II SA/Kr 69/07

WyrokWSA w Krakowie2008-03-17

Skład orzekający: Sędzia WSA Mariusz Kotulski, Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz, Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo odmówił wydania nakazu rozbiórki samowoli budowlanej, opierając się na niepełnym materiale dowodowym i błędnej interpretacji przepisów prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ odwoławczy naruszył przepisy prawa materialnego i postępowania. Odmowa wydania nakazu rozbiórki była przedwczesna, ponieważ organ nie ustalił wyczerpująco stanu faktycznego, w szczególności nie zbadał zgodności obiektu z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie budowy oraz nie ocenił prawidłowo przesłanek z art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Uzasadnienie decyzji było wadliwe, ponieważ organ nie odniósł się do wszystkich istotnych dowodów i twierdzeń stron.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wydanie nakazu rozbiórki samowoli budowlanej – budynku gospodarczego dobudowanego do budynku mieszkalnego. Organ I instancji odmówił wydania nakazu, uznając, że istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Organ II instancji utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu II instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Wojciech Jakimowicz WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2008 r. sprawy ze skarg M. M. i R. R. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących M. M. i R. R. kwoty po 500 zł. (pięćset złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wójt Gminy L. decyzją z dnia [...]r. Nr[...], wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414 ze zm.), stosownie do Porozumienia z Kierownikiem Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] 1994r. w sprawie powierzenia organom gminy prowadzenia niektórych spraw z zakresu administracji rządowej (Dz. Urz. {...]. Nr[...] z 1995r.), po rozpatrzeniu wniosku M.M. w sprawie rozbiórki budynku gospodarczego dobudowanego do budynku mieszkalnego na dz. nr [...]w K. odmówił wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego dobudowanego przez R.R. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że postępowanie dowodowe prowadzone w niniejszej sprawie wykazało, że istnieje możliwość doprowadzenia w/w obiektu do stanu zgodnego z prawem. Budynek gospodarczy na dz. nr[...] w K. wybudowany został w granicy działki M.M., z dachem o kącie nachylenia około [...] skierowanym na sąsiednią nieruchomość. Zgodnie z §13 rozporządzenia z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17, poz.62) dopuszcza się sytuowanie budynków gospodarczych bezpośrednio przy granicy działki, jeżeli takie usytuowanie nie utrudni prawidłowej zabudowy sąsiedniej działki. Budynek powinien mieć w granicy ścianę z materiałów niepalnych, bez otworów okiennych i drzwiowych, dach o pokryciu z materiałów niepalnych, wody opadowe z dachu nie mogę być odprowadzane na teren sąsiedniej nieruchomości. Z wyjaśnienia Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa nr [...] z dnia [...] 1998r., jakie znajduje się w aktach sprawy, wynika, że w/w przepisy nie wymagają, aby nachylenie połaci było skierowane na działkę inwestora. R.R. dostarczył do akt opracowanie wykazujące możliwość lokalizacji lub dobudowy budynku gospodarczego na sąsiedniej działce do przedmiotowego obiektu oraz opinię techniczną stwierdzającą, że budynek ten jest wybudowany prawidłowo, w dobrym stanie technicznym, nie stanowi niebezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz nie pogarsza warunków użytkowych sąsiedniej nieruchomości. Z powyższego wynika, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974r. (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) uzasadniające rozbiórkę w/w obiektu, ponieważ budynek zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego znajduje się w terenie przeznaczonym pod zabudowę oraz nie powoduje zagrożenia dla ludzi i mienia lub niedopuszczalnego pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Organ l instancji wskazał, że zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. (stosownie do art. 103 ust. 2 obecnie obowiązującego Prawą budowlanego) toczy się postępowanie dotyczące doprowadzenia przedmiotowego budynku do stanu zgodnego z prawem, a w szczególności w zakresie wykonania niezbędnych zabezpieczeń warunków użytkowych sąsiedniej nieruchomości oraz warunków uzyskania pozwolenia na jego użytkowanie. Odwołanie od powyższej decyzji do Wojewody złożyła M.M. stwierdzając m.in. "Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w K. w postanowieniu sygn. akt SA/Kr 1223/95 z dnia [...].02.1995r. w sprawie skargi Pana R.R. w przedmiocie umorzenia postępowania, postanawiając skargę odrzucić, w uzasadnieniu podaje: Podnoszona przez skarżącego (pana R.R.) okoliczność, iż przedmiotowy obiekt został wzniesiony na podstawie udzielonego zezwolenia i zatwierdzonego planu realizacyjnego przez organ nadzoru budowlanego w 1978r. jest chybiony. Znajdujący się bowiem w aktach sprawy dokument - decyzja z dnia [...] 1978r. o pozwoleniu na budowę - dotyczy jedynie zezwolenia na wybudowanie budynku mieszkalnego jednorodzinnego". Po rozpatrzeniu odwołania M.M. Wojewoda decyzją z dnia [...]r. znak[...] utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy L. odmawiającą wydania nakazu rozbiórki przedmiotowego budynku gospodarczego. Decyzja Wojewody z dnia [...]r. została zaskarżona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w K. przez M.M.. Wyrokiem z dnia [...] 2002r. sygn. akt II SA/Kr 223/99 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego wyroku wykazano, iż organ odwoławczy naruszył art. 107 § 3 kpa, a także stwierdzono, iż "Organ II instancji przyjmuje, że skarżona decyzja zawiera prawidłowe rozstrzygnięcie, ale z innego powodu niż podany w zaskarżonej decyzji. Powodem tym ma być fakt, że inwestor legitymował się prawomocnym pozwoleniem na budowę. Zupełnie pominięto fakt, że w dotychczasowym postępowaniu organ ten zajmował całkiem odmienne stanowisko. Sąd dopuścił dowód z akt sygn. akt II SA/Kr 1223/95, gdzie w tym samym przedmiocie, ten sam organ reprezentował całkiem odmienne stanowisko kwestionujące istnienie pozwolenia na budowę przedmiotowego obiektu budowlanego, a w ogóle nie uzasadniono, dlaczego nagle organ odwoławczy zmienił zdanie w tej materii. Zdaniem Sądu nie można uznać za uzasadnienie zmiany stanowiska lakonicznego stwierdzenia, że powodem jest stanowisko Prokuratora oraz korekta planu realizacyjnego z dnia [...]1982r. Sąd ocenił to jako naruszenie prawa, uzasadniające uchylenie skarżonej decyzji. Taka zmiana stanowiska, bez należytego uzasadnienia narusza także przepis art. 8 kpa wprowadzający generalną zasadę postępowania administracyjnego, a mianowicie, obowiązku działania organów w taki sposób, aby prowadzone posterowanie pogłębiało zaufanie obywateli do organów państwa" Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] 2006r. znak:[...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104 kpa oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 w związku z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz. U z 2006r.. Nr 156 poz. 1118), uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i orzekł na podstawie art. 104 kpa i art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane i art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974r. W pozostałym zakresie utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że R.R. uzyskał w dniu [...] 1978r. decyzję o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w K. na dz. nr [...] wydaną przez Urząd Miasta K. Wydział Gospodarki Gruntami i Ochrony Środowiska. W aktach sprawy organu l instancji brak jest dokumentacji stanowiącej integralną część w/w decyzji. Znajduje się w nich jednak, uwierzytelniona przez Urząd Gminy L. w dniu [...].1998r. - za zgodność z oryginałem - kserokopia "Projektu budynku mieszkalnego'" - planu zagospodarowania terenu stanowiącego załącznik do decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia[...].1978r., na którym grubą linią uwidoczniono projektowany budynek mieszkalny. Obok budynku mieszkalnego zaznaczono co prawda [...] oraz naniesiono adnotację "przyjęto korektę" z pieczęcią Biura Planowania Przestrzennego Architektury i Nadzoru Budowlanego z data [...]1982r., jednak napis ten nie może być, zdaniem organu odwoławczego, dowodem, że inwestor legitymował się ostateczną decyzją o pozwoleniu na budowę budynku gospodarczego. Organ odwoławczy wskazał, że w uwierzytelnionej kserokopii rejestru Urzędu Gminy L. wydanych w 1978r. pozwoleń na budowę w pkt 16 widnieje zapis dotyczący wydanego pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego R.R., (k. nr [...] akt l inst). Mając powyższe na uwadze oraz brak dowodu na legalność budynku gospodarczego na dz. nr [...] organ odwoławczy uznał, że obiekt ten powstał jako samowola budowlana przed 1995r. Z uwagi na datę wykonania inwestycji organ l instancji słusznie zastosował w niniejszym postępowaniu art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994r.. Zgodnie z treścią w/w przepisu do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy Prawo budowlane lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne nie stosuje się przepisu art. 48 ustawy, lecz do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Z treści w/w przepisu wynika zatem, że do obiektów, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995r. stosuje się przepisy o rozbiórce ustawy Prawo budowlanego z 1974r. Zdaniem organu odwoławczego materiał dowodowy sprawy wskazuje, że organ l instancji zbadał sprawę wyczerpująco w zakresie przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974r. Przedmiotowy obiekt jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy L. zatwierdzonym uchwałą [...] z dnia [...]r. Z informacji udzielonych przez Urząd Gminy L. pismem z dnia [...]2005r. (k. [...] akt organu II instancji) wynika, że plan zagospodarowania przestrzennego z okresu budowy budynku gospodarczego nie znajduje się w tamtejszym Urzędzie. Z utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że brak możliwości ustalenia zgodności inwestycji z planem obowiązującym w dacie budowy obiektu nie może być przesłanką do obligatoryjnego nakazu rozbiórki. Bada się wtedy zgodność z planem najbliższym, jaki obowiązywał później. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie taki przypadek zachodzi. Ponadto w kwestii zgodności budynku gospodarczego w zakresie punktu 2 art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974r., należy nadmienić, że wyjaśnienie Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] 1998r. (k. [...] akt organu l instancji) stanowi istotny dowód w sprawie i na jego podstawie należy uznać, że brak jest podstaw do nakazania rozbiórki na podstawie w/w przepisu. Natomiast kwestia doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z przepisami w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego z 1974r. winna być przedmiotem odrębnego postępowania. W opinii organu odwoławczego w niniejszej sprawie zasadna była odmowa wydania nakazu rozbiórki budynku gospodarczego. Skarżona decyzja rozstrzyga sprawę co do istoty i kończy tym samym postępowanie prowadzone na wniosek strony żądającej rozbiórki budynku gospodarczego. Powołanie w podstawie prawnej skarżonej decyzji tylko przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego powoduje konieczność uzupełnienia podstawy prawnej. Uzasadnienie skarżonej decyzji jasno wskazuje na brak przesłanek do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Wobec powyższego organ odwoławczy, uznając za słuszną treść rozstrzygnięcia organu l instancji, zreformował skarżoną decyzję w podstawie prawnej i orzekł na nowo w tym zakresie, zaś w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Ponadto organ odwoławczy uznał, że budynek gospodarczy jest wybudowany bez decyzji o pozwoleniu na budowę. Został on wybudowany przed 1995r., więc ma do niego zastosowanie art. 37 i 40 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Organ odwoławczy ocenił postępowanie przed l instancją jako prawidłowe i stwierdził, że brak jest przesłanek do nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. Skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli R.R. oraz M.M. R.R. w swojej skardze wskazał, że prawidłowa decyzja organu II instancji zawiera w uzasadnieniu nieścisłości, polegające na stwierdzeniu, że część przedmiotowego budynku mieszkalnego nie była objęta pozwoleniem na budowę. Zdaniem skarżącego może to niekorzystnie wpłynąć na jego sytuację prawną. M.M. w swojej skardze zarzuciła, że przedmiotowy budynek stanowi samowolę budowlaną i ogranicza jej prawa do dysponowania nieruchomością, a w związku z tym nie jest uzasadniona odmowa jego rozbiórki. W odpowiedzi na obie skargi Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach tej kontroli sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną- art. 134 ppsa, zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 ppsa. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 ppsa) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązującego prawa. Fakt uprzedniego wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie - Ośrodek Zamiejscowy w K. wyroku z dnia [...] 2002 r., II SA/Kr 223/99 ma między innymi ten skutek, że dokonywana obecnie kontrola dotyczy w szczególności czynności oraz decyzji podjętych po tej dacie. Co do zasady powinna ona nastąpić z uwzględnieniem wiążącego charakteru oceny prawnej i wskazań zawartych uzasadnieniu tego orzeczenia (art. 153 ppsa), z tym zastrzeżeniem, że ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego traci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek mogą wywołać istotne zmiany stanu faktycznego. Mając na uwadze treść zaskarżonej decyzji a także okoliczności wynikające z akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania, oraz treść art. 134 § 1 ppsa, należało uznać, że rozpoznanie wniesionych skarg winno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, jakkolwiek tylko częściowo z przyczyn w nich podniesionych. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Na wstępie stwierdzić należy, iż prawidłowe jest stanowisko organu odwoławczego, iż do sprawy administracyjnej wszczętej na wniosek skarżącej M.M. na skutek żądania rozbiórki obiektu budowlanego-budynku gospodarczego wybudowanego przez skarżącego R.R. na działce nr [...] w K., w granicy działki nr [...] ma zastosowanie przepis art. 37 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. nr 38, poz. 229), a to w związku z treścią art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. -Prawo budowlane (Dz. U. nr 156, poz. 1118). Przepis art. 103 ust. 2 ustawy pr. bud. z 1994 r. statuuje wyjątek od zasady orzekania na podstawie przepisów obowiązujących w dacie orzekania. Dopuszcza i zobowiązuje w odniesieniu do samowoli budowlanej stosowanie przepisów dotychczasowych, tj. przepisów ustawy z 1974 r. w stosunku do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z 1994 r. (tj. przed 1 stycznia 1995 r.), lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W przypadku, gdy żądanie w sprawie indywidualnej, załatwianej w formie decyzji administracyjnej - a taka sprawa jest sprawą wszczętą na skutek żądania przez skarżącą nakazania rozbiórki obiektu budowlanego - zostało skierowane do właściwego organu, jest on obowiązany podjąć czynności procesowe w sprawie, której zakres wynika z norm prawa materialnego. Wobec nie budzącej wątpliwości i niespornej okoliczności wybudowania spornego budynku przed wejściem w życie ustawy Prawo budowlane z 1994 r., a w czasie obowiązywania ustawy z 1974 r. należało stosować przepis art. 37 ustawy z 1974r. Stanowił on materialnoprawną podstawę orzekania w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją. Przepis ten stanowi w ust. 1: "Obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, ze obiekt budowlany lub jego część : 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Organ odwoławczy uznając, że nie zachodzi żadna z przesłanek nakazania rozbiórki, w rezultacie wydając decyzję odmawiającą wydania nakazu rozbiórki spornego obiektu wzniesionego przez skarżącego, wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem powyższego przepisu, oraz z naruszeniem przepisów postępowania- art. 7, 75 i 77 kpa. Zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, bez należytego ustalenia stanu faktycznego, mogącego stanowić podstawę zastosowania powyższej normy prawa materialnego. Po uchyleniu decyzji organu odwoławczego z dnia przez Naczelny Sąd Administracyjny powołanym wyżej wyrokiem z dnia [...] 2002 r. organ uzyskał pismo Wójta Gminy L. z dnia [...] 2005 r. znak [...], z którego wynika, że Urząd Gminy nie jest w posiadaniu uproszczonego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy L. zatwierdzonego zarządzeniem Naczelnika Powiatu K. nr [...]. Na uzyskaniu powyższej informacji organ poprzestał, jeżeli chodzi o prowadzenie postępowania dowodowego niezbędnego do ustalenia treści obowiązującego w dacie budowy spornego obiektu planu zagospodarowania przestrzennego. Uprawniało to - zdaniem organu - do oparcia ustaleń w przedmiocie zgodności obiektu z zapisami planu -a więc ustalenia istnienia bądź nieistnienia przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt.1) decydującej o nakazie orzeczenia nakazu rozbiórki - na postanowieniach planu obowiązującego (jak należy domniemywać) w okresie bezpośrednio po wygaśnięciu "uproszczonego planu z.p. Gminy L. o którym mowa wyżej, czyli na postanowieniach m.p.z.p. zatwierdzonego uchwałą [...] Rady Gminy L. z dnia [...].1992 r. Taki sposób przeprowadzenia postępowania naruszył wyżej wskazane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, statuujące podstawowe zasady jego prowadzenia tj. zasadę prawdy obiektywnej, zasadę oficjalności postępowania dowodowego, oraz obowiązek dopuszczenia jako dowodu wszystkiego, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy a nie jest sprzeczne z prawem. Niedopuszczalne jest zaniechanie przez organ prowadzenia jakichkolwiek dalszych ustaleń w przedmiocie treści obowiązującego w dacie spornej budowy uproszczonego planu zagospodarowania przestrzennego i poprzestanie na wyjaśnieniu zawartym w piśmie Wójta Gminy L. z dnia [...] 2005 r. Okoliczność, iż plan ten nie był na chwilę wydania zaskarżonej decyzji dostępny w Urzędzie Gminy nie oznacza jeszcze, że plan ten nie istnieje. Zważyć należy, że plan nie jest dokumentem prywatnym, lecz stanowi dokument urzędowy, w oparciu o który, do końca jego obowiązywania niewątpliwie podejmowanych było szereg czynności i decyzji administracyjnych. Należało zatem wyczerpać wszelkie możliwości i środki dowodowe celem jego uzyska względnie uzyskania jego uwierzytelnionych kopii, w stosownych organach i jednostkach, a także w oparciu o posiadane lub możliwe do uzyskania akta administracyjne. Poprzez zaniechanie wyczerpania tych możliwości organ naruszył wskazane wyżej zasady postępowania administracyjnego. Z przepisów art. 7 i 77 kpa wynika jednoznacznie, że organ jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Stanowi to o obowiązku zachowania przez organy aktywnej postawy w toku postępowania wyjaśniającego. Aktywność ta winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania możliwych i dostępnych źródeł dowodowych, oraz wykluczenie możliwości stosowania formalnej teorii dowodowej, według której dana okoliczność można udowodnić wyłącznie za pomocą określonego środka dowodowego Nieprawidłowe i przedwczesne jest także stanowisko organu w kwestii braku przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt. 2. Zbadanie i stwierdzenie, czy przesłanka nakazania rozbiórki przewidziana w tym przepisie istnieje, czy też nie należało do organów prowadzących postępowanie w sprawie. Samo stwierdzenie naruszenia przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków, jakie obowiązywały w czasie dopuszczenia się samowoli przez inwestora, nie jest wystarczające do przyjęcia, że naruszenie to automatycznie stwarza niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, bądź powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Ze stanowiska powyższego, wyrażonego przez WSA w wyroku z dnia [...].. 2004 r. SA/Rz 753/2003 (ONSAiWSA 20095/4/84) , które należy zaakceptować wynika, że dopiero w przypadku wykluczenia istnienia przesłanki, o której mowa w tym przepisie nie orzeka się nakazu rozbiórki obiektu, o którym mowa w art. 37 ust. 1. Postępowanie w tym zakresie zostało przeprowadzone w sposób niepełny, w znikomym zakresie i nie może stanowić podstawy do wykluczenia tej przesłanki, w szczególności jeżeli chodzi o niedopuszczalność pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia tj. na działce stanowiącej własność skarżącej. Nie może być uznane za wystarczające oparcie się na treści Ministerstwa Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...].98 r., ponieważ zawiera ono jedynie niedokładne i niepełne przytoczenie treści przepisu § 13 rozporządzenia Min. Adm. Gosp. Teren, i Ochr. Śr. Z 23.07.1980 r. (Dz. U. z 1980 r. nr 17, poz. 62) w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki. Przepis ten dotyczył sytuowania budynków, miał więc zastosowanie do etapu projektowania, nadto zawierał (m. in.) warunek zgodności sytuowanej zabudowy bezpośrednio przy granicy działki z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jego treść nie może stanowić żadnego dowodu na okoliczność braku przesłanek z art. 37 ust. 1 pkt. 2. Nie może także stanowić argumentu o zgodności posadowienia spornego budynku z przepisami technicznymi, z uwagi na brak ustalenia przez organu treści obowiązującego w dacie budowy planu zagospodarowania. Podkreślić nadto należy, że znajdujące się w aktach sprawy opinie dotyczące spornego budynku, nie zawierają danych, na podstawie których można by wykluczyć istnienie przesłanki niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych dla otoczenia, nadto zostały sporządzone kilkanaście lat przed wydaniem zaskarżonej decyzji i na zlecenie skarżącego, co stanowi o konieczności przeprowadzenia aktualnego dowodu w tym zakresie przez organ prowadzący postępowanie. Stwierdzić należy również, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji narusza treść art. 107 § 3 kpa. Organ ustalając fakt wzniesienia spornego budynku bez pozwolenia, nie odniósł się do znajdujących się w aktach sprawy dokumentów zgromadzonych w toku długotrwałego postępowania. W szczególności pominął organ treść znajdujących się w aktach kserokopii wpisów w dzienniku budowy, oraz opisu technicznego do projektu budynku mieszkalnego z daty : [...] 1978 r., oraz nie odniósł się do twierdzeń skarżącego o zgodnym z pozwoleniem na budowę wzniesieniem spornego obiektu. Brak ten jest istotnym brakiem uzasadnienia, ponieważ organy obowiązane są do ustosunkowania się do twierdzeń i przedłożonych przez strony dowodów, jeżeli same strony uważają te twierdzenia lub dowody za istotne w sprawie. Zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku WSA VI SA/Wa 789/2004 (lex nr 189248), w celu realizacji zasady pogłębiania zaufania obywateli do Państwa konieczne jest ścisłe przestrzeganie zwłaszcza w zakresie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy , oraz konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń stron, nawet, gdy decyzje administracyjne nie uwzględniają ich żądań. Skoro zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisu prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy oraz z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy ppsa orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło