II SAB/Sz 2/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.),, Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008r. sprawy ze skargi S. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej zasiłku stałego wyrównawczego zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpoznania wniosku S. T. z dnia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczącej zasiłku stałego wyrównawczego w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia akt organowi S. T. złożył w dniu [...] skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnosząc o zobowiązanie tego organu do natychmiastowego wydania decyzji w sprawie wniosku skarżącego z dnia [...] o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 kpa. W motywach skargi podał, że w dniu [...] złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego. W dniu [...] Kolegium wydało decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...]. Zgodnie z pouczeniem zawartym w powyższej decyzji, skarżący w dniu 10 kwietnia 2007r. złożył do SKO wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 16 maja 2007r. skarżący skierował do Kolegium zażalenie na bezczynność organu w przedmiocie nierozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium w piśmie z dnia 24 maja 2007r., na podstawie art. 36 § 2 Kpa zawiadomiło skarżącego, że Jego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie może być rozpatrzony w obowiązującym terminie z przyczyn niezależnych od organu, gdyż akta sprawy znajdują się w Sądzie Okręgowym w S. W związku z tym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy będzie rozpoznany natychmiast po przesłaniu niezbędnej dokumentacji do Kolegium. Skarżący w dniu 24 maja 2007r. ponownie wezwał Kolegium do bezzwłocznego rozpoznania Jego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz w dniu 31 maja 2007r. złożył do Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o zobowiązanie organu I instancji o wystąpienie z odpowiednim wnioskiem do Sądu o wydanie z akt sprawy niezbędnych dokumentów do rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności i o wyjaśnienie w oparciu o jakie akta SKO wydało decyzję w dniu 2 kwietnia 2007r. Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 21 czerwca 2007r. odpowiadając na pismo skarżącego z dnia 31 maja 2007r., poinformował stronę, że w dniu 11 czerwca 2007r. organ zwrócił się do MOPR o zwrócenie się do Sądu Okręgowego w S. o wydanie z akt sprawy dokumentacji niezbędnej do rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie wniosku. Wniosek zostanie ostatecznie rozpatrzony po otrzymaniu oryginałów akt I instancji z Sądu Okręgowego w Szczecinie. W dniu 19 lipca 2007r. skarżący złożył kolejne zażalenie na bezczynność SKO, w przedmiocie nierozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Kolegium działając na podstawie art. 36 § 2 Kpa pismem z dnia 14 sierpnia 2007r. zawiadomiło skarżącego, że Jego wniosek z dnia 10 kwietnia 2007r. nie może być rozpatrzony w obowiązującym terminie z przyczyn niezależnych od organu. Postępowanie w sprawie wniosku zostanie zakończone w terminie do 30 września 2007r. po uzyskaniu całości akt sprawy. Pismem z dnia 28 września 2007r. Kolegium zawiadomiło skarżącego, że wobec niedoręczenia przez organ I instancji akt sprawy, przedłuża termin rozpatrzenia sprawy do dnia 2 listopada 2007r. Następnie pismem z dnia 2 listopada 2003r. przedłużyło termin do dnia 3 stycznia 2008r. Skarżący w dniu 5 listopada 2007r. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego kolejne zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Reasumując, skarżący wskazał, że do dnia wniesienia do Sądu skargi na bezczynność tj. do dnia 10 stycznia 2008r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został rozpoznany. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ podniósł, że po złożeniu przez skarżącego w dniu 10 kwietnia 2007r. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wystąpił do organu I instancji o akta sprawy, który w piśmie z dnia 26 kwietnia 2007r. wyjaśnił, że akta te znajdują się w Sądzie Okręgowym w S., gdzie toczy się sprawa z powództwa skarżącego. W dalszej części uzasadnienia odpowiedzi na skargę Kolegium przytoczyło treść odpowiedzi udzielonych skarżącemu na Jego pisma w przedmiocie niezałatwienia sprawy w terminie podkreślając, że udzielono skarżącemu wyjaśnień o przyczynie nie wydania decyzji i wskazano terminy zakończenia sprawy. Kolegium podniosło, że organ I instancji nie przekazał akt z uwagi na przedłużające się postępowanie przed sądem powszechnym spowodowane niewykonaniem przez biegłego psychiatrę opinii i koniecznością wyznaczenia kolejnych biegłych. Pismem z dnia 8 stycznia 2008r. Kolegium kolejny raz przedłużyło termin rozpatrzenia wniosku do dnia 29 lutego 2008r. po uzyskaniu informacji, że akta nadal znajdują się u biegłego [...]. Po wniesieniu skargi na bezczynność skarżący złożył w dniu 4 lutego 2008r. i 26 lutego 2008r. pisma procesowe, w których odniósł się do odpowiedzi Kolegium na Jego skargę i podtrzymał żądanie o stwierdzenie bezczynności. Na rozprawie w dniu 12 marca 2008r. skarżący oświadczył, że wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nadal nie został rozpoznany. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Skarga S. T. zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Natomiast w myśl art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 202r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów – między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Skarżący zarzuca bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego poprzez nierozpoznanie Jego wniosku z dnia 10 kwietnia 2007r. o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia 11 marca 2007r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 marca 2004r. w sprawie zasiłku stałego wyrównawczego, a więc środka odwoławczego złożonego stosownie do art. 127 § 3 Kpa. Bezczynność organu administracyjnego w sprawie, w której skarżący wystąpił z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie, zachodzi wówczas, gdy organ właściwy do rozpatrzenia tego wniosku nie zajmuje co do niego stanowiska w prawem przewidzianym terminie, a zwłoka w załatwieniu sprawy jest nieuzasadniona. Zauważyć należy, że organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 Kpa). W myśl art. 104 § 1 Kpa, przez załatwienie sprawy należy rozumieć wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Nie ulega wątpliwości, że środek odwoławczy w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wymaga rozpatrzenia w formie decyzji. Ustawowe terminy załatwienia spraw określone zostały w art. 35 § 3 Kpa i tak załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Ustawowe terminy załatwienia sprawy określone w art. 36 ust.3 Kpa mogą być przedłużone na zasadach określonych w art. 36 § 1 Kpa, bądź mogą być wyznaczone terminy dodatkowe zgodnie z art. 37 § 2 Kpa. Zgodnie z art. 36 § 1 Kpa, o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2 art. 36 Kpa). Zwłoka w załatwieniu sprawy w rozumieniu art. 36 Kpa powstaje wówczas, gdy organ administracji publicznej nie załatwił sprawy niezwłocznie (art. 35 § 2) lub w terminach określonych w art. 35 § 3 i 4 Kpa. Ze zwłoką mamy do czynienia także wówczas, gdy jeszcze przed upływem jednego z powyższych terminów pojawiły się przeszkody uzasadniające przypuszczenie, że sprawa nie będzie załatwiona w terminie lub gdy sprawa może być załatwiona przed upływem tego terminu, a organ oczekuje bezczynnie do upływu terminu załatwienia sprawy (por. Komentarz do art.36 Kpa, str. 33; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Zakamycze, 2005, Wyd. II). Zawiadomienie strony o zwłoce w załatwieniu sprawy ma charakter czynności procesowej, która wpływa na jej uprawnienie procesowe. Z tego względu powinna ona mieć formę postanowienia. Postanowienie takie nie jest zaskarżalne. (por. Komentarz do art. 36 Kpa, str. 282, B. Adamiak, J. Borowski – Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2005). Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych sądowi, Kolegium w pismach z dnia 24 maja 2007r. 14 sierpnia 2007r., 29 października 2007r. i stycznia 2008r. informowało skarżącego o przyczynie nie rozpatrzenia Jego wniosku i wskazywało kolejne terminy załatwienia sprawy. Kolegium – jak wynika to z treści powyższych pism – jako przyczynę uniemożliwiającą terminowe rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazywało to, że akta administracyjne znajdują się w Sądzie Okręgowym w S., który oczekuje na opinię biegłego. W ocenie Sądu, wskazywana przez Kolegium przyczyna niewątpliwego opóźnienia rozpatrzenia wniosku skarżącego, nie może być uznana za przyczynę niezależną od organu. Wyjaśnić trzeba, że przyczyny zwłoki mogą mieć charakter obiektywny lub powstać z winy organu. Okresy opóźnień powstałe z przyczyn niezależnych od organu, o czym mowa w art. 35 § 5 Kpa spowodowane mogą być działaniem czynników, na które organ nie miał wpływu np: działania sił przyrody, pożar, powódź itp. Udostępnienie akt administracyjnych sądowi powszechnemu, co do zasady, stanowi przeszkodę w niezwłocznym lub miesięcznym terminie rozpatrzenia sprawy. Jednakże to organ administracji publicznej jest dysponentem tych akt i to na nim ciąży powinność takiego określenia czasokresu udostępnienia akt sądowi powszechnemu, aby zapewnione było załatwienie sprawy administracyjnej w terminach określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W sytuacji zaś gdy organ administracji udostępniając akta sądowi powszechnemu nie zakreślił terminu ich zwrotu – co jak można domniemywać zaistniało w niniejszej sprawie – postępowanie organu powinno wyczerpać wszelkie możliwe środki niezbędne do ich odzyskania lub w ostateczność do uzyskania wglądu w te akta. Tymczasem, jak wynika to z odpowiedzi na skargę, w rozpatrywanej sprawie akta administracyjne udostępnione zostały sądowi powszechnemu przez organ I instancji, zaś Kolegium nie podjęło możliwych do dokonania kroków zmierzających do uzyskania tych akt. W szczególności z przedstawionych sądowi akt administracyjnych, nie wynika aby Kolegium zwracało się bezpośrednio do sądu powszechnego, a w szczególności do sędziego referenta lub przewodniczącego wydziału o zwrot akt lub sporządzenia z nich niezbędnych temu sądowi kopii z jednoczesnym wyjaśnieniem powodów dla których akta nie mogą być dłużej przetrzymywane w sądzie powszechnym. Na tle zebranego w sprawie materiału dowodowego uwidacznia się brak operatywności Kolegium, gdyż działania polegające na obligowaniu organu I instancji do przedłożenia akt administracyjnych, od początku były nieskuteczne. Takie działanie Kolegium, Sąd uznał za pozorne dążenie do załatwienia sprawy we właściwym terminie. Kolegium nie zachowało też prawidłowej formy zawiadomienia skarżącego o wystąpieniu zwłoki w rozpoznaniu Jego wniosku, jest to uchybienie, które nie miało jednak wpływu na wynik sprawy. Z powyższych względów dziesięciomiesięczna zwłoka Kolegium w rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw (art. 127 § 3 Kpa) oceniona być musi jako bezczynność organu w rozumieniu art. 3 § 1 pkt 8 P.p.s.a. Dlatego, Sąd na podstawie art. 149 P.p.s.a w związku z art. 286 § 2 P.p.s.a. wyznaczył organowi termin jednego miesiąca do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 10 kwietnia 2007r. o ponowne rozpatrzenie, licząc ten termin od dnia doręczenia organowi przez Wojewódzki Sąd Administracyjny akt administracyjnych niniejszej sprawy dotyczącej bezczynności.