II SA/Gd 745/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Andrzej Przybielski Sędzia NSA Barbara Skrzycka-Pilch Protokolant Starszy Referent Marta Sankiewicz po rozpoznaniu w Gdańsk na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta , decyzją dnia 16 kwietnia 2007 r., na podstawie art. 163 k.p.a., uchylił własną decyzję z dnia 18 stycznia 2007 r. w części dotyczącej przyznania W. S. zasiłku okresowego w miesiącu kwietniu 2007 r., w wysokości 20 złotych. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzja podjęta została po przeprowadzeniu w dniu 6 kwietnia 2007 r. wywiadu środowiskowego, w trakcie którego ustalono, że faktyczny dochód rodziny W. S. w miesiącu marcu 2007 r. wyniósł 1427,88 zł, w sytuacji gdy dochód kwalifikujący do otrzymania zasiłku wynosił 702 zł. W ocenie organu, w związku z powyższym, odpadły podstawy do przyznania W. S. zasiłku okresowego za miesiąc kwiecień 2007 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł W. S. żądając jej uchylenia oraz zobowiązania MOPS do udzielenia mu pomocy zgodnie z przeprowadzonym w dniu 8 stycznia 2007 r. wywiadem środowiskowym, oraz stosownie do treści jego podania z tego samego dnia, złożonego w trakcie przeprowadzanego wywiadu. W uzasadnieniu odwołania W. S. wskazał, że organ naruszył przepisy postępowania poprzez nierzetelnie przeprowadzenie postępowania dowodowego, w szczególności pominięcie jako osoby w rodzinie jego syna – I. S., będącego studentem Seminarium Duchownego w P. i tym samym nadal pozostającego na utrzymaniu rodziców, oraz nie uwzględnienie trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy i jego rodziny (zadłużenie, koszty utrzymania). Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 3 września 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 38 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 2, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Kolegium, po przeanalizowaniu materiału dowodowego zebranego w sprawie, w pełni podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji stwierdzając przekroczenie przez rodzinę wnioskodawcy kryterium dochodowego. Organ wskazał, że zmianie uległ dochód rodziny W. S., ponieważ oprócz dotychczasowego dochodu w postaci renty, od marca 2007r. zaczęła ona uzyskiwać także dochód za wynajmowanie dwóch pokojów w kwocie 750 złotych, co łącznie dla dwóch osób dało kwotę dochodu 1427,88 zł miesięcznie. Ponadto podkreślono, że MOPS wprawdzie nie ustalił, czy rodzina ponosi jakiekolwiek koszty związane z przebywaniem syna I. S. w Seminarium Duchownym, jednakże z podanych przez stronę w wywiadzie środowiskowym informacji można było wnosić, że nie było żadnych obciążeń finansowych z tym związanych. Wskazano także, że gdyby nawet uwzględniono w składzie rodziny I.S. i wskazaną wyżej kwotę dochodu podzielono na trzy osoby, także przekroczyłaby ona kryterium dochodowe zakreślone przez ustawę. Kolegium ponadto zwróciło uwagę na zastosowanie przez organ pierwszej instancji niewłaściwej podstawy rozstrzygnięcia w postaci przepisu art. 163 k.p.a., z pominięciem szczególnego uregulowania zawartego w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej. Naruszenie to jednakże, w oceni Kolegium, nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. S. żądając jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu skarżący podniósł zarzuty przedstawione w treści odwołania, wskazując między innymi na to, że wymieniony dochód w wysokości 1427,88 zł nie jest stałym źródłem utrzymania rodziny, ponieważ zależny jest od terminowego płacenia czynszu przez lokatorów. W ocenie skarżącego organy powinny były wziąć pod uwagę całokształt sytuacji materialnej rodziny S., a nie tylko wybiórczo skupiać się na uzyskanym dochodzie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). W przedmiotowej sprawie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. Jak wynika z akt administracyjnych skarżący w dniu 8 stycznia 2007 r. wystąpił z wnioskiem do organu pomocy społecznej o przyznanie mu zasiłku okresowego. Decyzją z dnia 18 stycznia 2007 r. Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, przyznał W. S. zasiłek okresowy na okres od stycznia do kwietnia 2007 r. w wysokości 20 złotych miesięcznie. Rozważeniu podlega kwestia, czy organ ten miał prawo wydać decyzję która zmieniła uprawnienie strony na jej niekorzyść. Na wstępie tych rozważań należy podkreślić, że Sąd w pełni podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji, że zastosowanie przez organ pierwszej instancji niewłaściwej podstawy rozstrzygnięcia w postaci przepisu art. 163 k.p.a., z pominięciem szczególnego uregulowania zawartego w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Wyjaśnić należy, iż przepis art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego przewiduje możliwość uchylenia bądź zmiany przez organ administracji publicznej, decyzji na podstawie której strona nabyła prawo, w sytuacji gdy przewidują to przepisy szczególne. Takim przepisem szczególnym jest art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, iż decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. W niniejszej sprawie doszło do zmiany sytuacji dochodowej W. S., dlatego też właściwy organ zobligowany był do wydania decyzji zgodnie z art. 106 ust. 5 przedmiotowej ustawy. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ ustalając decyzją z dnia 18 stycznia 2007 r. wysokość zasiłku stałego nie wziął pod uwagę dochodów uzyskiwanych przez skarżącego na skutek wynajmowania pomieszczeń w należącym do niego budynku. Dochody te należało natomiast wliczyć do dochodu rodziny, stanowiącego podstawę do ustalenia wysokości zasiłku stałego. W dalszej kolejności konieczna jest ocena, czy organy administracji publicznej prowadząc postępowanie w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, w sposób prawidłowy dokonały ustalenia przesłanek stanowiących podstawę do pozbawienia W. S. zasiłku okresowego zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 2 (a contrario) tej ustawy. Stosownie do art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego. Powyższe oznacza, że aby uzyskać zasiłek okresowy wnioskodawca musi spełniać łącznie dwa warunki: uzyskiwać dochody w rodzinie mniejsze niż kryterium dochodowe oraz znajdować się w szczególnej sytuacji wymienionej przykładowo w ustawie to jest: długotrwała choroba, bezrobocie, niepełnosprawność, możliwość nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego. Podstawową przesłanką otrzymania przedmiotowego zasiłku, podlegającą zbadaniu w pierwszej kolejności jest kryterium dochodowe na rodzinę. Kryterium dochodowe na osobę w rodzinie, zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy (na dzień orzekania przez organ II instancji) wynosiło 351 zł. Dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Dochodem rodziny jest zaś suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie. Za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób (art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, że dochód rodziny pana W. S. wyniósł w marcu 2007 r. - 1 427,88 zł. Jest to okoliczność, której skarżący nie podważa. Organ ustalił, także że rodzina skarżącego składa się z dwóch osób: W. S. oraz jego żony M. S. Biorąc pod uwagę wskazane w ustawie o pomocy społecznej kryterium dochodowe, bezsprzecznym jest, że zostało ono przekroczone. M. i W. S. mają syna, który przebywa w seminarium duchownym w P. W seminarium I. S. zapewniony ma nocleg oraz posiłki, także jego główna aktywność życiowa skupiona jest w przedmiotowym miejscu. Nie można zatem uznać, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami, bowiem jego przejawem jest miedzy innymi wspólne zamieszkanie i gospodarowanie (por. art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej). Uiszczanie przez rodziców na rzecz Seminarium miesięcznej opłaty w wysokości 150 zł powyższej sytuacji nie zmienia. Na marginesie zauważyć należy, że nawet zwiększenie kręgu osób w rodzinie Państwa S. do trzech nie spowoduje, że zostanie spełnione kryterium dochodowe. Ponadto odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy należy zauważyć, że podnoszone przez skarżącego argumenty dotyczące spłacania zaciągniętych kredytów oraz uiszczania zaległych opłat nie mają wpływu na rozstrzygniecie w niniejszej sprawie, bowiem istotą uzyskania pomocy społecznej w formie zasiłku okresowego, podobnie jak zasiłku stałego jest spełnienie wymienionych powyżej kryteriów w szczególności kryterium dochodowego na osobę w rodzinie w wysokości 351 zł. Organ ma obowiązek badania tylko samego dochodu rodziny, co wynika wprost z przepisów ustawy o pomocy społecznej. Należy podkreślić, że przedłożona przez skarżącego lista wydatków nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ ustawodawca nie przewidział w ustawie o pomocy społecznej jakiegokolwiek wpływu wydatków w postaci spłaty kredytów, zaciągniętych pożyczek, czy też opłat na określenie kryterium dochodowego. Mając na względzie powyższe wyjaśnienia wskazać należy, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy oraz dokonały analizy zebranych w sprawie dowodów zgodnie z zasadami określonymi w przepisach art. 7, 77 §1 k.p.a.. Podsumowując, W. S. nie spełnił jednej z dwóch obligatoryjnych przesłanek określonych w art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ jego dochody przekroczyły kryterium dochodowe na osobę w rodzinie w kwocie 351 zł., zatem organy obu instancji zobligowane były do pozbawienia go zasiłku okresowego za miesiąc kwiecień 2007 r. Na marginesie wyjaśnić należy skarżącemu, że sądy administracyjne upoważnione są jedynie do dokonywania kontroli zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z przepisami prawa. W razie uznania, że skarga jest uzasadniona sąd może jedynie, w zależności od stwierdzonego uchybienia, stwierdzić nieważność decyzji lub jej wydanie z naruszeniem prawa albo decyzję uchylić. W żadnym przypadku sąd nie może rozstrzygnąć merytorycznie wniosku i orzec w zastępstwie organu administracji publicznej, czego domagał się skarżący. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.