VI SA/Wa 120/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant Marcin Just po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. R. na postanowienie Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie zaopiniowania wniosku o odwołanie ze stanowiska komornika sądowego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., Minister Sprawiedliwości, działając na podstawie art. 17 pkt 4 k.p.a., 106 § 5 k.p.a., 125 k.p.a., 126 k.p.a., 127 § 1 i 2 k.p.a. oraz 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu zażalenia M. R. - Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. utrzymał w mocy postanowienie - uchwałę Krajowej Rady Komorniczej nr [...] z dnia [...] września 2007 r. stanowiącą opinię w przedmiocie odwołania M. R. ze stanowiska Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego: Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. Minister Sprawiedliwości zwrócił się do Krajowej Rady Komorniczej stosownie do art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji o wyrażenie opinii w sprawie wniosku Wiceprezesa Sądu Apelacyjnego w W. o odwołanie M. R., zwanej dalej skarżącą, ze stanowiska Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. Krajowa Rada Komornicza uchwałą nr [...] z dnia [...] września 2007 r. postanowiła pozytywnie zaopiniować wniosek o odwołanie M. R. ze stanowiska Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. Zdaniem Krajowej Rady Komorniczej z materiałów przedstawionych przez wnioskodawcę wynikało jednoznacznie, że M. R. wielokrotnie rażąco i uporczywie naruszyła przepisy prawa w sposób opisany w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji i jej odwołanie z pełnionego stanowiska jest zasadne. Również Rada Izby Komorniczej w uchwale nr [...] z dnia [...] września 2007 r. pozytywnie zaopiniowała wniosek w sprawie odwołania skarżącej z funkcji Komornika Sądowego. W zażaleniu, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i umorzenie postępowania przed Krajową Radą Komorniczą, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego zaopiniowania przez samorząd komorniczy po myśli art. 15 ust. 2 in fine ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji zarzucając: - rażącą obrazę art. 106 § 2 k.p.a. i art. 124 § 2 k.p.a. wynikłą z wydania opinii przez Krajową Radę Komorniczą pomimo, że o jej wydanie nie wystąpił organ właściwy rzeczowo, tj. organ załatwiający sprawę, a nadto wskutek doprowadzenia do nieusuwalnej sprzeczności uzasadnienia zaskarżonego postanowienia przez równoczesne powołanie się zarówno na tryb art. 11 a ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, jak i tryb art. 15 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, co uniemożliwia rozsądną kontrolę instancyjną, jak i zaprzecza treści wniosku o wydanie opinii ; - rażącą obrazę art. 85 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 93 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy i w zw. z art. 106 § 1, § 3, § 4 i § 5 k.p.a. poprzez zignorowanie uprawnień opiniodawczych Rady Izby Komorniczej. Rozpoznając zażalenie Minister Sprawiedliwości wskazał, iż zaskarżona uchwała Krajowej Rady Komorniczej została podjęta w ramach tzw. obowiązku współdziałania organów. Zasięgnięcie opinii samorządu komorniczego ( art. 15 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji) jest niezbędne do odwołania komornika. Wyrażenie opinii w sprawie odwołania komornika należy więc do zakresu działań Krajowej Rady Komorniczej ( art. 85 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy) i Rady Izby Komorniczej (art. 93 ust. 1 pkt 2 cyt. w/w ustawy). Opinia Krajowej Rady Komorniczej nie ma dla Ministra Sprawiedliwości charakteru wiążącego lecz jedynie doradczy ( art. 7 ust. 2 i 3, art. 11 ust. 5, art. 11 a ust. 1 , art. 15 ust. 2 , art. 32 ust. 2 ww. ustawy). W przedmiotowej sprawie zarówno Krajowa Rada Komornicza, jak i Rada Izby Komorniczej wydały uchwały: w dniu [...] września 2007 r. uchwałę nr [...] Krajowa Rada Komornicza i w dniu [...] września 2007 r. uchwałę nr [...] Rada Izby Komorniczej. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości uznał, iż zarzut o zignorowaniu uprawnień opiniodawczych Rady Izby Komorniczej, jak i obrazę art. 85 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 93 ust.l pkt 2 cyt. ustawy w zw. z art. 106 § 1 § 3 § 4 i § 5 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie. Natomiast zarzut, iż o opinię nie wystąpił organ rzeczowo właściwy organ uznał za bezzasadny. Wyjaśnił, iż Departament Organizacyjny jest instytucją Ministerstwa Sprawiedliwości i działa w ramach swoich uprawnień i kompetencji. Odnosząc się do zarzutu równoczesnego powołania się zarówno na tryb art. 11a ust. 1, jak i art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji organ stwierdził, że jest to tylko omyłka pisarska, która nie miała wpływu na wynik postępowania bowiem, jak wynika z innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy art. 11a ust. 1 cytowanej ustawy nie był podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia Krajowej Rady Komorniczej. Minister Sprawiedliwości uznał, że ustalenia zawarte w protokołach z wizytacji i analizy skarg wskazują na rażące i uporczywe naruszanie prawa przez skarżącą. Zdaniem Ministra materiał dowodowy, którym dysponowała Krajowa Rada Komornicza był kompletny i nie wymagał uzupełnienia czy też dodatkowego wyjaśnienia zawartych w nim okoliczności. Nadto podniósł, iż skarżąca była powiadomiona przez organ prowadzący sprawę, iż wystąpiono do Krajowej Rady Komorniczej o wydanie zaskarżonej uchwały, tak więc mogła realizować przysługujące jej uprawnienie czynnego udziału w postępowaniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżąca zarzuciła Ministrowi Sprawiedliwości; - rażącą obrazę art. 106 § 2 k.p.a. przejawiającą się w wydaniu uchwały przez Krajową Radę Komorniczą, pomimo iż, o jej sporządzenie nie wystąpił organ właściwy rzeczowo, tj. Minister Sprawiedliwości, zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach i egzekucji, (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191), bądź sekretarz lub podsekretarz stanu zgodnie z art. 37 ust.1 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 24, poz. 199, ze zm.), a uczynił to Zastępca Dyrektora Departamentu Organizacyjnego, który takich uprawnień i kompetencji nie posiada; - rażącą obrazę art. 124 § 2 k.p.a. wskutek doprowadzenia do nieusuwalnej sprzeczności postanowienia - uchwały Krajowej Rady Komorniczej nr [...] przez równoczesne powołanie się zarówno na tryb art. 11a ust 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, jak i tryb z art. 15 ust. 1 pkt 5, co uniemożliwia rozsądną kontrolę stanowiska organu opiniującego, skoro oba te tryby nawzajem się wykluczają; - obrazę art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji, przejawiającą się w opiniowaniu przez Krajową Radę Komorniczą na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 5 ww. ustawy o komornikach, a nie w trybie art. 11a ust. 1 ustawy o komornikach, skoro Minister Sprawiedliwości - jak wynika z uzasadnienia uchwały nr [...] Krajowej Rady Komorniczej - zwrócił się do Krajowej Rady Komorniczej o wydanie opinii stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy o komornikach; a zatem opiniowanie przez Krajową Radę Komorniczą na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 5 tejże ustawy jest niedopuszczalne, - rażącą obrazę art. 7, 10, 15 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 109 § 1 k.p.a. w zw. z art. 124 § 2 k.p.a., przejawiającą się w zaniechaniu doręczenia skarżącej postanowienia Rady Izby Komorniczej z dnia [...] września 2007 r. , co pozbawiło skarżącej zarówno przysługującego jej uprawnienia do czynnego udziału w postępowaniu, jak również pozbawieniem przysługującego jej prawa do zaskarżania uchwały, a w konsekwencji uniemożliwiło jakąkolwiek kontrolę instancyjną, - obrazę art. 15 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku o komornikach sądowych i egzekucji przejawiające się w bezzasadnym przyjęciu, iż skarżąca rażąco i uporczywie naruszyła przepisy prawa, a zatem przydanie słuszności opinii wyrażonej w uchwale nr [...] przez Krajową Radę Komorniczą, W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Ministra Sprawiedliwości oraz poprzedzającej go uchwały nr [...] Krajowej Rady Komorniczej z dnia [...] września 2007 r. W odpowiedzi na skargę, Minister Sprawiedliwości wnosząc o oddalenie przedmiotowej skargi, podtrzymał dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ustosunkowując się do zarzutów skargi dodatkowo wyjaśnił, że skarżąca była powiadomiona przez organ prowadzący sprawę, iż wystąpiono do Krajowej Rady Komorniczej o wydanie zaskarżonej uchwały, tak więc mogła realizować przysługujące jej uprawnienia czynnego udziału w postępowaniu. Organ ponownie wyjaśnił, iż postępowanie administracyjne, w przedmiocie odwołania skarżącej z zajmowanego stanowiska Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w P. zostało wszczęte na skutek wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. po przeprowadzonej przez sędziego wizytatora Sądu Okręgowego w P. kompleksowej wizytacji pracy komornika, jak i też analizy skarg rozpoznawanych przez sąd na czynności komornika z uwzględnieniem przypadków przewlekłości postępowań egzekucyjnych. We wniosku Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. do Ministra Sprawiedliwości o odwołanie komornika jednoznacznie stwierdzono, iż wielokrotnie powtarzające się rażące naruszenia przepisów prawa przez komornika M. R., przy braku prognozy uzyskania zmiany sposobu funkcjonowania przemawiają za odwołaniem jej ze stanowiska komornika sądowego zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 pkt 5 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji. Zdaniem Ministra materiał dowodowy, którym dysponowała Krajowa Rada Komornicza był więc kompletny i nie wymagał uzupełnienia czy też dodatkowego wyjaśnienia zawartych w nim okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także p.p.s.a.). W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 15 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach i egzekucji w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 167, poz. 1191- dalej jako ukse.) Minister Sprawiedliwości odwołuje komornika, jeżeli komornik rażąco i uporczywie naruszył przepisy prawa, co zostało stwierdzone orzeczeniami sądu wydanymi w wyniku rozpoznania środków zaskarżenia, skarg na czynności komornika lub innych środków prawnych - na wniosek prezesa właściwego sądu apelacyjnego. Natomiast stosownie do art. 15 ust. 2 ukse. odwołanie komornika w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 2, 5 i 7, następuje po uprzednim wysłuchaniu komornika, chyba że nie jest to możliwe, oraz po zasięgnięciu opinii samorządu komorniczego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisu art. 106 § 2 k.p.a. polegające na wydaniu uchwały przez Krajową Radę Komorniczą, pomimo iż, o jej sporządzenie nie wystąpił organ właściwy rzeczowo, tj. Minister Sprawiedliwości, zgodnie z art. 15 ust. 1 ukse. bądź sekretarz lub podsekretarz stanu zgodnie z art. 37 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 24, poz. 199, ze zm.), a uczynił to Zastępca Dyrektora Departamentu Organizacyjnego, który takich kompetencji nie posiada. Istotnie z akt sprawy wynika, że w związku ze wszczęciem postępowania w sprawie odwołania skarżącej z funkcji Komornika Sądowego, wniosek do Prezesa Krajowej Rady Komorniczej o wyrażenie opinii zgodnie z art. 15 ust. 2 ukse. podpisał Zastępca Dyrektora Departamentu Organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości. Jednakże w ocenie Sądu zarzut ten jest chybiony bowiem przepis art. 15 ukse. ani przepis art. 106 k.p.a. nie zakazują podpisania wniosku skierowanego do organów samorządu komorniczego o wydanie opinii w trybie art. 15 ust. 2 ukse., przez Zastępcę Dyrektora Departamentu Organizacyjnego Ministerstwa Sprawiedliwości, skoro do jego kompetencji należy prowadzenie postępowania administracyjnego w omawianym zakresie w ramach struktury organizacyjnej Ministerstwa. Wyżej wymienione przepisy wymagają zaś aby decyzję w sprawie odwołania komornika podjął organ - w tym wypadku Minister Sprawiedliwości. W tej sytuacji podnoszony zarzut, iż o opinię nie wystąpił organ właściwy rzeczowo nie zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się do zarzutu równoczesnego powołania się przez Krajową Radę Komorniczą zarówno na tryb art. 11a ust. 1, jak i art. 15 ust. 1 pkt 5 ukse., należy podzielić stanowisko organu, że jest to omyłka pisarska, która nie miała wpływu na wynik postępowania. Jak wskazują inne dokumenty znajdujące się w aktach sprawy przepis art. 11a ust. 1 cytowanej ustawy nie był podstawą merytorycznego rozstrzygnięcia Krajowej Rady Komorniczej. Zgodnie z uchwałą Krajowej Rady Komorniczej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] postanowiła ona pozytywnie zaopiniować wniosek o odwołanie M. R. ze stanowiska Komornika Sądowego. W uzasadnieniu tej uchwały wskazano, że przedstawione materiały wskazują na rażące i uporczywe naruszenie przez skarżącą przepisów prawa w sposób opisany w art. 15 ust. 1 pkt 5) ukse. Fakt, iż w pierwszym zdaniu uzasadnienia uchwały Rada omyłkowo wymienia przepis art. 11a ust. 1 ukse. jako przepis wskazany przez Ministra we wniosku z dnia [...] sierpnia 2007 r. pozostaje bez wpływu na merytoryczną prawidłowość rozstrzygnięcia skoro w rzeczywistości Minister takiego błędu nie popełnił prawidłowo powołując się na przepis art. 15 ust. 2 ukse. jako właściwy w rozpoznawanej sprawie. Ustosunkowując się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. poprzez niedoręczenie jej odpisu uchwały Rady Izby Komorniczej z dnia [...] września 2007 r. Sąd uznał, że zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika akt sprawy organ w żaden sposób nie dopuścił się ograniczenia prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu. Wbrew twierdzeniom skarżącej naruszenie zasady czynnego udziału strony w prowadzonym postępowaniu może mieć miejsce wówczas, gdy strona w ogóle nie brała udziału w tym postępowaniu lub też nie miała możliwości zapoznania się z aktami. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie zaistniała. Skarżąca została powiadomiona zarówno o wszczęciu postępowania w sprawie odwołania z funkcji Komornika Sądowego , jak też o zwróceniu się przez organ do Krajowej Rady Komorniczej o wydanie stosownej opinii. Jednocześnie wypada zauważyć, iż wyrażenie opinii w sprawie odwołania komornika zgodnie z ustawą należy do zakresu działań Krajowej Rady Komorniczej ( art. 85 ust. 1 pkt 1 ukse.) i organ ten stosownie do art. 83 ukse. jest reprezentantem komorników. Z tych przyczyn pominięcie doręczenia skarżącej odpisu uchwały Rady Izby Komorniczej z dnia [...] września 2007 r. nie miało istotnego wpływu na ostateczne rozstrzygnięcie oraz nie pozbawiło strony możliwości zaskarżenia opinii samorządu w trybie przewidzianym w art. 106 § 5 k.p.a. Analizując zaś zarzut skarżącej dotyczący ustaleń zawartych w kwestionowanej uchwale odnośnie rażącego i uporczywego naruszenia przepisów prawa przez skarżącą, trzeba podkreślić, iż organ współdziałający uczestniczy w czynnościach postępowania administracyjnego, biorąc udział w załatwieniu sprawy jedynie poprzez wyrażenie swojego stanowiska. Nie jest więc organem prowadzącym postępowanie w samodzielnej sprawie administracyjnej. Stanowisko, jakie organ ten zawiera w swoim postanowieniu, nie rozstrzyga o istocie sprawy ani nie kończy jej w instancji administracyjnej. Postępowanie przed organem współdziałającym ma wyłącznie charakter pomocniczy w sprawie załatwianej w formie decyzji administracyjnej przez inny organ. W takiej zaś sytuacji stanowisko organu współdziałającego może być oparte na stanie faktycznym i prawnym ustalonym przez organ wydający decyzję, gdyż zgodnie z art. 106 § 4 k.p.a. organ współdziałający może jedynie w razie potrzeby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające. Oparcie się więc w wyrażonej przez organ samorządu komorniczego opinii na materiałach przedstawionych przez Ministra Sprawiedliwości było zgodne z tym przepisem (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2006 r., sygn. akt II OSK 1203/2005). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie prawa nie narusza, a zatem skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a..