II SA/Sz 1240/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 20 sierpnia 2007 r. A Ki złożył w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem S K. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając na podstawie art. 17, art. 20, art. 24 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) i upoważnienia Wójta Gminy z dnia 8 kwietnia 2004 r., wydał w dniu (...) decyzję nr (...), którą odmówił A K przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno - wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej. Organ I instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy - S Ki jest uczniem piątej klasy szkoły podstawowej w Specjalnym Ośrodku Szkolno – Wychowawczym dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej (...) w S i przebywa w internacie tego ośrodka w dni nauki szkolnej według kalendarza roku szkolnego oraz korzysta z całodobowej opieki w w/w Ośrodku przez 3 dni w tygodniu (wtorek, środa, czwartek), zaś w poniedziałki i piątki objęty jest częściową opieką. Ponadto, został zameldowany pod adresem Ośrodka na pobyt czasowy w okresie od 5 września 2007 r. do 30 czerwca 2012 r. Od powyższej decyzji A K wniósł odwołanie, wyjaśniając, że syn S K jest osobą niepełnosprawną i wymaga opieki innej osoby. W każdy poniedziałek zawozi syna do szkoły w S na zajęcia dla osób niesłyszących i w piątki odbiera go po zajęciach, tj. około godziny 12. Nadto, zajmuje się synem w ferie, wakacje, święta i w czasie jego choroby. Zdaniem odwołującego się, stanowisko organu, iż charakter placówki przesądza o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego - jest bezzasadne. Przy ustalaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego winien być uwzględniany faktyczny czas pobytu dziecka w szkole, nie zaś możliwość zapewnienia dziecku w tej szkole całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu. Z zaświadczenia wystawionego przez Dyrekcję Szkoły w S wynika, że pobyt syna w tej placówce trwa krócej niż 5 dób, dlatego też nie można przyjąć, że syn korzysta z całodobowej opieki w szkole przez co najmniej 5 dni w tygodniu. W ocenie skarżącego, wskazane wyżej okoliczności uzasadniają przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu sprawy na skutek złożonego odwołania, decyzją z dnia (...)., nr (...), wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1060 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie i powołał się na art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych przytaczając jego następującą treść "świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej." Organ wskazał dalej, że ze znajdującego się w aktach sprawy zaświadczenia z dnia 3 września 2007 r. wynika, iż syn A K jest uczniem klasy V Szkoły Podstawowej w Specjalnym Ośrodku Szkolno - Wychowawczym w S. Dziecko przebywa w internacie i objęte jest całodobową opieką w Ośrodku we wtorki, środy i czwartki, natomiast częściową opieką w poniedziałki i piątki. Kolegium wyjaśniło, że podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest okoliczność przebywania przez S K w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu. Organ odwoławczy podał, że w powyższej kwestii uzupełnił materiał dowodowy i ustalił, że niewątpliwie Specjalny Ośrodek Szkolno - Wychowawczy w S jest placówką o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie odwołał się do treści § 19 pkt. 2, 3 i 8 Statutu Ośrodka, zatwierdzonego Uchwałą Rady Pedagogicznej z dnia (...)który stanowi, że przedszkole i szkoła funkcjonują zgodnie z przyjętą corocznie organizacją roku szkolnego. Ośrodek zapewnia wychowankom w okresie nauki szkolnej całodobową opiekę, warunki do nauki i wychowania oraz możliwość realizacji celów rewalidacyjnych, a internat Ośrodka jest czynny przez cały rok. W myśl § 18 pkt 3 Statutu, umieszczenie dzieci w placówce następuje na podstawie orzeczenia poradni psychologiczno - pedagogicznej, co odpowiada wymogom określonym w § 29 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 7 marca 2005 r. w sprawie rodzajów i szczegółowych zasad działania placówek publicznych, warunków pobytu dzieci i młodzieży w tych placówkach oraz wysokości i zasad odpłatności wnoszonej przez rodziców za pobyt ich dzieci w tych placówkach (Dz. U. Nr 52, poz. 467). Kolegium wyjaśniło, że nie ma znaczenia fakt ile dni dziecko przebywa w placówce, lecz to, że jest w niej umieszczone i ma możliwość przebywania w niej w ciągu tygodnia, co umożliwi osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem podjęcie zatrudnienia. Zwrot "przez co najmniej 5 dni w tygodniu" nie oznacza 5 dób przebywania dziecka, lecz funkcjonowanie placówki przez co najmniej 5 dni i zapewnienie opieki w czasie przebywania w niej dziecka. W konsekwencji powyższego, organ stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, bowiem placówka w której przebywa syn wnioskodawcy zapewnia opiekę przez 5 dni w tygodniu, a zatem świadczenie pielęgnacyjne stronie nie przysługuje. Na powyższą decyzję A K złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając organowi II instancji niewłaściwe zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych i jego błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnioną odmowę przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącego, w dniu złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego spełniał on ustawowe kryteria do jego nabycia w oparciu o art. 17 w/w ustawy. Skarżący podkreślił, że syn nie korzysta z całodobowej opieki przez 5 dni w tygodniu, bowiem w poniedziałki i piątki tylko przez część dnia przebywa w szkole. A w związku z tym, że 2 dni w tygodniu skarżący przeznacza na zawiezienie syna do szkoły i jego odbiór, nie jest w stanie podjąć pracy. W tej sytuacji przysługuje mu prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie w dniu 12 marca 2008 r. A K oświadczył przed Sądem, że popiera skargę wnosząc o zwrot kosztów przejazdu ze S do S i z powrotem (bilet 2 klasy pociągiem osobowym kosztuje 22 zł w jedną stronę). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje Przeprowadzona kontrola zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem doprowadziła Sąd do uznania, że skarga jest zasadna. Podstawą wydania przez organ administracji prawidłowego rozstrzygnięcia jest poczynienie wyczerpujących ustaleń faktycznych i ustalenie przepisów prawa, które winny mieć zastosowanie w sprawie. Spełnienie tych dwóch warunków umożliwia wyprowadzenia odpowiednich wniosków i podjęcia przez organ trafnej decyzji. W rozpoznawanej sprawie Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie ustaliło obowiązujący stan prawny. Z tej przyczyny wadliwe – niepełne stały się rozważania organu odnoszące się do uprawnień skarżącego do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem S K. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że wywody związane z zasadami dotyczącymi możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na mocy art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) organ II instancji przeprowadził bez uwzględnienia zmian jego treści wprowadzonych mocą art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 109, poz. 747). Zgodnie z tym przepisem znowelizowany został ust. 5 pkt 2 lit. b art. 17 zawierający jedną z tzw. negatywnych przesłanek do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dotychczasowe brzmienie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b było następujące "Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej". Z dniem wejścia w życie wspomnianej nowelizacji, tj. z dniem 6 lipca 2007 r. art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. b przybrał następującą treść "Świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki została umieszczona w rodzinie zastępczej, w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym i korzysta w nim z całodobowej opieki albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej". Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwagę swą skoncentrowało jedynie na tym, czy syn skarżącego S K przebywa w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu, bowiem do dnia 6 lipca 2007 r. ustawa o świadczeniach rodzinnych w art. 17 ust. 5 pkt. 2 lit. b w sposób tożsamy regulowała przypadki umieszczenia lub przebywania dzieci w specjalnych ośrodkach szkolno-wychowawczych oraz w placówkach zapewniających możliwość kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji. Powyższe oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie rozważyło i nie wskazało w uzasadnieniu decyzji, jakiego rodzaju placówką jest Specjalny Ośrodek Szkolno – Wychowawczy dla Dzieci i Młodzieży Niepełnosprawnej im. (...) w S, czy jest "specjalnym ośrodkiem szkolno-wychowawczym", czy też "placówką zapewniająca całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji". W zależności od ustaleń w tym zakresie zasadne wydałoby się dopiero przeprowadzenie analizy, czy syn skarżącego w danej placówce "korzysta z całodobowej opieki", czy też został "umieszczony w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu", i w dalszej kolejności wykładni tych pojęć w okolicznościach sprawy. W związku z tym, że rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie ustaliło obowiązujący w dacie podejmowania rozstrzygnięcia stan prawny za wadliwe Sąd musiał uznać rozważania odnoszące się do ustaleń stanu faktycznego, który mógł dopiero przesądzić o sposobie załatwienia sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium winno wyeliminować dostrzeżone i wykazane przez Sąd uchybienia. Nie implikując ostatecznej treści decyzji organu odwoławczego, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że wydając zaskarżone orzeczenie Samorządowe Kolegium Odwoławcze naruszyło przepisy prawa procesowego (art. 6 i art. 77 § 1 kpa) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w związku z czym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jego uchyleniu. Rozstrzygnięcia o kosztach postępowania Sąd oparł na art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 w/w ustawy.