II SA/Lu 43/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Kierek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 marca 2008 r. sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody z dnia[...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138§1 pkt 1 kpa Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania B. P. utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia [...] umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w K., oznaczonej jako działka nr [...]. W uzasadnieniu wyjaśniono, że organ I instancji umorzył postępowanie ze względu na to, że stronie nie przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przewidziane w art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz.2603 ze zm.) Pełnomocnik strony w odwołaniu wskazywał, że w terminach określonych ustawowo nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. Organ odwoławczy ustalił, że decyzją z dnia [...] Wójt Gminy K. na wniosek B. P. zatwierdził projekt podziału działki [...]. W wyniku podziału utworzono działki przeznaczone pod budownictwo jednorodzinne nr [...] o pow. 0,13ha, nr [...] o pow. 0,09ha, nr [...] o pow. 0,09ha, nr [...] o pow.0,09ha, nr [...] o pow. 0,11ha oraz działki nr [...] o pow. 0,02ha, nr [...] o pow. 0,01ha, nr [...] o pow. 0,08ha, nr [...] o pow. 0,0038ha, które przejęto na własność Gminy K. z przeznaczeniem pod budowę ulicy, za odszkodowaniem w wysokości 11, 38zł. W dniu 12 czerwca 2006r. B. P. wystąpiła o zwrot działki nr [...], będącej obecnie własnością Gminy K. W toku postępowania administracyjnego przedstawiciel Gminy K. oświadczył, że na działce nr [...] nigdy nie było prowadzone postępowanie wywłaszczeniowe, natomiast do przejęcia własności tej działki na rzecz Gminy doszło w związku z podziałem nieruchomości. Wojewoda badając sprawę podzielił stanowisko organu I instancji, iż przejęcie działki nr [...] nie stanowiło wywłaszczenia nieruchomości w rozumieniu art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, lecz nastąpiło z mocy prawa na podstawie art. 10 ust. 5 poprzednio obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczeniu nieruchomości, w związku z decyzją o podziale. Organ stwierdził, że podstawy prawnej do prowadzenia postępowania o zwrot nieruchomości nie może stanowić również art. 216 ust. 2 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który dopuszcza jedynie zwrot nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa, a nie na rzecz gminy. Z tych powodów zasadne było umorzenie postępowania. Skargę do sądu administracyjnego wniosła B. P., domagając się uchylenia decyzji Wojewody L. Skarżąca, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2005r., sygn. akt I SA/Wa 2128/04 zakwestionowała pogląd obu organów administracyjnych, iż podział nieruchomości na podstawie art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest wywłaszczeniem. Skoro więc bezspornym jest, że na przedmiotowej działce nie podjęto żadnych prac związanych z budową dróg, działka ta powinna być zwrócona skarżącej, jako poprzedniej właścicielce. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem. Zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Żądanie zwrotu przedmiotowej działki oparte było o art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 261, poz.2603 ze zm.) W świetle tego przepisu poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137 stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (...), Podstawowym warunkiem domagania się zwrotu nieruchomości jest ustalenie, że była ona wywłaszczona oraz że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany. Ponadto istotne znaczenie ma również to, na rzecz jakiego podmiotu nieruchomość została wywłaszczona. Przepis art. 216, określający, w jakich przypadkach przysługuje roszczenie o zwrot, odnosi się bowiem – zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę - wyłącznie do wywłaszczeń dokonanych na rzecz Skarbu Państwa, a nie gminy. Sąd podziela ustabilizowany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym i zaaprobowany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 24 października 2001r., SK 221/01 (OTK z 2001r., Nr 7, poz. 216) pogląd, że przepis ten jest traktowany jako wyliczenie o charakterze enumeratywnym. Wyklucza to możliwość jego rozszerzającej wykładni, czy – tym bardziej – stosowania analogii, a tym samym wyklucza odnoszenie zasady zwrotu (w ujęciu ustawy z 1997r.) do innych sytuacji, w których doszło do odjęcia własności, a nieruchomość nie została wykorzystana na cel określony w przepisie lub akcie, który był podstawą tego odjęcia. (por. także wyrok NSA z dnia 26 października 2004r., OSK 771/04, wyrok NSA z dnia 3 października 2000r., IV SA 2179/98 i z dnia 21 listopada 2000r., IV SA 2172/00) Zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę również taką wąską wykładnię należy stosować zarówno, gdy chodzi o zastosowanie przepisów, na podstawie których wywłaszczenie następowało, jak i w odniesieniu do podmiotów, na rzecz których wywłaszczenie nastąpiło. Rozpoznając niniejszą sprawę stwierdzić należy, że wniosek B. P. o zwrot działki nr [...] nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem takie roszczenie skarżącej nie przysługuje. Bezspornym jest, że to Gmina K., a nie Skarb Państwa nabyła od B. P. przedmiotową działkę z mocy prawa na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (tj. Dz.U. z 1991r., Nr 30, poz. 127 ze zm.) w związku z decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 10 ust. 1, 3 i 5 tej ustawy przez Wójta Gminy K. o podziale działki nr [...] Niezależnie więc od tego, czy odjęcie prawa własności nieruchomości w wyniku jej podziału na podstawie art. 10 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (t.j. Dz.U. z 1991r., Nr 30, poz.127 ze zm.) stanowiło wywłaszczenie (orzecznictwo sądowoadministracyjne w tej kwestii nie jest zgodne: por. wyrok NSA z dnia 3 listopada 2003r., I SA 322/2002 i wyrok WSA z dnia 29 listopada 2005r., I Sa/Wa 2128/04) to ze względu na to, że zwrot takiej nieruchomości jest dopuszczalny tylko wówczas, gdy jej przejęcie nastąpiło na rzecz gminy, a nie Skarbu Państwa, skarżącej nie przysługuje roszczenie o zwrot przedmiotowej działki nr [...] Z tych względów organ administracji publicznej orzekając w niniejszej sprawie nie miał podstaw do uwzględnienia żądania B. P. i słusznie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest jednego z elementów materialnego stosunku procesowego, wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty. W niniejszej sprawie jest to brak podstawy prawnej do orzekania w przedmiocie zwrotu nieruchomości. Z powyższych względów Sąd uznając, że zaskarżona decyzja prawa nie narusza oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270)