II SA/Sz 42/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Beata Radomska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2008 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej J. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 4. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego H. B. P. kwotę [...] złotych, powiększoną o należny podatek od towarów i usług, z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4, art. 49 ust. 3 i art. 83 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...], nakazującą J. M., J. Ł i T. M. rozbiórkę pojedynczego kiosku typu "JG" wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, zlokalizowanego na działce nr 1/2 w B., w rejonie skrzyżowania al. N. z ul. L. i ul. O. Z uzasadnienia powołanej wyżej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. wynika, co następuje: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., prowadząc w trybie art. 48 ustawy – Prawo budowlane, postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wybudowanego kiosku handlowego typu "JG", zlokalizowanego na działce nr 1/2 w B., w rejonie skrzyżowania al. N. z ul. L. i ul. O., postanowieniem z dnia [...], nałożył na J. M., J. Ł. i T. M. (spadkobierców inwestora Z. M.) obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 sierpnia 2005 r. następujących dokumentów: - zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy S. o zgodności budowy przedmiotowego kiosku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej na dzień [...] decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, - czterech egzemplarzy projektu architektoniczno-budowlanego opracowanego i sprawdzonego przez osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane oraz legitymujące się zaświadczeniami wydanymi przez właściwą izbę samorządu zawodowego o wpisie na listę jej członków, - oświadczenia złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W odpowiedzi na wezwanie J. M. wraz z pismem z dnia 31 sierpnia 2005 r., przedłożyła cztery egzemplarze projektu architektoniczno-budowlanego. Organ pierwszej instancji, po sprawdzeniu przedłożonego projektu i stwierdzeniu, że jest on niekompletny, postanowieniem z dnia [...] nałożył na strony obowiązek usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości poprzez dostarczenie w terminie do dnia 30 września 2005 r. następujących dokumentów: - uzgodnień projektu architektoniczno-budowlanego z odpowiednimi rzeczoznawcami pod względem zgodności z przepisami bhp, przeciwpożarowymi i sanitarno-epidemiologicznymi, - sprawdzonego projektu architektoniczno-budowlanego przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności lub rzeczoznawcę budowlanego, - uzupełnienie opisu technicznego o dane dotyczące instalacji wewnętrznych i w razie ich docelowego występowania – dostarczenie projektów odpowiednich branżach. Jednocześnie organ pouczył strony, że niedotrzymanie terminu spowoduje wydanie decyzji, o której mowa w art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane. W dniu 30 września 2005 r. wpłynęło do Inspektoratu w S. pismo J. M. o treści: "W załączeniu przesyłam brakujące uzgodnienia: ppoż., bhp, sanitarno-higieniczne. Jednocześnie informuję, iż nie ma i nie będzie w moim punkcie handlowym instalacji wewnętrznych". Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., uznając, że zobowiązani nie wywiązali się z obowiązku nałożonego na nich postanowieniem z dnia [...], bowiem w wyznaczonym terminie przedłożyli wprawdzie projekt, który nie był jednak sprawdzony przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane bez ograniczeń w odpowiedniej specjalności, decyzją z dnia [...], na podstawie art. 48 ust. 1 i art. 49 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane nakazał rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego. W odwołaniu od powołanej wyżej decyzji J. M. wniosła o jej anulowanie i wydanie pozwolenia na użytkowanie punktu handlowego. Odwołująca się oświadczyła ponadto, że w dokumentach złożonych we wrześniu omyłkowo nie został dołączony egzemplarz zawierający potwierdzenie przez osobę posiadającą uprawnienia do projektowania bez ograniczeń, które strona przedkłada wraz z odwołaniem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S., powołaną na wstępie decyzją z dnia [...], utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów budowa przedmiotowego obiektu handlowego wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponieważ inwestor takiego pozwolenia nie uzyskał, należało wezwać strony między innymi do przedłożenia sprawdzonego projektu budowlanego. Strony takiego projektu w wyznaczonym terminie nie przedłożyły i za taki nie można było również uznać trzech rysunków załączonych do odwołania. Dodatkowo, strony nie przedłożyły również żądanego zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy B. o zgodności budowy obiektu z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Słusznie zatem organ pierwszej instancji orzekł rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. M. wniosła o "cofnięcie" decyzji nakazującej rozbiórkę należącego do niej pawilonu handlowego i o umożliwienie jej przedłożenia brakujących dokumentów. Skarżąca oświadczył, że zawierając umowę dzierżawy działki, na której jest usytuowany przedmiotowy kiosk, ani ona, ani jej mąż, nie zostali poinformowani o konieczności wykonania planów. Ponadto, orzeczona rozbiórka obiektu może spowodować nieodwracalne zniszczenia. Organ odwoławczy, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia [...]. Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zawiesił postępowanie w niniejszej sprawie do czasu wydania orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dotyczącej zgodności art. 48 ustawy – Prawo budowlane, do którego odwoływała się zaskarżona decyzja, z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 20 grudnia 2007 r. w sprawie P 37/06 orzekł, że art. 48 ust. 2 pkt 1 lit. b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 i Nr 170, poz. 1217 oraz z 2007 r. Nr 88, poz. 587, Nr 99, poz. 665 i Nr 127, poz. 880), w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania", są niezgodne z wynikającą z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Wyrok ten został ogłoszony w Dzienniku Ustaw z dnia 29 grudnia 2007 r. Nr 247, poz. 1844. Wojewódzki Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę po podjęciu zawieszonego postępowania, zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona, ale nie z przyczyn wskazanych przez skarżącą, lecz z uwagi na opisany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007r. Zgodnie z art. 190 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą, podlegają ogłoszeniu – jeżeli dotyczą ustaw – w Dzienniku Ustaw i wchodzą w życie, o ile sam Trybunał nie postanowi inaczej, z dniem ich ogłoszenia. Mając zatem na uwadze treść cytowanego przepisu oraz treść powołanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r., stwierdzić należy, że przepis art. 48 – w zakresie wskazanym przez Trybunał i w części dotyczącej wskazanego w nim sformułowania "w dniu wszczęcia postępowania" - utracił moc z dniem 29 grudnia 2007 r. Oznacza to, że w odniesieniu do samowoli budowlanych dokonanych na terenach, dla których nie ma obecnie obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zgodność samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego z tzw. porządkiem planistycznym, która to zgodność jest warunkiem legalizacji, może być stwierdzona również decyzją o warunkach zabudowy uzyskaną przez inwestora także po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji, wydając postanowienie o którym mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy – Prawo budowlane i nakładając na skarżącą obowiązek przedłożenia dokumentów warunkujących legalizację samowoli, nie ustalił, czy działka, na której wybudowano przedmiotowy obiekt, znajduje się na terenie, na którym obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, czy też na terenie dla którego nie ma takiego planu. Uznać należy, że ustalenie powyższej okoliczności było konieczne dla precyzyjnego wskazania skarżącej rodzaju dokumentu stwierdzającego zgodność budowy z porządkiem planistycznym. Tymczasem skarżąca, postanowieniem z dnia [...], została wezwana do przedłożenia zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy B. o zgodności budowy przedmiotowego kiosku bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej na dzień [...] decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zakładając, że przedmiotowy obiekt został wybudowany na terenie, na którym nie ma obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, uznać należy, że skarżąca – dla prawidłowego wykonania obowiązku zawartego w postanowieniu z dnia [...] – winna była legitymować się decyzją o warunkach zabudowy spełniającą warunek ostateczności w dacie wszczęcia postępowania rozbiórkowego. Wynika więc z powyższego, że powołany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 2007 r. będzie miał zastosowanie w niniejszej sprawie. Na skutek tego wyroku legalizacja dokonanej samowoli może bowiem nastąpić także w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy, uzyskaną już po wszczęciu postępowania rozbiórkowego. Zatem w odniesieniu do sytuacji skarżącej wydane postanowienie nakładające nań obowiązki oraz będące konsekwencją jego niewykonania decyzje w przedmiocie rozbiórki obiektu zostały oparte na przepisie prawa, który został uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją. Wskazana wyżej okoliczność wywołuje istotne dla rozpatrywanej sprawy skutki prawne. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego – na podstawie którego wydana została decyzja – z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Wobec zatem wydania przez Trybunał wyżej opisanego wyroku z dnia 20 grudnia 2007 r. w niniejszej sprawie zaistniała podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego obligująca tutejszy Sąd do uchylenia wydanych przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. oraz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 i art. 205 cytowanej wyżej ustawy.