II OZ 583/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Nowakowski, , , po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W., M. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Wr 4/07 przyznające skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczania wpisu sądowego od skargi w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz odmawiające przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. w przedmiocie prowadzenia robót budowlanych polegających na remoncie i przebudowie zniszczonego budynku gospodarczego zlokalizowanego w głębi działki nr [...] w N. postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt II SAB/Wr 4/07 w pkt 1 przyznał skarżącym D. W., M. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z obowiązku uiszczania wpisu sądowego w części przekraczającej kwotę 50 zł oraz w pkt 2 odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie w sprawie ze skargi D., M., J. i M. W. na bezczynność [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. w przedmiocie prowadzenia robót budowlanych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd mając na względzie dotychczasowe oświadczenia skarżących o stanie rodzinnym, majątku i dochodach uznał, że sytuacja finansowa trzyosobowej rodziny nie jest na tyle trudna, aby nie byli oni w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zarówno D. W. jak i pozostający z nią we wspólnym gospodarstwie domowym mąż M. W. otrzymują stały dochód w postaci comiesięcznych świadczeń emerytalnych w łącznej wysokości [...] zł netto. Ponadto sytuacja majątkowa stron, zważywszy na ilość osób pozostających na wspólnym utrzymaniu D. W. i M. W. - jedną studiującą i dorosłą córką mającą możliwość wsparcia chociaż dorywczą pracą swoich rodziców nie stanowi przeszkody do zgromadzenia odpowiednich środków na pozostałą część kosztów w dłuższym okresie (stosownie do czasookresu trwania postępowania) bądź pozyskania ich w drodze kredytu lub pożyczki udzielonej np. w formie jednorazowego wsparcia ze strony najbliższej rodziny - syna J. bądź tez osób trzecich. Ponadto uiszczenie kosztów przez jednego ze skarżących zwalnia z tego obowiązku pozostałe osoby. Koszty sądowe należy przy tym traktować jako istotne wydatki bieżące w budżecie rodzinnym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Innym wydatkiem nie będącym niezbędnym dla utrzymania siebie i swojej rodziny, którego Sąd nie uwzględnił przy rozpoznaniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest spłata przez rodziców zaciągniętego na dorosłą córkę kredytu przeznaczonego na kontynuowanie jej studiów. Sąd Wojewódzki podkreślił, że wnioskodawcy nie wykazali w żaden sposób załączonymi rachunkami, czy też innymi środkami dowodowymi, by sporządzenie kser, zakup znaczków i pism procesowych stanowiło tak znaczący uszczerbek w sferze bytowej rodziny, aby niemożliwym było ponoszenie przez nich jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że posiadane przez skarżących środki pozwalają na opłacenie choć w połowie kosztów postępowania. Wobec powyższego Sąd uznał, że skarżący wykazali jedynie, iż nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Zażalenie na powyższe postanowienie do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyli D. W., M. W. oraz M. W. wnosząc o jego uchylenie i zmianę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że prawo pomocy polega na tym, że strona zostaje zwolniona przez sąd od kosztów sądowych oraz uzyskuje uprawnienie do udzielenia pełnomocnictwa wyznaczonemu przez sąd adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu bez ponoszenia jego wynagrodzenia i wydatków (art. 244 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.). W art. 245 P.p.s.a. przewidziano możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Prawo to przyznaje się, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.) polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wchodzi zaś w rachubę, jeżeli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w określonej sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa w żądanym zakresie. Z akt sprawy wynika, że skarżący posiadają stały dochód osiągany z tytułu emerytury D. W. w wysokości [...] zł i emerytury M. W. w kwocie [...] zł i prowadzą wspólne gospodarstwo z córką, która nie pracuje i pozostaje na ich utrzymaniu. Są także współwłaścicielami działek nr [...] i [...] w N. Należy zatem zgodzić się z dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oceną sytuacji finansowej i możliwości płatniczych skarżących, bowiem przedstawione przez nich dowody nie wystarczają aby stwierdzić, że wypełnione zostały przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu Sąd uznał, że skarżący są w stanie ponieść w części ciężar kosztów sądowych w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił, jak w sentencji.