecznictwo). Skarżąca w zażaleniu w sposób przekonywujący przedstawiła okoliczności powodujące, że w wykonaniu czynności uiszczenia wpisu nie mogła wyręczyć się swoim mężem, który wraca z pracy około godziny 21.00 podczas gdy poczta w miejscu jej zamieszkania czynna jest do godziny 15.00, a w odległym o 10 km S. do godziny 20.00. W tych warunkach należało uznać, że skarżąca uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu i na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. i art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. uchylić zaskarżone postanowienie oraz orzec o przywróceniu terminu.