VII SA/Wa 188/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu z urzędu w trybie uproszczonym w dniu 13 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 188/08 ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] w przedmiocie nakazu zaprzestania prowadzenia działalności reklamowej aptek I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Farmaceutycznego na rzecz skarżącego E. Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16 lipca 2007r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K. otrzymał zawiadomienie o prowadzeniu działalności reklamowej aptek działających pod nazwą "E.", należącej do E. Sp. z o.o. z siedzibą w W.. W związku z powyższym, organ wszczął postępowanie administracyjne. W wyniku przeprowadzonego postępowania, decyzją z dnia [...] września 2007r. znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w K., na podstawie art. 94a ust. 2, 3, 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2004r. Nr 53 poz. 533 ze zm.) w zw. z art. 104 § 1 Kpa, nakazał natychmiastowe zaprzestanie prowadzenia niezgodnej z przepisami prawa reklamy działalności aptek ogólnodostępnych, zlokalizowanych na terenie województwa [...] w miejscowościach: B., ul. [...]; C. ul. W.; J., Al. P.; R. ul. [...]; Z., [...], działających na podstawie zezwoleń udzielonych Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością E. z siedzibą w W., rozpowszechnianej za pomocą ulotki reklamowej Biuletyn Nr 7 E. "Każdy ma prawo do tanich leków", "Czuwamy nad Twoim zdrowiem" oraz ulotki określonej jako "Katalog cenowy apteki obowiązuje od 1-31 lipca 2007r.". Decyzji niniejszej organ I instancji nadał rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że reklama działalności aptek - posiadających siedzibę w B., ul. [...], C. ul. W., J., Al. P., R. ul. [...], Z., [...], należących do "E." Sp. z o.o., prowadzona za pomocą przedmiotowych ulotek -narusza zakaz określony w dyspozycji art. 94a ustawy Prawo farmaceutyczne. W/w decyzja została doręczona E. Sp. z o.o. w dniu 26 września 2007r. Następnie w dniu 25 października 2007r. od decyzji organu I instancji odwołanie złożyła E. Sp. z o.o. Decyzją z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] Główny Inspektor Farmaceutyczny, na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 i art. 115 pkt 4 w zw. z art. 94a ust. 1 ustawy Prawo farmaceutyczne oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kpa - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że ulotka, na podstawie której została wydana zaskarżona decyzja, zawiera hasło reklamowe "Każdy ma prawo do tanich leków". Umieszczenie tego hasła obok logo E. bezsprzecznie podaje do publicznej wiadomości, iż ulotka ma charakter reklamujący działalność konkretnych aptek. Zdaniem organu II instancji, powyższy slogan reklamowy ma zachęcić do nabywania produktów leczniczych w aptekach należących do sieci prowadzonej przez stronę. Wykaz leków, zawarty w ulotce zawiera wśród produktów leczniczych te, które są umieszczone na wykazach leków refundowanych, tj., np.: [...]. Tak więc umieszczenie w ulotkach reklamowych nazw leków z wykazu leków refundowanych, przy spełnieniu pozostałych, wskazanych w dyspozycji przepisu art. 94a ust. 1 ustawy wymogów, czyli skierowanie ulotki do publicznej wiadomości, na co wskazuje hasło reklamowe "Każdy ma prawo do tanich leków", powoduje, iż stanowi ona niedozwoloną reklamę działalności apteki. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ stwierdził, że wbrew stanowisku strony przepis art. 94a ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne nie zawiera żadnego wyłączenia i przez to nie definiuje katalogu działań, które nie stanowiłyby reklamy działalności aptek. Przepis tego artykułu jest przepisem określającym do jakich produktów leczniczych i wyrobów medycznych nie może odnosić się reklama działalności aptek. Należy zauważyć, że listy cenowe oraz katalogi handlowe, na definicję których powołuje się strona, wskazane w art. 52 ust. 3 pkt 4 Prawa farmaceutycznego, odnoszą się wyłącznie do reklamy produktów leczniczych. Natomiast przepis art. 94a ust. 1 Prawa farmaceutycznego dotyczy działalności reklamowej prowadzonej przez apteki. Są to więc dwa odrębne uregulowania, których nie należy łączyć, a wynika to z założeń wykładni systemowej i założenia o racjonalności prawodawcy, który chcąc osiągnąć przeciwny efekt, daną regulacje prawną umieściłby w Rozdziale 4 - "Reklama produktów leczniczych". Zgodnie z art. 94a ust 4 ustawy Prawo farmaceutyczne decyzji nakazującej zaprzestanie prowadzenia określonej działalności reklamowej apteki, nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Rygor natychmiastowej wykonalności jest koniecznym elementem decyzji wydanej na podstawie art. 94a ust. 1, nie istnieje możliwość pozostawienia w obrocie prawnym decyzji bez rygoru. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła E. Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie w całości decyzji Głównego Inspektora Farmaceutycznego wydanej w dniu [...] listopada 2007r., znak [...] jako niezgodnej z prawem, zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przypisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła, że została wydana w wyniku zastosowania rozszerzającej wykładni przepisów prawa, a w szczególności ustawy z dnia 6 września 2007r. Prawo farmaceutyczne oraz naruszenie przepisów art. 6, 7, 10, 61, 77 § 1, 81 Kpa. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny podtrzymał dotychczasowe stanowisko oraz wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego w/w przepisu, do kompetencji sądu administracyjnego należy badanie aktów administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z przepisem art. 119 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 Kpa lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. W takim trybie rozpoznano niniejszą sprawę. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę dopatrzył się naruszeń prawa procesowego, skutkujących taką wadliwością zaskarżonej decyzji, która wymagała jej wyeliminowania z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 134 § 1 w/w ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesionych. Na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Jak wynika z ugruntowanego stanowiska doktryny oraz orzecznictwa sądowoadministracyjnego przez pojęcie "rażącego naruszenia prawa" należy rozumieć takie naruszenie przepisów prawa, które w sposób oczywisty (tzn. organ wydając decyzję czyni to niezgodnie z treścią normy prawnej) jest na tyle wyraźne, że nie budzi wątpliwości interpretacyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 27 października 2003r. o sygn. akt. IVSA 905/02, publ. Lex Polonica nr 364318). W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja znak: [...] została wydana z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 Kpa, ponieważ Główny Inspektor Farmaceutyczny rozpoznał odwołanie wniesione z uchybieniem terminu. Art. 134 Kpa stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Jak wynika z potwierdzonej za zgodność z oryginałem kserokopii zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującej się w akt sprawy, decyzja organu I instancji została skutecznie doręczona stronie skarżącej w dniu 26 września 2007r. wraz z pouczeniem, iż od tej decyzji służy stronie odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia. Zgodnie z art. 129 § 2 Kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W tym miejscu należy stwierdzić, że ustawa Prawo farmaceutyczne w zakresie reklamy produktów leczniczych, jak i działalności aptek nie wprowadza w stosunku do decyzji administracyjnych wydanych w tym przedmiocie szczególnego trybu odwoławczego, dlatego w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 129 § 2 Kpa. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że w dniu 10 października 2007r. stronie skarżącej upływał termin do wniesienia odwołania. Następnie w dniu 25 października 2007r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) E. Sp. z o.o., a więc po terminie - określonym w art. 129 § 2 Kpa - złożyła odwołanie. Główny Inspektor Farmaceutyczny pomimo wymienionego wyżej uchybienia -rozpoznał odwołanie. Okoliczność ta powoduje, że decyzja organu II instancji została wydana z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 Kpa w zw. z art. 134 Kpa. W wyroku z dnia 16 lutego 1998r., sygn. akt IV SA 727/96 (publ. LEX nr 43307) Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że zgodnie z art. 134 Kpa organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Warunkiem bowiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania od dnia doręczenia decyzji stronie, określonego w art. 129 § 2 Kpa. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu - do stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Rozpoznanie bowiem odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony na wniosek strony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa {(art. 156 § 1 pkt. 2 Kpa), por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 1999r., sygn. akt IV SA 868/1997, publ. LEX nr 47862 oraz uchwałę składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 1998r., sygn. akt OPS 11/98, publ. ONSA 1999, nr 1, poz. 4}. Z powyższych względów, należy uznać, że decyzja Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] listopada 2007r. znak: [...] zapadła z rażącym naruszeniem art. 129 § 2 Kpa w zw. z art. 134 Kpa, a więc została spełniona dyspozycja art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej zawartego w skardze o zasądzenie kosztów zastępstwa według norm przypisanych, należy wskazać, że zgodnie z art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W niniejszej sprawie pełnomocnikiem strony skarżącej ustanowionym do reprezentowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym jest jej pracownik, który nie jest profesjonalnym pełnomocnikiem, dlatego ma zastosowanie art. 205 § 1 w/w ustawy. Przepis ten stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. W związku z powyższym, pełnomocnikowi strony skarżącej nie przysługuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego, ponieważ jak wynika z akt sprawy pełnomocnik ten nie poniósł żadnych kosztów sądowych o jakich mowa w art. 205 § 1. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku. W pkt II wyroku orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. O zwrocie kosztów zasądzono na podstawie art. 200 cytowanej wyżej ustawy.