II SA/Gl 749/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Ref. staż. Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2008 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie sprostowania aktu małżeństwa 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K. z dnia [...] r. nr [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Sprawa wpisania do ksiąg Urzędu Stanu Cywilnego w K. aktu małżeństwa C. S. i E. J., sporządzonego w Urzędzie Stanu Cywilnego w K., ma charakter wielowątkowy. Wielokrotnie, w rozmaitych aspektach, rozpoznawana była przez organy administracji publicznej, była też przedmiotem rozstrzygnięć Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz Sądu Rejonowego w K. Całokształt podjętych rozstrzygnięć nie jawi się jednak klarownie. Przedłożone Sądowi akta sprawy nie zawierają bowiem, oprócz decyzji stanowiących przedmiot zaskarżenia, innych wydanych przez organy administracji publicznej decyzji i postanowień, a informację o niektórych z nich zaczerpnąć można jedynie z uzasadnień zapadłych w sprawie wyroków. Dla potrzeb niniejszego postępowania wskazać jednak wystarczy, iż w myśl wpisanego przez Kierownika USC w K. aktu małżeństwa Nr [...] C. A. S., nazwisko rodowe S., syn A. C. S. i J. M. z d. F. oraz E. R. J., córka S. J. i J. Z. S. zawarli w K. w dniu [...] r. związek małżeński. Jako nazwisko mężczyzny i kobiety po zawarciu małżeństwa a także nazwisko dzieci akt wskazuje nazwisko S. Dołączony do akt sprawy odpis skrócony aktu małżeństwa opatrzony jest adnotacją o orzeczonym w roku [...] rozwodzie oraz zachowaniu przez rozwiedzioną nazwiska nabytego przez małżeństwo. Pismem z dnia [...] r. były mąż, podpisujący się jako K. S., zwrócił się do Kierownika USC w K. z wnioskiem o sprostowanie aktu małżeństwa w zakresie imion i nazwisk rodziców, zgodnie ze znajdującym się w tym samym USC odpisem zupełnym aktu urodzenia. Nazwiska i imiona S. A. C. oraz S. J. M. z domu F. winny ulec zmianie na S. A. oraz S. J. z domu F. Decyzją z dnia [...] nr [...] Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w K. sprostował w akcie małżeństwa Nr [...] sporządzonym w Urzędzie Stanu Cywilnego w K. na nazwiska S. – J. oczywisty błąd pisarski w ten sposób, że nazwisko rodziców mężczyzny, nazwisko rodowe i imiona jego ojca oraz imiona i nazwisko rodowe matki mężczyzny zamiast "S." i "A. C." oraz "J. M." i "F." winny brzmieć "S." i "A." oraz "J." i "F.". Organ I instancji wskazał, iż podstawę sprostowania aktu stanowi odpis zupełny aktu urodzenia Nr [...] sporządzony w USC w T. na nazwisko S. K. A., złożony do akt podstawowych, podał także, iż zgodnie z art. 107 § 4 i art. 130 § 4 k.p.a. decyzja nie wymaga uzasadnienia i podlega wykonaniu przed upływem terminu do wniesienia odwołania jako zgodna z żądaniem strony. Od decyzji tej wniosła odwołanie E. S. podnosząc, iż zmiana nazwisk nie mieści się w pojęciu oczywistego błędu pisarskiego, a nadto że niedopuszczalnym jest w ramach transkrypcji aktu zagranicznego zmiana pisowni imion i nazwisk osób wpisanych do tego aktu. Nadto zmiana taka, zdaniem strony jest niedopuszczalna także z uwagi na to, że C. S. został wyrokiem Sądu Krajowego w C. zobowiązany do zapłaty zaległych alimentów na rzecz córki N. S. i od zapłaty tej się uchyla. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż akty stanu cywilnego tej samej osoby nie mogą zawierać rozbieżności. W konsekwencji akt taki, w miarę możliwości, należy sprostować na podstawie aktu wcześniejszego np. akt małżeństwa na podstawie aktu urodzenia. W niniejszej sprawie nie istnieje natomiast możliwość sądowego sprostowania aktu bowiem, jak stwierdził organ, obejmuje ona jedynie przypadki, w których akt urodzenia i małżeństwa zawierają te same dane, jednak strona twierdzi, że są one niezgodne ze stanem rzeczywistym. Pismem z dnia [...] r. E. S. wniosła skargę na decyzję organu II instancji. Skarżąca podniosła, iż akt małżeństwa dotyczy Niemca C. S., którego dokumenty, tak jak dokumenty rodziców znajdują się w USC w K.. Sam C. S. nigdy nie wystąpił do Kierownika USC w K. o wpisanie lub sprostowanie niemieckiego aktu małżeństwa lecz posługuje się dokumentami o tożsamości Polaka i Niemca w tym samym czasie. Zdaniem strony zarówno Kierownik USC w K. jak i Wojewoda S. podejmują kolejną próbę zmiany danych osobowych Niemców wymienionych w niemieckim akcie małżeństwa podczas gdy osoby te nadal posiadają i posługują się niemieckimi dokumentami o tożsamości (pisowni i brzmieniu) w języku niemieckim. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymał swe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji podnosząc dodatkowo, iż K. S., będąc obywatelem polskim, winien posiadać dane w akcie małżeństwa zgodne z aktem urodzenia oraz dowodem osobistym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, a także decyzji rozstrzygnięcie to poprzedzającej, wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie. Wydane przez orzekające w sprawie organy decyzje naruszają bowiem art. 28 ustawy z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. 2004, Nr 161, poz. 1688 z późn. zm.) w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszym rzędzie wskazać, iż w myśl przywołanego art. 28 ustawy cytowanej wyżej ustawy w akcie stanu cywilnego nie można dokonywać żadnych zmian, chyba że ustawa stanowi inaczej. Można jedynie sprostować oczywisty błąd pisarski. Dokonując wykładni tego przepisu stwierdzić należy, iż oczywistość błędu pisarskiego wynikać powinna bądź z natury samego błędu, bądź z porównania rozstrzygnięcia z uzasadnieniem, z treścią wniosku czy też innymi dokumentami, zwłaszcza z wcześniej sporządzonymi aktami stanu cywilnego, których dane są transferowane do aktu obecnego. Oczywista omyłka w rozumieniu wyżej wymienionego przepisu to zatem widoczne, niezgodne z zamierzonym, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, czy też opuszczenie jakiegoś wyrazu. Szczególnego rodzaju błędami pisarskimi są błędy ortograficzne, gramatyczne, zecerskie, jak również błędy “maszynowe" czy “komputerowe", a więc błędy powstałe przy przepisywaniu tekstu, polegające najczęściej na zmianie lub przestawieniu czcionek. Redakcja przepisu pozwala zatem stwierdzić, że sprostowaniu podlegać może jedynie omyłka pisarska i to jedynie wówczas gdy charakteryzuje ją cecha oczywistości. Warunki te stanowią zarazem granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania albowiem sprostowanie nie może prowadzić do jakiejkolwiek merytorycznej zmiany aktu. W konsekwencji za oczywistą omyłkę pisarską w żadnej mierze nie można uznać zastosowania wobec zawierającego związek małżeński mężczyzny i jego rodziców niemieckiej pisowni nazwiska S., skoro takie właśnie nazwisko figurowało na przedłożonym Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego w K. akcie zawartego w Niemczech małżeństwa. Sąd podkreśla w tym miejscu, że w aktach sprawy brak jest oryginału sporządzonego w K. aktu, z całości materiału dowodowego zdaje się jednak jednoznacznie wynikać, iż akt [...] podaje nazwiska męża i jego rodziców sprzed ślubu, a także nazwisko, które małżonkowie nosić chcą po zawarciu związku oraz nazwisko przyszłych dzieci z uwzględnieniem takiej pisowni jaką małżonkowie wskazali zawierając związek i która uwidoczniona została w oryginalnym akcie. Przyjęcie w ślad za sporządzonym w Niemczech aktem małżeństwa danych dotyczących nazwisk i ich pisowni stanowiło zatem celowe odwzorowanie danych pochodzących z aktu niemieckiego i w żadnej mierze nie może zostać zakwalifikowane jako podlegająca sprostowaniu omyłka pisarska. Notabene zdaniem Sądu w ogóle nie może, jak się wydaje, zostać uznane za jakąkolwiek omyłkę, uwzględnienie oryginalnej pisowni podanej w akcie niemieckim stanowiło bowiem obowiązek dokonującego transkrypcji organu. Przy wpisywaniu do polskich ksiąg stanu cywilnego aktu małżeństwa sporządzonego w Niemczech niedopuszczalna jest bowiem zmiana brzmienia (pisowni) nazwiska (nazwisk) małżonków przyjęta w akcie – por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 sierpnia 2003 r., V CK 6/02, OSNC 2004/7-8/131, Biul.SN 2004/1. Jak bowiem stwierdza Sąd Najwyższy, który to pogląd Skład Orzekający w całej rozciągłości podziela, transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa nie jest rejestracją zdarzenia zawarcia małżeństwa, lecz jedynie odzwierciedleniem zapisów tego aktu w polskiej księdze stanu cywilnego. W konsekwencji dokonana na podstawie art. 73 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego transkrypcja powinna w pełni odpowiadać treści zagranicznego aktu małżeństwa. W odniesieniu do przedmiotowego aktu małżeństwa odzwierciedlać winna zatem wskazane przez akt niemiecki okoliczności, w tym personalia i inne dane dotyczące osób zawierających związek małżeński. Jeśli zatem wedle oryginalnego aktu małżeństwa E. J. zawarła związek małżeński z C. S., synem rodziców S. i w imieniu swoim i dzieci przyjęła podane przez męża nazwisko to jedynie takie dane winny figurować w transkrypcji aktu. Inną natomiast kwestią, wykraczającą poza zakres niniejszego postępowania, jest dopuszczalność wpisania do polskich ksiąg stanu cywilnego aktów zagranicznych, w których dane niezgodne są z danymi zawartymi w dotychczas dotyczących danej osoby bądź osób aktami. W konsekwencji wydane przez organy I i II instancji decyzje uznać należy za naruszające art. 28 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. W ramach ponownego postępowania organ I instancji skontroluje czy pisownia nazwisk w przedmiotowym akcie w pełni zgodna jest z pisownią zastosowaną w akcie niemieckim (czego z braku oryginału tut. Sąd uczynić nie może) i w razie potwierdzenia umorzy, jako bezprzedmiotowe, wszczęte z wniosku byłego małżonka postępowanie administracyjne w sprawie sprostowania aktu małżeństwa. Notabene warto w tym miejscu zauważyć, iż dokonane przez orzekające w sprawie organy sprostowanie "omyłek" spowodowałoby, że już po rozwiązaniu małżeństwa zmieniłyby się dane osób je zawierających, powodując tym samym, także z powodu wskazania w obydwu decyzjach, iż akt ten dotyczy K. S. a nie C. S., iż wbrew wyrażonej w dacie zawarcia związku woli obydwu stron powstałaby niezgodność danych męża z przybranym po ślubie nazwiskiem żony oraz zadeklarowanym nazwiskiem przyszłego wspólnego dziecka. Dodatkowo zwrócić też uwagę należy na nietrafność powołania w decyzji pierwszoinstancyjnej art. 107 § 4 i 130 § 4 k.p.a., które to przepisy odnoszą się jedynie do sytuacji gdy rozstrzygnięcie zgodne jest z żądaniem wszystkich stron, co w niniejszej sprawie z oczywistych przyczyn nie miało miejsca. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.