III SA/Gl 1740/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec, Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Jyż (spr.), Asesor WSA Katarzyna Golat, Protokolant Staż. ref. Beata Kujawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 marca 2008r. przy udziale - sprawy ze skargi Z.K. (K.) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji) oddala skargę. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w C. decyzjami z dnia [...] r. o numerach: [...] orzekł o odpowiedzialności podatkowej Z.K. jako likwidatora Spółki z o.o. "A" z siedzibą w C. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za: - [...] r. w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę, które na dzień wydania decyzji za w/w okres wynoszą łącznie kwotę [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...] zł, - za [...]r. w kwocie [...]zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę które na dzień wydania decyzji za w/w okres wynoszą kwotę [...] zł oraz kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł. Decyzje te zostały wysłane listem poleconym w dniu [...] r., na adres zamieszkania Z.K., tzn. na adres podawany przez stronę w korespondencji z organem podatkowym. Mimo dwukrotnego awizowania przesyłki - w dniach [...] r. – nie zostały one odebrane przez adresata, a w dniu [...]r. zostały zwrócone przez pocztę do nadawcy jako nie podjęte w terminie. Organ podatkowy w oparciu o art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60; powoływana dalej jako O.p.), przyjął domniemanie doręczenia i pozostawił przesyłkę w aktach sprawy (k. 55 akt adm.). W piśmie z dnia [...] r. do organu I instancji (k. 60 akt adm.) Z.K. zawarł wniosek o uchylenie (cyt): "decyzji w spławie tytułów wykonawczych nr [...]oraz nr [...]" nie precyzując iż chodzi o ww. decyzje organu I instancji z [...]r., nr [...]. Jednocześnie wniósł o (cyt): "przywrócenie terminu rozpatrzenia powyższej sprawy". W uzasadnieniu żądania uchylenia przedmiotowych decyzji podniósł argument, że zgodnie z Kodeksem spółek handlowych i Ordynacją podatkową w dniu [...]r. złożył wniosek do Sądu o upadłość Spółki z o.o. "A", o czym urząd skarbowy został poinformowany. Natomiast jako przyczynę uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskazał brak możliwości odbioru ww. decyzji z powodu przebywania poza miejscem zamieszkania. Wyjaśnił, iż od [...] r. jest zatrudniony w warszawskiej firmie "B" S.A., a pracuje w K. Organ I instancji w oparciu o art. 155 O.p. pismem z dnia [...]r. nr [...] (k. 58 akt adm.), wezwał Z.K. do sprecyzowania wniosku z [...]r., wyjaśniając, iż jeśli wniosek ten stanowi prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji tego Organu z [...]r. nr [...], to zgodnie z art. 162 § 2 O.p. wraz z wnioskiem powinno być złożone także odwołanie, zaznaczając iż w przedmiotowym wniosku strona nie wyjaśniła przyczyn, dla których nie mogła złożyć odwołania ani też nie wskazała chwili, kiedy te przyczyny ustały (k. 60 akt adm.). W odpowiedzi na to pismo organu Z.K. pismem z dnia [...]r. (k. 63 akt adm.) wniósł odwołanie od ww. decyzji. W odrębnym piśmie, datowanym również na [...] r. (k. 62 akt adm.), wyjaśnił iż pracując poza miejscem zamieszkania nie był w stanie odebrać przedmiotowych decyzji i tym samym nie wiedział, że zostały wydane. Dodał, iż nie znając treści tych decyzji nie mógł się do nich odnieść i w związku z tym nie wniósł odwołania. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po przeanalizowaniu dowodów w sprawie i argumentów Z.K. postanowieniem z dnia [...]r. nr [...] (k. 64-67 akt adm.) odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r. o numerach: [...]. W podstawach prawnych tego postanowienia powołał art. 162 O.p., art. 163 § 2 O.p. W uzasadnieniu tegoż postanowienia wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Z.K. postanowieniem Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...]r., nr [...] (doręczonym mu za potwierdzeniem odbioru w dniu [...]r.) został powiadomiony, jako likwidator Spółki z o.o. "B" w C., o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za [...]r. Wprawdzie kolejne postanowienie tego organu z dnia [...]r. nr [...] o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "A" z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: [...]r. zostało uznane za doręczone Z.K., jako likwidatorowi Spółki, w trybie doręczenia zastępczego w dniu [...]r., ale następnym postanowieniem organu I instancji z dnia [...]r. nr [...] (doręczonym za potwierdzeniem odbioru w dniu [...]r.) Z.K. został powiadomiony o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki "A" z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące: [...]r. oraz [...]r. Organ odwoławczy stwierdził, że będąc w posiadaniu postanowień organu I instancji z [...] r. i [...] r. Z.K. wiedział, że toczy się wobec niego postępowanie podatkowe w przedmiotowej sprawie, oraz że w następstwie tego postępowania zostaną wydane stosowne decyzje. Organ odwoławczy przytoczył treść art. 145 § 1 i § 2 O.p., podkreślając, iż Z.K. nie powiadomił organu I instancji o zmianie swego adresu. Dyrektor Izby Skarbowej w K., po zbadaniu prawidłowości doręczenia zastępczego (domniemania prawnego doręczenia zgodnie z art. 150 § 2 O.p.) przedmiotowych decyzji, uznał je za prawidłowe. Badając wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w świetle unormowań art. 162 O.p., organ II instancji stwierdził, iż Z.K. nie spełnił dwóch spośród czterech przesłanek wskazanych przez ustawodawcę w art. 162 O.p., ponieważ w żadnym stopniu we wniosku z [...] r. ani w piśmie z [...]r. nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu oraz nie wykazał, że wniósł swój wniosek w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia [...] r. Z.K. wniósł o "przywrócenie terminu do złożenia odwołania". W uzasadnieniu skargi wskazał te same argumenty co we wniosku o przywrócenie terminu dodając, iż na skutek rozmów telefonicznych z Urzędem Skarbowym był przekonany, iż decyzja w sprawie jego odpowiedzialności jako osoby trzeciej nie będzie dla niego niekorzystna. Z tego też powodu, pracując w K., nie zabiegał o urlop i nie odebrał decyzji. Zarzucił organowi I instancji nierzetelne informowanie go w sprawie terminu wniesienia odwołania, po wniesieniu wniosku o przywrócenie terminu. Nadto podniósł, iż decyzja w sprawie odpowiedzialności jest dla niego krzywdząca, ponieważ w jego ocenie, jako likwidator Spółki "A" dopełnił wszystkich czynności wymaganych przez Kodeks spółek handlowych (zawiadomił Urząd Skarbowy o likwidacji Spółki oraz terminowo i skutecznie złożył wniosek o upadłość Spółki). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia oraz wniósł o oddalenie skargi. Nie podzielił poglądu podatnika, iż obowiązkiem organu podatkowego było niezwłoczne poinformowanie go o przekroczeniu terminu do wniesienia odwołania i sposobie jego wniesienia. (cyt): "Organ podatkowy jest wprawdzie obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania podatników o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania podatkowego, trudno jednak wymagać, aby organ podatkowy z własnej inicjatywy pouczał podatnika o przysługującym mu prawie wniesienia prośby o przywrócenie terminu, tym bardziej, że na tym etapie postępowania nie była temu organowi znana zarówno przyczyna nieodebrania korespondencji jak i data ustania przyczyny uchybienia terminowi. Należy przy tym podkreślić, że w przypadku Pana Z.K. nieodbieranie korespondencji w miejscu zamieszkania nie jest odosobnione, gdyż w aktach znajdują się inne dokumenty potwierdzające, iż podatnik wielokrotnie nie podejmował korespondencji kierowanej do niego przez organ podatkowy (k. 29-30, 45-46, 49-50)". W trakcie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach w dniu [...]r. skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy wywiódł, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego postanowienia – art. 145 § 1 pkt 1) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nadto Sąd stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, tylko wówczas jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dalej wskazać należy, iż zgodnie z art. 134 cytowanej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to nie kwestionowane przez stronę. Przedmiotowa skarga nie okazała się zasadna, a zatem należało ją oddalić. Przechodząc zatem do kwestii merytorycznej, jaką w rozpoznawanej sprawie jest zgodność z prawem postanowienia wydanego w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przypomnieć należy, iż zgodnie z art. 162 § 1 O.p.: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." Stosownie do § 2 tego artykułu : " Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony". Zgodnie z unormowaniem § 3 art. 162 O.p. przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 tego artykułu jest niedopuszczalne. Jak podkreśla się zarówno w doktrynie jak i w judykaturze przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę lub uczestnika postępowania. Instytucja ta ma zastosowanie tylko do terminów procesowych (a nie materialnych), co jednoznacznie wynika z art. 162 § 4 O.p. Cytowany wyżej art. 162 § 1 i § 2 O.p. ustanawia cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić kumulatywnie (łącznie), a mianowicie: 1) przywrócenie terminu jest uzależnione od uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowana barku swojej winy w uchybieniu terminu. Przesłanka ta jest analizowana w wielu opracowaniach teoretycznych i orzeczeniach sądowych. Zwraca się w nich uwagę na to, iż: "Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (...). Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności (...)." (por.: J. Krajewski: [w:] T. Ereciński, M. Jędrzejewska, M. Jodłowski, J. Krajewski, Z. Krzemiński, K. Piasecki, J. Pietrzykowski, E. Wengerek, A. Zieliński: Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem. T. 1. Warszawa 1989, s.274-275). O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić gdy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła ona usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. "Nie można natomiast poczytać stronie za winę niedopełnienie jakiegoś nadzwyczajnego wysiłku, np. zagrażającego jego zdrowiu lub życiu (...)" (por.: E. Iserzon [w:] E. Iserzon, J. Starościak : Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory, formularze. Warszawa 1970, s. 136). W wyroku z dnia 2.11.2000 r., V SA 348/00 (nie publ.) NSA stwierdził, że: "Przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest możliwe w wypadku, gdy uchybienie nastąpiło bez winy składającego wniosek. W sytuacji skarżącej niedopełnienie obowiązku szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, w tym przypadku polegającej na nie zawiadomieniu organu celnego o zmianie adresu swojej siedziby, nie może być traktowane jako uprawdopodobnienie, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony". Jak się podkreśla w judykaturze nieznajomość prawa oraz wybranie innej drogi obrony interesu nie może być uznane za okoliczności usprawiedliwiającą uchybienie terminowi do wniesienia odwołania (por: wyrok NSA z 29.11.1997 r., III SA 101/96 nie publ.; wyrok NSA z 6.11.1998 r., I SA/Łd 153/97 – nie publ.); 2) drugą przesłanką przywrócenia terminu jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu. "Przywrócenie terminu jest instytucją procesowa opartą na zasadzie skargowości. Przywrócenie terminu może nastąpić bowiem wyłącznie na wniosek zainteresowanego, który wniesie wniosek o przywrócenie terminu (art. 162 § 2)". (por. B. Adamiak: [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki: Ordynacja podatkowa. Komentarz 2007. Wrocław 2007, s. 699); 3) trzecią przesłanką jest dochowanie przez zainteresowanego zawitego (nieprzywracalnego) terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do wniesienia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przyczyny uchybienia i wynosi 7 dni ; 4) czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin – np. wniesienie odwołania. Czynność procesową należy zatem dopełnić nie czekając na przywrócenie terminu. Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, Sąd stwierdza, iż podziela stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej w K., że skarżący nie dopełnił dwóch, spośród wskazanych wyżej, przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Po pierwsze nie uprawdopodobnił, iż nie ponosi winy za niedotrzymanie terminu. Fakt, iż wiedział o toczącym się postępowaniu w przedmiotowej sprawie i mimo to nie poinformował organu podatkowego o zmianie swego miejsca pobytu (miejsca zamieszkania) lub adresu do korespondencji, ani nie ustanowił pełnomocnika do działania w swoim imieniu lub chociaż do czynności odbioru korespondencji, świadczy o braku dołożenia należytej staranności i o dopuszczeniu się niedbalstwa. Po drugie skarżący nie wniósł wraz z wnioskiem (z dnia [...]r.) o przywrócenie terminu odwołania (wniósł go dopiero pismem z dnia [...]r.) oraz nie wykazał, że wniósł swój wniosek o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że postanowienie (wydane na podstawie art. 163 § 2 O. p.) orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest prawidłowe. Reasumując przedstawione rozważania stwierdzić należy, iż wydając zaskarżone postanowienie organ II instancji nie naruszył prawa. Ponieważ w tej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów naruszeń prawa z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), – oddalił skargę w trybie art. 151 powyższej ustawy.