I OSK 1283/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-10

Skład orzekający: Anna Lech, Jan Kacprzak, Leszek Leszczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, oparte na rzekomym braku wymaganych kwalifikacji, może nastąpić bez zbadania faktycznie wykonywanych przez nauczyciela obowiązków, jeśli istnieje wątpliwość co do zgodności nazwy stanowiska z rzeczywistym zakresem czynności?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie rozpoznał sprawy w pełnym zakresie, pomijając zarzut dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, że nazwa stanowiska jest decydująca dla oceny kwalifikacji, zamiast zbadać faktycznie wykonywane obowiązki. Stwierdzenie rażącego naruszenia prawa wymaga szczególnej wnikliwości i analizy wszystkich okoliczności, w tym faktycznego zakresu czynności, a nie tylko formalnej nazwy stanowiska.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego J. U.-W. Organ pierwszej instancji stwierdził nieważność aktu z powodu braku wymaganych kwalifikacji (ukończenia studiów magisterskich z psychologii). Zachodniopomorski Kurator Oświaty utrzymał tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę nauczycielki, uznając, że posiadanie dyplomu z psychologii jest bezwzględnie wymagane. Nauczycielka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. nierozpoznanie przez WSA zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz błędne uznanie, że nazwa stanowiska jest decydująca, a nie faktycznie wykonywane obowiązki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Zasądził od Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty na rzecz J. U.-W. kwotę 220 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie Sędzia NSA Jan Kacprzak (spr.) Sędzia del. NSA Leszek Leszczyński Protokolant Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. U. - W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 222/08 w sprawie ze skargi J. U. - W. na decyzję Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowanego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania.; 2. zasądza od Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie na rzecz J. U. - W. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 23 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 222/08 oddalił skargę J. U.-W. na decyzję Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Wyrok wydano w następujących okolicznościach sprawy. Działający z upoważnienia Burmistrza Miasta Sz., Dyrektor Zakładu Budżetowego Szkół i Przedszkoli w Sz., decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], na podstawie art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził nieważność aktu nadania J. U.-W., nauczycielowi - psychologowi stażyście posiadającej wykształcenie wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym, stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dnia [...] czerwca 2003 r. Nr [...], wystawionego przez Dyrektora Gimnazjum Nr [...] w Sz. Zachodniopomorski Kurator Oświaty decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 9b ust. 7 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ stwierdził, że w dniu nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego J. U.-W. nie posiadała wymaganych kwalifikacji do zajmowania stanowiska psychologa szkolnego, określonych w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli niemających wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288), ponieważ nie ukończyła studiów magisterskich na kierunku psychologia. Jednocześnie z przepisu tego nie wynika, że w tym przypadku można ustalić zbliżoność ukończonego kierunku (specjalności) studiów. Również kwalifikacji do zajmowania stanowiska nauczyciela-psychologa nie można nabyć po ukończeniu studiów podyplomowych. Powyższa decyzja została przez J. U.-W. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalając skargę J. U. - W. zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 lipca 2008 r. stwierdził, że zgodnie z art. 9 ust.1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz.674 ze zm.) stanowisko nauczyciela może zajmować osoba, która: posiada wyższe wykształcenie z odpowiednim przygotowaniem pedagogicznym lub ukończyła zakład kształcenia nauczycieli i podejmuje pracę na stanowisku, do którego są to wystarczające kwalifikacje; przestrzega podstawowych zasad moralnych i spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania zawodu. W oparciu o delegację zawartą w ust. 2 tego przepisu, Minister Edukacji Narodowej i Sportu, rozporządzeniem z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz.1288 ze zm.) ustalił, że kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w gimnazjach posiada osoba, która: 1) legitymuje się dyplomem ukończenia: - studiów magisterskich na kierunku zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne lub -studiów magisterskich w specjalności zgodnej lub zbliżonej z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo -studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć; 2) legitymuje się dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) zgodnym lub zbliżonym z nauczanym przedmiotem lub rodzajem prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne albo 3) legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć albo dyplomem ukończenia studiów wyższych zawodowych na kierunku (specjalności) innym niż nauczany przedmiot lub rodzaj prowadzonych zajęć, która ponadto posiada przygotowanie pedagogiczne i ukończyła studia podyplomowe lub kurs kwalifikacyjny z zakresu nauczanego przedmiotu lub rodzaju prowadzonych zajęć (§ 3 i § 2 ust.1 rozporządzenia). Kolejny przepis ww. rozporządzenia § 6 ust. 2 stanowi jednak, iż: "Kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela-psychologa w szkołach i placówkach, o których mowa w § 2-8, posiada osoba, która legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku psychologia w specjalności odpowiadającej rodzajowi prowadzonych zajęć i posiada przygotowanie pedagogiczne." Z przytoczonych przepisów wprost wynika, że dla zajmowania stanowiska psychologa w gimnazjum konieczne jest oprócz przygotowania pedagogicznego, ukończenie studiów magisterskich na kierunku psychologia w specjalności odpowiadającej rodzajowi prowadzonych zajęć. Przepisy te są sformułowane w sposób czytelny i w ocenie Sądu, dla ich właściwego zinterpretowania nie wymagają specjalistycznej wiedzy prawniczej. Zdaniem Sądu, bezsprzecznym jest, iż skarżąca w dacie nadawania stopnia awansu nauczyciela kontraktowego (tj. [...].06.2003 r. i wcześniej od 2001 roku) zatrudniona była w gimnazjum na stanowisku psychologa. Bezsprzecznym również jest, iż skarżąca nie legitymuje się dyplomem ukończenia studiów magisterskich na kierunku psychologia w specjalności odpowiadającej rodzajowi prowadzonych zajęć. W świetle art. 9b ust.1 ustawy Karta Nauczyciela warunkiem nadania nauczycielowi kolejnego stopnia awansu zawodowego jest spełnienie wymagań kwalifikacyjnych, o których mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a-3, odbycie stażu, z zastrzeżeniem art. 9e ust. 1-3, zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego nauczyciela, o której mowa w art. 9c ust. 6, oraz w przypadku nauczyciela stażysty - uzyskanie akceptacji komisji kwalifikacyjnej po przeprowadzonej rozmowie. Skarżąca, będąc osobą zatrudnioną na stanowisku psychologa odbyła staż i uzyskała akceptację komisji kwalifikacyjnej, nie spełniła jednak warunku posiadania odpowiednich kwalifikacji. Niespełnienie przesłanek warunkujących nabycie kolejnego stopnia awansu zawodowego nauczyciela powoduje, że decyzja o nadaniu J. U.-W. stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego z dnia 12 czerwca 2003r. w sposób rażący narusza art. 9b ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela, a tym samym zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta Sz. są zgodne z prawem. Działania podejmowane przez organy zmierzające do wyeliminowana z obrotu prawnego decyzji dotkniętej wadą nieważności oparte były na przepisach prawa, a konsekwencją ich jest obecna sytuacja niezadowalająca skarżącej. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak też ustawy Karta Nauczyciela nie przewidują możliwości kierowania się jedynie względami słusznego interesu strony z pominięciem wymogów zawartych w przepisach prawa. W ocenie Sądu dla stwierdzenia nieważności decyzji nadającej skarżącej stopień awansu zawodowego istotne było stanowisko na jakim zatrudniona była skarżąca nie zaś funkcje, które faktycznie wykonywała. Stopień awansu zawodowego związany jest z zajmowaniem konkretnego stanowiska, co wiąże się zarówno z kwalifikacjami, z odbywanym stażem, jak i rozmową kwalifikacyjną. Stąd prowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego faktycznego wykonywania obowiązków przez skarżącą nie mogłoby mieć wpływu na wydane decyzje. Od powyższego wyroku J. U.-W. wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając go w całości i na podstawie art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na nierozpoznaniu skargi w zakresie w niej określonym poprzez pominięcie zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy administracji publicznej art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.; 2) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na uznaniu, że brak było podstaw do badania przez organ jakie funkcje wykonywała skarżąca w okresie zatrudnienia w szkole, ponieważ istotne było stanowisko na jakim była ona zatrudniona, podczas gdy to nie przyjęta nazwa stanowiska, a konkretnie wykonywane funkcje i zakres powierzonych skarżącej czynności, powinny decydować o tym jakie stanowisko w rzeczywistości piastowała, w związku z czym w toku postępowania administracyjnego organ administracyjny powinien był przedsięwziąć stosowne czynności w celu wyjaśnienia istniejących wątpliwości. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania. W skardze sformułowano dwa niezależne zarzuty, z których rozpoznany został tylko jeden. Sąd nie ustosunkował się w żaden sposób do drugiego zarzutu, tj. naruszenia art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Sąd w części historycznej uzasadnienia wskazał jedynie, że skarżąca powoływała taki zarzut. W rozważaniach własnych Sąd jednak w żaden sposób się do niego nie odniósł. W ocenie skarżącej naruszono w ten sposób art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że Sąd zobowiązany jest rozpoznać sprawę co najmniej w granicach zaskarżenia, które wyznaczają m.in. zarzuty podniesione w skardze. Sąd powinien w uzasadnieniu ustosunkować się do zarzutów. Autor skargi kasacyjnej podniósł, że Sąd I instancji nie rozpoznając jednego z zarzutów skargi naruszył przepisy postępowania, co miało oczywisty wpływ na wynik sprawy. Zarówno organ I jak i II instancji nie był bezwzględnie związany nazwą stanowiska skarżącej przyjętą w umowie o pracę. Określenie jej stanowiska jako psychologa szkolnego nie przesądza w rzeczywistości, że takie stanowisko skarżąca w szkole zajmowała. Nie nazwa bowiem, a rzeczywiście przewidziane i wykonywane funkcje powinny decydować o tym jakie faktycznie stanowisko skarżąca zajmowała w szkole. Nazwa stanowiska stanowi jedynie o kwalifikacji funkcji powierzonych pracownikowi. Oczywiste jest, że kwalifikacja ta może być błędna, w związku z czym błędna będzie również przyjęta nazwa. Można stwierdzić, że wraz z przyjętym przez strony stosunku pracy określeniem stanowiska, w tym wypadku psycholog, istnieje domniemanie, że rzeczywiście funkcje takie są przez pracownika wykonywane. W niniejszej sprawie skarżąca wskazała jednak na istniejące poważne wątpliwości. Przedłożyła dokumenty, z których wynika, że w rzeczywistości pracowała na stanowisku pedagoga szkolnego. Do szerszego zakresu dokumentów miały dostęp organy administracyjne (m.in. zakres obowiązków). Prawidłowe zbadanie sprawy, w oparciu o posiadaną wiedzę i dokumentację, powinno doprowadzić organy do wniosku, że skarżąca zatrudniona była w szkole na stanowisku pedagoga a nie psychologa. Dalszym tego skutkiem powinno być uznanie prawidłowości nadania stopnia awansu zawodowego. Reasumując w ocenie skarżącej, Sąd I instancji błędnie ocenił, że organy obydwu instancji nie musiały badać jakie faktycznie stanowisko zajmowała J. U.- W. Sąd nieprawidłowo przyjął, że decydujące znaczenie miała tu nazwa stanowiska, a nie rzeczywiście wykonywane funkcje. W złożonej odpowiedzi na skargę kasacyjną Zachodniopomorski Kurator Oświaty w Szczecinie wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, zaś z urzędu bierze pod uwagę tylko nieważność postępowania sądowego. W niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. Dokonując oceny zasadności wniesionej przez J. U.-W. skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 23 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Sz 222/08, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarga ta ma usprawiedliwione podstawy. Przede wszystkim za zasadne należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organ administracji art. 156 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżony wyrok Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że przedmiotem postępowania przed Sądem pierwszej instancji była decyzja Zachodniopomorskiego Kuratora Oświaty w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2007 r. wydana w postępowaniu nadzorczym, prowadzonym w odniesieniu do decyzji Dyrektora Gimnazjum Nr [...] w Sz. z dnia [...] czerwca 2003 r. nadającej J. U. - W. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Sąd pierwszej instancji oceniał zatem legalność decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym wyłącznie w aspekcie istnienia przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zadaniem tego Sądu było więc dokonanie kontroli prawidłowości działania i orzekania organu wydającego badaną w postępowaniu nadzorczym decyzję tylko o tyle, o ile było to konieczne dla oceny prawidłowości załatwienia sprawy nieważności decyzji o nadaniu stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego. Kluczowym zagadnieniem w sprawie było dokonanie oceny, czy akt nadania J. U.- W. stopnia awansu nauczyciela kontraktowego jest obciążony kwalifikowaną wadą rażącego naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe stanowisko organów, iż do wydania aktu nadania skarżącej stopnia awansu zawodowego nauczyciela kontaktowego doszło z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ J. U. - W. nie posiadała kwalifikacji wymaganych na zajmowanym stanowisku określonych w § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudniać nauczycieli mniemających wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (Dz.U. Nr 155, poz. 1288). Oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wyrażonej w zaskarżonym wyroku, w kontekście zarzutów skargi kasacyjnej, nie sposób podzielić. Na wstępie wskazać należy, że uzyskanie kolejnego stopnia awansu zawodowego jest uzależnione od spełnienia przez nauczyciela trzech warunków: posiadania wymaganych kwalifikacji, odbycia stażu zakończonego pozytywną oceną dorobku zawodowego, a także uzyskania pozytywnego wyniku w postępowaniu przed komisją kwalifikacyjną lub egzaminacyjną. Podstawowym warunkiem nadania kolejnego stopnia awansu jest posiadanie przez nauczyciela wymaganych kwalifikacji. Zgodnie z art. 9b ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) nauczyciel ubiegający się o awans musi spełniać ogólne warunki kwalifikacyjne określone w art. 9 ust. 1 pkt 1, jak też wymogi szczegółowe zawarte w aktach wykonawczych. Z materiału zgromadzonego w aktach administracyjnych wynika, że skarżąca legitymowała się dyplomem ukończenia studiów wyższych magisterskich uzupełniających na Uniwersytecie [...] na kierunku pedagogika w zakresie pedagogiki pracy socjalnej z dnia [...] maja 1998 r. świadectwem ukończenia Studiów Podyplomowych w zakresie pomocy psychologicznej z dnia [...] stycznia 2000 r., świadectwem ukończenia Podyplomowego Studium Pedagogicznego z dnia [...] lipca 2001 r. Odbyła wymagany przepisami prawa staż, który zakończyła pozytywną oceną dorobku zawodowego, a także uzyskała akceptację Komisji Kwalifikacyjnej powołanej przez Dyrektora Zespołu Szkół w Sz. Wobec spełnienia przez nauczyciela - stażysty warunków określonych w art. 9b ust. 1 i art. 9c ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 Karta Nauczyciela (Dz.U. z 1997 r. Nr 56, poz. 357), został nadany J. U. - W. stopień awansu zawodowego nauczyciela kontraktowego, z adnotacją że posiada kwalifikacje wyższe magisterskie z przygotowaniem pedagogicznym. Organy nadzoru wskazywały, że rażące naruszenie prawa przy nadaniu J. U. - W. stopnia nauczyciela kontraktowego wynikało z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 10 września 2002 r. Tymczasem sytuacja faktyczna w sprawie może wskazywać, że akt nadania awansu zawodowego skarżącej opierał się na art. 9b ust. 1 pkt 1 Karty Nauczyciela w zw. z § 3 ww. rozporządzenia. Zwrócić należy uwagę, że J. U. - W. podnosiła, iż pomimo formalnego zatrudnienia na stanowisku nauczyciel - psycholog w Gimnazjum nr [...] w Sz., faktycznie wykonywała zadania pedagoga szkolnego, a angaż na stanowisku nauczyciel - psycholog był spowodowany brakiem w szkole etatu pedagoga szkolnego, na co zdaje się wskazywać materiał sprawy i czego nie kwestionowały organy nadzoru ani Sąd pierwszej instancji. Ten kontekst rozpoznawanej sprawy nie został przez Sąd pierwszej instancji zbadany w ramach art. 134 § 1 p.p.s.a., mimo że w skardze bardzo obszernie i szczegółowo eksponowane były te okoliczności, jednakże Sąd ten błędnie uznał, iż nie mają one istotnego znaczenia dla oceny, czy kwestionowany akt nadania został wydany z rażącym naruszeniem prawa. Godzi się przypomnieć, że zarówno w orzecznictwie, jak i piśmiennictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa jest zjawiskiem o wyjątkowym charakterze, nie każde - nawet oczywiste - naruszenie prawa może być uznane za rażące. Dominuje pogląd (podzielany przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie), że do uznania prawa za rażące w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., niezbędne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek. Po pierwsze, treść decyzji musi pozostawać w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa. Po drugie, charakter tego naruszenia ma być tego rodzaju, że prowadzi do niemożności zaakceptowania owej decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (por. m.in. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1134/04 Lex 165717, z dnia 21 października 1992 r. sygn. akt V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA z 1993 r., nr 1, poz. 23). Podkreślić przy tym należy, że jednym ze wstępnych warunków uznania, że decyzja pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa jest stwierdzenie, że w danej sytuacji faktycznej zastosowanie miały ściśle określone przepisy prawa. Błędna subsumcja, czyli błędne podciągnięcie określonego stanu faktycznego pod sformułowaną w wyniku wykładni normę prawną, nie może być kwalifikowana jako rażące naruszenie prawa. W tym miejscu wspomnieć należy, że nadanie stopnia awansu zawodowego następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez organ wymieniony w art. 9b ust. 4 Karty Nauczyciela. Do decyzji tych ma również zastosowanie jedna z podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie zasada trwałości decyzji administracyjnych. Zatem wzruszenie ostatecznej decyzji będącej wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji, powinno być poprzedzone przeprowadzeniem szczególnie wnikliwego postępowania, uwzględniającego w pełni art. 7, art. 8, art. 77 k.p.a., a także wypełniającego zawarte w art. 2 Konstytucji wskazania co do stosowania w praktyce zasad demokratycznego państwa prawnego, w tym uwzględniania praw słusznie nabytych. Akt nadania stopnia awansu zawodowego nauczyciela jest rodzajem certyfikatu zawodowego potwierdzającego określone uprawnienia w tym zakresie, pochodzącego od władzy publicznej i skutkującego wobec wszystkich pracodawców - obecnych i przyszłych. Zatem mając na względzie skutki prawne i społeczne tego aktu, stwierdzanie jego nieważności i eliminowanie go z obrotu prawnego w oparciu o ocenną przesłankę rażącego naruszenia prawa wymienioną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. musi być bardzo wyważone, przez szczegółową analizę wszystkich okoliczności rozpatrywanego przypadku, z uwzględnieniem także długości okresu jaki upłynął od wydania aktu nadania. W ramach tej oceny w rozpatrywanej sprawie konieczne jest również porównanie zakresów obowiązków pedagoga szkolnego i psychologa szkolnego - na ile wzajemnie się uzupełniają i zazębiają. Nie bez znaczenia jest także kwestia praktyki szkolnej w tym zakresie - jak częste były w ówczesnym okresie (lata 2001-2003) przypadki przydzielania jednego etatu na te dwa stanowiska i czy tak właśnie było w szkole, w której pracowała skarżąca. W powyższym kontekście nie można zgodzić się z twierdzeniem Wojewódzkiego Sądu wskazującym, że w rozpatrywanej sprawie stwierdzenia nieważności aktu nadania stopnia awansu zawodowego, organy administracji publicznej nie były zobowiązane do prowadzenia postępowania wyjaśniającego co do faktycznego wykonywania obowiązków przez skarżącą (czy psychologa czy pedagoga szkolnego). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd pierwszej instancji, badając legalność postępowania opartego o art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., nie uwzględnił wszystkich, w tym podnoszonych przez skarżącą, okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego ustalenia, czy weryfikowana decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W tym stanie rzeczy, z powodu zasadności wyżej wskazanych zarzutów skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. o uchyleniu zaskarżonego wyroku i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 209 w związku z art. 203 pkt 1 oraz art. 205 § 2 i § 3 p.p.s.a w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło