II SA/Gd 768/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Przybielski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Dobroń po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi C. J. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 9 października 2007 r., nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 11 lipca 2007 r., nr [...] i zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego C. J. kwotę 100,- (sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 11 lipca 2007r., powołując się na przepisy art. 155 w zw. z art. 154 § 2 k.p.a. oraz art. 1 ust. 3 pkt 2 i art. 22 ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jedn. tekst Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku C. J. odmówił zmiany własnej decyzji z dnia 17 lutego 1993r. o przyznaniu uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że ostateczną decyzją z dnia 17 lutego 1993r. przyznano C. J. uprawnienia kombatanckie z tytułu służby w podziemnej organizacji niepodległościowej w okresie od marca 1946r. do grudnia 1946r. oraz z tytułu uwięzienia za walkę o niepodległość i suwerenność Polski w okresie od grudnia 1946r. do kwietnia 1947r. W dniu 19 września 2006r. do organu administracji wpłynęło pismo tego kombatanta o poszerzenie mu uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej w czasie Powstania Warszawskiego. Organ administracji wyjaśnił na wstępie, że wniosek o rozszerzenie uprawnień kombatanckich został uzupełniony podaniem z dnia 30 listopada 2006r., w którym wnioskodawca wyjaśnił, że podstawą zgłoszonego żądania jest art. 155 k.p.a. . Odmawiając uwzględnienia tego wniosku w trybie art. 155 k.p.a. organ administracji wyjaśnił, że przywołany wyżej przepis umożliwia zmianę decyzji ostatecznej w przypadku łącznego spełnienia dwóch warunków, którymi w tym przypadku są istnienie ostatecznej decyzji o nabyciu uprawnień kombatanckich oraz interes społeczny lub słuszny interes strony w żądaniu zmiany tej decyzji. Oceniając wniosek kombatanta organ I instancji uznał, że brak jest określonych w art. 155 k.p.a. przesłanek do zmiany dotychczasowej decyzji o przyznaniu uprawnień kombatanckich. Organ wyjaśnił również, że w świetle art. 21 ustawy o kombatantach organ administracji orzeka na podstawie udokumentowanego wniosku oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. C. J. w ocenie organu administracji nie złożył takiej rekomendacji oraz nie udokumentował w sposób wystarczający faktu przynależności do Szarych Szeregów, gdyż wskazani przez niego świadkowie nie potwierdzili faktu, iż był on zaprzysiężonym członkiem AK, a jedynie współpracował z tą formacją podziemną. Warunkiem przyznania uprawnień kombatanckich mogłoby być wyłącznie pełnienie służby w ruchu oporu, tj. uczestniczenie w działaniach określonej formacji, w jej strukturach i systematyczny udział w działaniach skierowanych przeciwko okupantowi. Udzielanie pomocy takim organizacjom nie jest działalnością kombatancką w rozumieniu przepisów ustawy. C. J. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzucił, że brak rekomendacji właściwego stowarzyszenia był konsekwencją wprowadzenia go w błąd przez Stowarzyszenie Żołnierzy AK. W ocenie odwołującego się brak było podstaw do oparcia rozstrzygnięcia na niekompletnych dokumentach, jak również w oparciu o zeznania dwóch świadków, które to zeznania znacząco odbiegają od ich oświadczeń złożonych na piśmie. Świadkowie ci stwierdzają jego przynależność do plutonu AK, jak również potwierdzają jego czynny udział w walkach z wrogiem. C. J. wyjaśnił również, że ślubowanie złożył w październiku 1943r. w organizacji Szarych Szeregów - Zawisza - młodzież w wieku od 12 do 15 lat. Powołując się na rozkaz Komendanta Głównego AK z 16 marca 1942r. wskazywał, że w odniesieniu do członków Szarych Szeregów wchodzących w akcje przyjmowano, że bez względu na wiek będą uważani za żołnierzy. "Zawiszaków nie obowiązywała przysięga ze względu na wiek lecz ślubowanie". Odwołujący wskazał również, że w sytuacji gdy złożona przez niego dokumentacja była niekompletna organ administracji zobowiązany był wezwać go do uzupełnienia wniosku o brakującą rekomendację właściwego stowarzyszenia kombatanckiego. Nie uwzględniając tego wniosku Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 11 lipca 2007 r. podzielając w całości faktyczne i prawne podstawy jej rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy akcentował tą okoliczność, że warunkiem uwzględniania wniosku C. J. było zarówno wykazanie własnego interesu lub interesu społecznego w uchyleniu bądź w zmianie dotychczasowej decyzji o przyznaniu mu uprawnień kombatanckich w trybie art. 155 k.p.a., jak i udokumentowanie określonej działalności o jakiej mowa w art. 1-3 ustawy. W ocenie organu administracji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie dawał podstaw do uznania, że odwołujący się prowadził działalność kombatancką o jakiej mowa w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o kombatantach. Inną przesłanką takiego rozstrzygnięcia było to, że C. J. składając w 1992 r. pierwotny wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich nie ujawnił zarówno w kwestionariuszu jak i załączonym do niego życiorysie działalności w okresie II wojny światowej w Powstaniu Warszawskim. Ponadto przesłuchani w charakterze świadków, wskazani przez niego kombatanci (po pouczeniu ich o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań), zeznali że nie mogą potwierdzić, iż C. J. przynależał do Armii Krajowej w czasie okupacji. W skardze do Sądu C. J. ponowił zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że w 1992 r. gdy składał pierwotny wniosek o przyznanie mu uprawnień kombatanckich nie był w stanie przedstawić dowodów dokumentujących jego działalność w okresie II wojny światowej, a w szczególności działalność w Szarych Szeregach w okresie trwania Powstania Warszawskiego. Nie ma zatem podstaw prawnych aby z tego faktu wyprowadzać negatywne dla niego oceny. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skargę należało uznać za uzasadnioną w części w jakiej zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.) o spełnieniu warunków, o których mowa w art. 21 orzeka Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych lub osoby przez niego upoważnione, na podstawie udokumentowanego wniosku osoby zainteresowanej oraz rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej lub represji. Rekomendacji takiej udziela się bez względu na to, czy osoba ubiegająca się o uprawnienia zgłosi zamiar wstąpienia do stowarzyszenia. Z przytoczonego wyżej przepisu prawa jednoznacznie wynika, że to na osobie ubiegającej się o uzyskanie uprawnień kombatanckich ciąży obowiązek zarówno udokumentowania wniosku jak i przedłożenia wyżej wymienionej rekomendacji. Ustawowy obowiązek udokumentowania wniosku podyktowany jest tym, że organ administracji nie byłby w stanie przeprowadzić postępowania potwierdzającego spełnienie warunków dla uzyskania uprawnień kombatanckich bez wskazania przez wnioskodawcę rodzaju, charakteru oraz czasu prowadzenia działalności, która miałaby być podstawą przyznania tych uprawnień. Nie oznacza to jednak, iż sam organ administracji zwolniony jest z obowiązku wynikającego z przepisów art. 7 i 77 § k.p.a. dotyczących wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego sprawy. Ocena przeprowadzonych w postępowaniu o przyznanie uprawnień kombatanckich dowodów, winna być stosownie do art. 80 k.p.a. dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji. Przenosząc powyższą regulację prawną na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że: 1. jeżeli wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich nie był kompletny, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż nie zawierał obligatoryjnej rekomendacji stowarzyszenia właściwego dla określonego rodzaju działalności kombatanckiej, to stosownie do art. 64 § 2 k.p.a. organ administracji zobowiązany był do wezwania wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni z jednoczesnym pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania, 2. wnoszący podanie nie był zobowiązany do wskazywania organowi administracji podstawy prawnej swojego wniosku, a w szczególności uzasadniania przyczyn żądania zmiany dotychczasowej decyzji o przyznaniu mu uprawnień kombatanckich, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 9 k.p.a. to organy administracji publicznej są zobowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Ustawa o kombatantach... nie rozstrzyga czy osoba posiadająca już ostateczną decyzję o przyznaniu uprawnień kombatanckich z jednego tytułu, która występuje o przyznanie uprawnień z innego tytułu określonego w ustawie, musi czynić to w trybie art. 154 lub 155 k.p.a. tj. wyłącznie w drodze zmiany dotychczasowej decyzji o przyznaniu tych uprawnień. Zagadnienie to w orzecznictwie NSA nie jest jednolite i w oparciu o przepisy ustawy o kombatantach... winno być rozstrzygnięte w ten sposób, iż przyznanie uprawnień kombatanckich z jednego tytułu, nie pozbawia kombatanta możliwości ubiegania się w odrębnym postępowaniu o przyznanie mu uprawnień kombatanckich z innego tytułu, niezależnie od przyczyn, dla których kombatant w pierwotnym wniosku nie opisał całej swojej działalności kombatanckiej w tym wniosku. Przypomnieć w tym miejscu należy, że postępowanie w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich może się toczyć wyłącznie na wniosek określonej osoby, która sama decyduje o tym, czy z różnych przyczyn chce w takim wniosku ujawnić całą swoją działalność kombatancką. Odrębnym natomiast zagadnieniem jest to, co dotyczy łącznego określenia uprawnień do świadczeń jakie przysługują konkretnemu kombatantowi przy uwzględnieniu jego całej działalności kombatanckiej, z różnych tytułów określonych w ustawie oraz wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych. W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw prawnych do żądania aby osoba, która domaga się przyznania uprawnień kombatanckich z innego, kolejnego tytułu musiała oprócz złożenia udokumentowanego wniosku wykazywać odrębnie swój interes w żądaniu zmiany takiej decyzji lub wskazania, że przemawia za tym słuszny interes społeczny. Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił decyzję organów obydwu instancji orzekając o zwrocie kosztów postępowania stosownie do art. 200 p.p.s.a. W dalszym postępowaniu w tej sprawie organy administracji będą zobowiązane do ponownego przesłuchania świadków oraz w miarę potrzeby wnioskodawcy w trybie art. 86 k.p.a. celem skonfrontowania tych dowodów i ich oceny na tle całokształtu okoliczności sprawy. Świadkowie winni szczegółowo opisać znaną im działalność wnioskodawcy, ze wskazaniem czy prowadzona była ona w ramach określonej formacji wojskowej lub podziemnej oraz czy miała charakter zorganizowanej walki z okupantem. Skarżący winien również uzupełnić swój wniosek poprzez złożenie brakującej rekomendacji właściwego stowarzyszenia kombatanckiego.