II FSK 1071/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Antoni Hanusz, Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędzia del. WSA Ludmiła Jajkiewicz (sprawozdawca), Protokolant Dorota Żmijewska, po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Ke 58/08 w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości 1) oddala skargę kasacyjną, 2) nakazuje zwrot z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach kwoty 250 (słownie: dwieście pięćdziesiąt) złotych na rzecz A. P. tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Ke 58/08, oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 14 stycznia 2008 r., nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Miasta J.. z dnia 12 lipca 2007 r., nr [...], odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości z tytułu I i II raty w 2003 r., w kwocie 43.786,56 zł oraz odsetek, w kwocie 14.883,00 zł. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd, uznając skargę za bezzasadną, przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Organ pierwszej instancji rozpoznając wniosek A. P. (dalej: skarżący) z dnia 23 marca 2005 r. uznał, iż podane przez skarżącego okoliczności (podatek powinien być uregulowany przez dzierżawcę nieruchomości, a także to, że poniósł znaczne nakłady finansowe na zabezpieczenie obiektu) nie stanowią nadzwyczajnych zdarzeń skutkujących udzieleniem ulgi w spłacie podatku, zaś aktualna sytuacja finansowa skarżącego jest dobra, co potwierdzają dokumenty z Urzędu Skarbowego L. W wyniku rozpoznania odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji i wskazało, iż podstawą wydania decyzji jest art. 67b § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. z 2005 r., Dz.U. Nr 8, poz. 60 ze zm. – dalej: Ord. pod.) oraz przepisy ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (j.t. z 2007 r. Dz.U. Nr 59, poz. 404 ze zm. – dalej: ustawa o pomocy publicznej), a wobec tego, stosownie do art. 233 § 3 Ord. pod., organ odwoławczy jest uprawniony jedynie do oceny prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż co do zasady obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości ciąży na właścicielu nieruchomości, a więc na skarżącym. Poza tym brak jest jakichkolwiek dokumentów oraz wiedzy na temat ustaleń między skarżącym a władzami miasta J., na temat ewentualnego zwolnienia z podatku od nieruchomości. Z kolei z treści wydanego przez Urząd Skarbowy L. zaświadczenia oraz zeznania podatkowego PIT – 36 za 2006 r. wynika, iż skarżący uzyskał dochód z tytułu najmu, w kwocie 156.604,26 zł oraz z tytułu działalności wykonywanej osobiście, w kwocie 359.484,23 zł, co pozwala na uregulowanie przedmiotowej zaległości podatkowej, bez poniesienia znacznego uszczerbku, zaś skarżący, mimo wezwania organu, nie przedstawił żadnych dokumentów wskazujących na inną sytuację finansową, niż przyjęta. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przypisanych, zarzucając naruszenie art. 210 § 1 pkt 2 Ord. pod., a także brak rozpatrzenia sprawy merytorycznie, co zdaniem skarżącego wynika wprost z art. 233 § 3 Ord. pod. Poza tym skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nie wyjaśnienie zakwalifikowania przedmiotowego wniosku o ulgę jako wniosku o pomoc de minimis. Zdaniem skarżącego organ nie przeprowadziły również postępowania na okoliczność jego sytuacji majątkowej oraz ustaleń z władzami miasta J., co do zwolnienia z podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniosło o jej oddalenie. Dodatkowo organ podniósł, iż postanowieniem z dnia 11 lutego 2008 r., nr [...], sprostował oczywistą omyłkę w dacie wydania decyzji. Ponadto organ podniósł, iż mimo użytego w decyzji stwierdzenia nie zaniechał oceny merytorycznej zaskarżonej decyzji, a wskazując na treść art. 233 § 3 Ord. pod. miał jedynie na myśli to, że przepis ten nie pozwala samorządowemu kolegium odwoławczemu orzekać co do istoty sprawy. Organ podniósł też, że zakwalifikowanie wniosku skarżącego do pomocy de minimis było podyktowane tym, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a w latach wcześniejszych uzyskał pomoc ze środków publicznych w formie umorzenia podatku od nieruchomości oraz jego odroczenia. Jednak bezpośrednim powodem odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości był brak wystąpienie przesłanki "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego". Za niezasadny organ uznał również zarzut braku przeprowadzenia postępowania w celu ustalenia sytuacji majątkowej skarżącego. Organ wskazał też, że władze miasta J. nie uczestniczyły w podpisaniu aktu notarialnego przenoszącego własność zakładów "R." w J. na rzecz skarżącego, co wynika wprost z treści tego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalając skargę uznał, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu dającym podstawę do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Sąd wskazał, iż w sprawie mają zastosowanie przepisy w brzmieniu obowiązującym po dniu 1 września 2005 r., to jest art. 67a § 1 i art. 67b Ord. pod. Za słuszne Sąd uznał również zakwalifikowanie przez organ podatkowy wniosku skarżącego w ramach pomocy de minimis, co nie zwalniało rozpoznanie go w aspekcie spełnienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". Z akt sprawy nie wynika, w ocenie Sądu, aby skarżący wykazał zaistnienie szczególnych, losowych okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie wskazanej ulgi, co potwierdza prawidłowo przeprowadzone przez organy podatkowe postępowanie wyjaśniające. W skardze kasacyjnej z dnia 21 maja 2008 r. pełnomocnik skarżącego zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), w związku z brakiem ustosunkowania się przez Sąd do zarzutów skargi; art. 122 Ord. pod., poprzez przyjęcie, że organy podatkowe nie miały obowiązku dokonania ustaleń faktycznych co do umowy pomiędzy skarżącym a miastem J., a także prawa materialnego, to jest art. 67b § 1 pkt 2 Ord. pod., poprzez błędne zastosowanie. Ponadto pełnomocnik skarżącego wniósł o: - uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego podniósł, iż Sąd nie zajął stanowiska w przedmiocie zarzutu błędnego zastosowania art. 67b § 1 pkt 2 Ord. pod. oraz błędnego przyjęcia, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą otrzymującym pomoc publiczną. Pełnomocnik wyraził przy tym pogląd, iż o tym czy pomoc w spłacie zobowiązania dla przedsiębiorcy należy traktować jako pomoc publiczną powinny decydować w pierwszym rzędzie postanowienia Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską – TWE (art. 87 ust. 1), co oznacza, że udzielona pomoc będzie miała taki charakter tylko wówczas, gdy prowadzi ona do zakłócenia w wymianie handlowej pomiędzy państwami Unii Europejskiej. Tak więc organ podatkowy winien za każdym razem badać te okoliczności, ponieważ w sytuacji, gdy osoba fizyczna prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynajmowania nieruchomości w niewielkim zakresie i ograniczającą się jedynie do terytorium Polski, to jej działalność nie można uznać za mającą negatywny wpływ na konkurencję na terenie Wspólnoty. Pełnomocnik skarżącego podniósł też, że niesłusznie Sąd uznał, że nie doszło do uchybienia procesowego w zakresie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego na okoliczność uzgodnień między skarżącym a władzami miasta J.. Organ nie wezwał do przedłożenia stosownych dokumentów oraz nie przesłuchał osób uczestniczących w tych uzgodnieniach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zakres kontroli sądu odwoławczego w stosunku do zaskarżonego orzeczenia zdeterminowany jest granicami środka zaskarżenia. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na zarzucie naruszenia prawa materialnego (pkt 1) lub procesowego (pkt 2) przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Z tym jednak zastrzeżeniem, iż skargę kasacyjną opartą na podstawie naruszenia prawa procesowego można jedynie wywieść o ile stwierdzone uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Pełnomocnik skarżącego w jej podstawie postawił zarzut naruszenia prawa procesowego i materialnego. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia prawa procesowego, to jest art. 134 p.p.s.a. i art. 122 Ord. pod., należy stwierdzić, iż nie znajduje on oparcia w zaskarżonym wyroku. Za niezasadny a jednocześnie niezrozumiały należy uznać zarzut naruszenia art. 134 p.p.s.a., polegający według skarżącego na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach nie rozpoznał istoty sprawy i nie odniósł się do zarzutu błędnego zastosowania art. 67b § 1 pkt 2 Ord. pod., a także błędnego zakwalifikowania wnioskowanej ulgi jako pomoc de minimis. Z uzasadnienia wyroku (s. 9 -12) w sposób jednoznaczny wynika, że Sąd dokonał oceny zaskarżonej decyzji w aspekcie poruszanych przez skarżącego kwestii. Potwierdza to także zawarta w skardze kasacyjnej argumentacja odwołująca się do poszczególnych fragmentów uzasadnienia zaskarżonego wyroku, z której można wywnioskować, iż skarżący w istocie nie zgada się z dokonaną przez Sąd pierwszej instancji oceną działań organu podatkowego. Z uwagi jednak na brak przywołania stosownych przepisów postępowania podatkowego, a co za tym idzie nie wyjaśnienia wpływu ewentualnych naruszeń na wynik sprawy, brak jest podstaw do prowadzenia rozważań powyższym zakresie. Za niezasadny należy również uznać zarzutu naruszenia art. 122 Ord. pod., wyrażający zasadę prawdy obiektywnej. Wynikający z tej zasady dla organu podatkowego obowiązek podjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, nie oznacza, aby organ podatkowy musiał procedować w kierunku zgromadzenia materiału dowodowego zbędnego lub mało istotnego dla danej sprawy. W myśl art. 188 Ord. pod. żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu organ powinien uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. To, czy okoliczności powoływane przez stronę mają znaczenie dla sprawy, podlega wyłącznej ocenie organu podatkowego. W stanie sprawy dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena jest prawidłowa. Ustalenia w zakresie uzgodnień między skarżącym a władzami miasta J., jakie by one nie były, nie mogły bowiem wpłynąć na wynik niniejszej sprawy, a to z tej prostej przyczyny, iż stosunki publicznoprawne nie mogą być kształtowane zdarzeniami innej natury, na przykład cywilnoprawnymi. Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia prawa materialnego, poprzez błędne zastosowanie art. 67b § 1 pkt 2 Ord. pod., należy przypomnieć, iż niewłaściwe zastosowanie prawa polega na tzw. błędzie w subsumcji, co wyraża się w tym, że stan faktyczny ustalony w sprawie błędnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w normie prawnej, względnie, że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie "podciągnięto" pod hipotezę określonej normy prawnej. Zatem zastosowanie prawa materialnego to prawidłowe odniesienie normy prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Stąd też ocena zasadności zastosowania prawa materialnego może zostać dokonana jedynie na gruncie ustalonego stanu faktycznego. Tymczasem autor skargi kasacyjnej poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego próbuje podważyć przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania stan faktyczny, kwestionując nieprawidłowość ustaleń, a właściwie ich brak, przede wszystkim w kwestii charakteru pomocy, która mogłaby być udzielona skarżącemu. Należy jednak zauważyć, iż ewentualna niewłaściwa ocena prawna zaistniałego stanu faktycznego, polegająca na uznaniu bądź braku uznania istnienia określonego stanu faktycznego, nie może stanowić naruszenia prawa materialnego i jako taka nie stanowi podstawy kasacyjnej w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., ponieważ jest ona rezultatem uchybienia procesowego, które może być skutecznie kwestionowane jedynie w ramach drugiej podstawy skargi kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W takim wypadku spór nie dotyczy bowiem prawidłowego zastosowania przepisu prawa materialnego, czy też błędnej jego wykładni, ale jest sporem o fakty. Innymi słowy zarzut naruszenia prawa materialnego nie może odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku, bowiem jest oparty na kwestionowaniu stanu faktycznego i stanowi próbę kreowania odmiennego, pożądanego przez skarżącego poglądu w tej materii. Konkludując, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zarzut naruszenia prawa procesowego i materialnego, należy uznać za nieskuteczny. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Jednocześnie Sąd orzekł zwrot na rzecz skarżącego kwoty 250, 00 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej.