V SA/Wa 2636/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Irena Jakubiec - Kudiura (spr.), Asesor WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant - Izabela Zdzieszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi K. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... lipca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych; uchyla zaskarżoną decyzję; Decyzją z dnia ... września 2004 roku o nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku K. Z. z dnia... czerwca 2004 roku odmówił umorzenia należności wobec ZUS na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powołując w podstawie prawnej m.in. art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.Nr 137, poz. 887 ze zm.). W treści uzasadnienia decyzji wskazał, iż w stosunku do skarżącego nie zachodzą okoliczności umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek.. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia ... listopada 2004 o nr ... utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podając jako uzasadnienie brak podstaw do umorzenia zaległości. Nadto Prezes ZUS podkreślił, iż zadłużenie nie zostało objęte postępowaniem egzekucyjnym, a więc nie można stwierdzić całkowitej nieściągalności. Wyrokiem z dnia ... kwietnia 2005r. o sygn. akt III SA/Wa .../05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. stwierdził nieważność decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ... listopada 2004r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził naruszenie przepisu art. 156 § 1 pkt 1 Kpa bowiem właściwym na podstawie art. 17 Kpa w zw. z art. 66 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych organem do ponownego rozpatrzenia sprawy umorzenia należności z tytułu składek i wydania w tym przedmiocie decyzji w II instancji jest Minister Polityki Społecznej, jako organ sprawujący nadzór nad zgodnością działań Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z obowiązującymi przepisami prawa. Z uwagi na fakt, iż 24 sierpnia 2005r., zmianie uległa treść przepisu art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia ... października 2006r., przekazał wniosek K. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy do Prezesa Zakładu. Po przekazaniu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem Sądu decyzją z dnia ... lutego 2007r., o nr ... Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zmienił decyzję odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek z dnia ....09.2004r. w zakresie okresu i wysokości zaległości z tytułu nieopłaconych składek, a następnie decyzją z dnia ....05.2007r. stwierdził nieważność swojej decyzji z dnia ....02.2007r. z uwagi na wydanie jej z naruszeniem prawa tj. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa. Rozpatrując ponownie sprawę wszczętą wnioskiem K. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia ....10.2004r. Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) decyzją z dnia ....07.2007r. o nr ... w pkt I uchylił decyzję z dnia ....09.2004r. w części dotyczącej kwoty składek określonych na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i orzekł w tym zakresie, zaś w pozostałym zakresie zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Stosownie natomiast do art. 28 ust. 3a i 3b należności z tytułu składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności - na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. W dalszej części uzasadnienia decyzji Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) stwierdził, że K. Z. aktualnie jest zatrudniony przez P [...] w charakterze l. na podstawie umowy o pracę zawartą na czas określony do ....12.2006r. Wraz z żoną ma na utrzymaniu czwórkę dzieci i z tego tytułu pobiera świadczenie rodzinne w łącznej kwocie ... zł, a z uwagi na niskie dochody rodziny syn skarżącego - W. Z. w roku szkolnym 2005/2006 pobierał stypendium socjalne w wysokości ... zł. Dodatkowo organ II instancji podniósł, że leczenie ortodontyczne córki skarżącego od ....2006r. wyniosło ... zł oraz wskazał na posiadanie przez małżonków Z. na zasadzie wspólności małżeńskiej nieruchomości KW o nr ... o łącznej powierzchni ... ha. Reasumując Zakład Ubezpieczeń Społecznych (w imieniu, którego działa Prezes ZUS) stwierdził, iż skarżący obecnie osiąga wynagrodzenie z tytułu pracy, a leczenie ortodontyczne jego córki nie stanowi zdaniem organu podstawy do umorzenia zaległości, bowiem takie schorzenie nie wymaga sprawowania opieki pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Prezes ZUS wyjaśnił także uznaniowy charakter decyzji w sprawie umarzania zaległych składek ubezpieczeniowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. Z. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji z dnia ....07.2007r. Skonstatował, że postępowanie kontrolne przeprowadzone przez ZUS było nierzetelne i miało charakter tendencyjny, oraz że wydając zaskarżoną decyzję Prezes ZUS powołując się na wyrok WSA z dnia ....04.2005r. naruszył prawo. Zarzucił również organowi niewłaściwą ocenę jego stanu finansowego oraz dokumentacji medycznej odnoszącej się do schorzeń ortodontycznych córki. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo wyjaśnił, że Sąd nie jest dodatkowym organem odwoławczym i nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz.U. nr 153, poz. 1269] oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.], dalej - p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając skargę sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Oceniając powyższą sprawę, Sąd stwierdził, iż zaskarżona decyzja z dnia ... lipca 2007r. wydana została z naruszeniem prawa, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie, co prowadziło do jej uchylenia w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Tym samym Sąd podziela ogólny zarzut skarżącego odnoszący się do naruszenia postępowania dowodowego w sprawie. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu), co prawda opisał sytuację rodzinną skarżącego, ustalił dochód jego gospodarstwa domowego, ale pominął znaczące i ważne dla strony okoliczności podnoszone w skardze, a dotyczące sytuacji zdrowotnej swojej rodziny. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na str. ... organ odwoławczy stwierdził, że cyt. "leczenie ortodontyczne córki, nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości gdyż takie schorzenie nie wymaga sprawowania opieki pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu...". Odnosząc się do powyższego Sąd wyjaśnia, że organ odwoławczy niewłaściwie zinterpretował zgromadzony w tym przedmiocie materiał dowodowy. Należało bowiem uwzględniając m.in. zaświadczenie lekarskie z dnia ....12.2006r. dotyczące wysokości kosztów związanych z leczeniem ortodontycznym córki skarżącego M. Z., odnieść się do wysokości jego miesięcznego wynagrodzenia uzyskiwanego z tytułu umowy o pracę z dnia ....12.2006r. oraz niezbędnych wydatków związanych m.in. z opłatami za gaz, wodę, czy prąd., których istnienie potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę nie ustalił wysokości miesięcznych dochodów skarżącego w zestawieniu z wydatkami związanymi z normalnym w warunkach skarżącego funkcjonowaniem rodziny, czy wydatkami związanymi z leczeniem ortodontycznym jego córki. Niewyjaśnianie powyższej okoliczności mogło doprowadzić organ do ustalenia stanu faktycznego niezgodnego z rzeczywistością. Zatem przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, po ustaleniu powyższych okoliczności i po dokonaniu wszechstronnej oceny zebranych w sprawie dowodów, organ winien ponownie zwrócić uwagę na ewentualną możliwość umorzenia w całości lub w części zobowiązań wobec ZUS w oparciu o przesłanki zawarte w art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z rozporządzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r., w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Prezes ZUS (działający w imieniu Zakładu) winien w tym kontekście ocenić możliwości zarobkowe K. Z. jako l. z uwzględnieniem zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z którego wynika m.in. brak majątku rzeczowego skarżącego (dowód: Kwestionariusz o możliwościach płatniczych płatnika składek z dnia ....12.2006r.). Zdaniem Sądu przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego we wskazanym zakresie może dostarczyć Prezesowi ZUS potrzebnych informacji i przedstawi rzeczywistą sytuację życiową i majątkową skarżącego, która powinna być ponownie poddana ocenie (rozstrzygnięciu) mieszczącej się w ramach uznania administracyjnego - na datę rozstrzygania w sprawie. Niezależnie od tego Sąd zwraca uwagę, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji nie wyjaśnił okoliczności zmiany okresu zaległości składek na ubezpieczenie społeczne oraz powodu, dla którego wysokość tych składek ze względu na krótszy okres z ich zaleganiem, ewentualnie nie zmniejszyła się, a przeciwnie nieznacznie wzrosła Z tych względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja naruszała przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.