II SA/Wr 745/07
WyrokWSA we Wrocławiu2008-03-27
Skład orzekający: Halina Kremis, Alicja Palus, Anna Siedlecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego, koncentrując się na badaniu przymiotu strony już na etapie wstępnego badania dopuszczalności wniosku, zamiast najpierw wszcząć postępowanie wznowieniowe?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wznowienia postępowania administracyjnego, koncentrując się na badaniu przymiotu strony już na etapie wstępnego badania dopuszczalności wniosku. W przypadku, gdy wnioskodawca powołuje się na przesłankę wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ powinien najpierw wszcząć postępowanie wznowieniowe, a dopiero w jego toku badać, czy wnioskodawca rzeczywiście posiada przymiot strony. Odmowa wznowienia postępowania na tym etapie, bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, stanowi naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 149 § 3 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie art. 149 § 1 i 2 k.p.a.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją środowiskową, twierdząc, że jako strona została pominięta. Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia, uznając, że Wspólnota nie wykazała naruszenia jej interesu prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że Wspólnota nie ma przymiotu strony, a jej nieruchomość znajduje się poza obszarem oddziaływania inwestycji. Wspólnota wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących wyjaśnienia okoliczności faktycznych i procesowych.Rozstrzygnięcie
Uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Z. Orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kremis (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alicja Palus, Sędzia WSA Anna Siedlecka, Protokolant Szymon Krzyszczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 marca 2008 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. P. [...] w Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia 23 października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizacją przedsięwzięcia. I. uchyla decyzję I i II instancji; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na rzecz skarżącej 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W dniu 28 czerwca 2007 r. do Urzędu Miejskiego w Z. wpłynął wniosek Z. G. występującego z pełnomocnictwa Wspólnoty Mieszkaniowej W. P. [...], o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Burmistrza Miasta Z. z dnia 11.10.2006 r. znak [...].
We wniosku Z. G. powołał się na przyczynę wznowienia postępowania wymienioną w art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. twierdząc, że wspólnota mieszkaniowa jako strona postępowania w sprawie wydania decyzji środowiskowej na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej [...] J. Z. położonej przy ulicy J. [...] w Z. na działce nr [...] w obr. [...], z nieznanych przyczyn została pominięta i nie brała udziału w tym postępowaniu.
Wyjaśniając z czego wynika przywołany przez niego interes prawny reprezentowanej Wspólnoty Mieszkaniowej W. P. [...], a który uzasadniałby uznanie jej za stronę postępowania w świetle art. 28 k.p.a, pełnomocnik strony skarżącej zaznaczył, "iż pole elektromagnetyczne o wartościach ponad normatywnych znajduje się nad działką niezależnie od wysokości na jakiej występuje, wobec czego osoba prywatna bądź jednostka o osobowości prawnej posiada status strony w postępowaniu". a ponadto "nieruchomości tracą na wartości po wybudowaniu stacji".
Burmistrz Miasta Z. decyzją z dnia 3 sierpnia 2007 r. Nr [...] działając na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art.145 § l pkt 4 k.p.a. i art.147 k.p.a. oraz art. 46a ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 98, póz. 1071 z póżn. zm.), po rozpoznaniu wniosku Z. G. występującego jako pełnomocnik Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. P. [...] odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia 11 października 2006 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej - [...] J. Z., położonej przy ul. J. [...] w Z., na działce nr [...], obręb [...].
W motywach wydanego rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, iż przesłanka, na którą powołuje się wnioskodawca - z art. 145 §1 pkt 4 k.p.a, stanowiąca podstawę do wznowienia postępowania, w przedmiotowej sprawie nie znajduje uzasadnienia. Wspólnota Mieszkaniowa ul. W. P. [...] w Z., w imieniu której występuje Z. G., nie wykazała bowiem naruszenia jej interesu prawnego w postępowaniu zakończonym decyzją Burmistrza Z. z dnia 11 października 2006r. nr WM. 7624d-8/06 o środowiskowych uwarunkowaniach.
Z odwołaniem od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa W. P. [...] w Z.
Rozstrzygnięciu organu I instancji strona zarzuciła naruszenie art. 7 k.p.a, art.10 k.p.a, art. 77, art. 107 k.p.a, art. 145 k.p.a, art. 148 k.p.a. , art. 149 k.p.a , 151 k.p.a. W zakresie wznowienia postępowania odwołujący wskazał, iż odmowa wznowienia postępowania następuje tylko z przyczyn formalnych, a rozstrzygnięcie czy ktoś jest stroną postępowania czy też nie, następuje po wznowieniu postępowania i w przypadku stwierdzenia, że osoba lub jednostka prawna nie jest stroną, organ orzeka kończąc postępowanie w oparciu o art. 151 § l pkt l k.p.a. Ponadto, zdaniem odwołującego się, niedopuszczalne jest aby swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie organ oparł wyłącznie na dokumencie inwestora, nie czyniąc własnych ustaleń, pomijając również okoliczność dotyczącą spadku wartości nieruchomości z powodu realizacji inwestycji w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej przy ul. J. [...] w Z. - co jednoznacznie wskazuje na interes prawny strony w postępowaniu o środowiskowych uwarunkowaniach dla tej inwestycji. Na poparcie przedstawionych argumentów odwołująca się Wspólnota powołała się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29.06.2007 r. oraz opinię prof. Franciszka Piontka w zakresie spadku wartości nieruchomości lokalizowanych w pobliżu stacji bazowych telefonii komórkowej.
Dodatkowo też odwołujący się zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 10 § l k.p.a. poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.
Badając sprawę w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., decyzją z dnia 23 października 2007 r. Nr [...] – działając na podstawie art. 138 § l pkt l k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta Z., uznając, iż Wspólnocie Mieszkaniowej ul. W. P. [...] w Z. nie przysługuje przymiot strony (w rozumieniu art. 28 K.p.a), w postępowaniu zakończonym powołaną na wstępie decyzją z dnia 11 października 2006 r. o środowiskowych uwarunkowaniach. Zasadnie w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego organ I instancji odmówił wznowienia postępowania w niniejszej sprawie na wniosek strony skarżącej. Wznowienie postępowania administracyjnego następuje na wniosek strony lub z urzędu. Jednak decyzja o odmowie wznowienia postępowania może być wydana tylko w wyniku negatywnego załatwienia wniosku o wznowienie postępowania. Powinna być zatem wydana, gdy wznowienie nie jest możliwe z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przyczyny podmiotowe, to złożenie wniosku przez osobę nie będącą stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kpa oraz złożenie go przez osobę nieposiadającą zdolności do czynności prawnych bez udziału przedstawiciela ustawowego. Przyczyny przedmiotowe to złożenie żądania po ustaniu terminu, gdy termin nie został przywrócony ( dotyczy to w istocie jedynie art. 145 § l pkt 4 i art. 145a ), gdy sprawa nie była rozstrzygnięta w formie decyzji lub postanowienia zaskarżalnego oraz gdy decyzja nie była ostateczna ( odpowiednio postanowienie).
Jak argumentował dalej organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, na tle ugruntowanego orzecznictwa sądowo-administracyjnego stwierdzić można również, iż do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania może dojść również wtedy, gdy w sposób oczywisty z twierdzeń strony można wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia, a treścią dotychczasowej decyzji. Zdaniem organu II instancji decyzję taką wydaje się również wtedy, gdy we wstępnej fazie postępowania wznowieniowego można jednoznacznie stwierdzić, że nie istnieją podstawy wznowienia. Innymi słowy, gdy w podaniu o wznowienie postępowania w żaden sposób nie wskazuje się podstawy wznowienia przewidzianej przepisem art. 145 § l k.p.a. W omawianej sprawie organ I instancji uznał, że brak jest podstaw do wznowienia postępowania, bowiem Wspólnocie Mieszkaniowej ul. W. P. [...] w Z., reprezentowanej przez Z. G. - nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 Kpa. We wstępnej fazie postępowania ustalono bowiem, w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony na potrzeby postępowania zakończonego decyzją Burmistrza Miasta Z. z dnia 11 października 2006 r. nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej - [...] J. Z., położonej przy ul. J. [...] w Z., na działce nr [...], obręb [...] - iż brak jest związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia (z art. 145 § l pkt 4 Kpa ), a treścią powołanej wyżej decyzji. Rozstrzygnięcie to w ocenie organu odwoławczego nie narusza bowiem interesu prawnego wymienionej Wspólnoty Mieszkaniowej. Z materiałów sprawy wynika bowiem, iż wskazana nieruchomość Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. P. nr [...] znajduje się poza zasięgiem negatywnego oddziaływania inwestycji jaką będzie stacja bazowa telefonii komórkowej.
Ze znajdującego się w aktach sprawy raportu oddziaływania inwestycji na środowisko wynika, iż obszar oddziaływania zamierzenia w postaci stacji bazowej telefonii komórkowej, nie obejmuje swoim zasięgiem nieruchomości Wspólnoty Mieszkaniowej położonej przy ulicy W. P. [...] w Z. Nieruchomość ta położona jest bowiem w odległości 20 mb poza obszarem oddziaływania przedsięwzięcia. Takie usytuowanie nieruchomości Wspólnoty Mieszkaniowej wobec obszaru oddziaływania wyklucza możliwość uznania tejże Wspólnoty za stronę postępowania w niniejszej sprawie. W związku z tym, przy tak ustalonym stanie prawnym, zasadnie w ocenie Kolegium Odwoławczego, organ I instancji odmówił wznowienia postępowania. Odnosząc się w tym miejscu do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż w przypadku zaistnienia przesłanek podmiotowych ( złożenie wniosku przez osobę nie będącą stroną postępowania) - organ nie dokonuje własnych ustaleń w celu wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jak sugeruje to skarżący w złożonym odwołaniu. Jak już to wcześniej podkreślono organ nie ma takiego obowiązku w przypadku wystąpienia przyczyn podmiotowych uzasadniających odmowę wznowienia postępowania. Ponadto powołanie się przez stronę skarżącą na okoliczność wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy realizacją zamierzenia w postaci obiektu telefonii komórkowej a spadkiem wartości nieruchomości położonej w sąsiedztwie tej inwestycji - zdaniem Kolegium - nie stanowi o naruszeniu interesu prawnego Wspólnoty Mieszkaniowej ul. W. P. [...] w Z., w postępowaniu zakończonym wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, lecz wskazuje na ewentualny interes faktyczny strony skarżącej.
Ze skargą na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wystąpiła Wspólnota Mieszkaniowa ul. W. P. [...] w Z.
Rozstrzygnięciu organu odwoławczego strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a., a w szczególności:
- art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych;
- art. 10 k.p.a poprzez uniemożliwienie wypowiedzenia się co do całego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji;
- art. 77 k.p.a. poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego;
- art. 80 k.p.a. poprzez uznanie okoliczności sprawy za udowodnione bez wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego;
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez pominięcie uzasadnienia faktycznego decyzji, które powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa;
- art. 145 k.p.a., art. 149 k.p.a. , art. 151 k. p. a poprzez ich nie zastosowanie;
Uzasadniając podnoszone zarzuty strona skarżąca wskazała, iż wydane decyzje są sprzeczne z utrwalonym orzecznictwem sądowo-administracyjnym wskazującym jednoznacznie, iż odmowa wznowienia postępowania następuje tylko i wyłącznie wtedy, kiedy jednoznacznie wiadomo jest, iż podmiot składający wniosek o wznowienie postępowania nie może być uznany za stronę i nie trzeba przeprowadzać postępowania wyjaśniającego, co w tym wypadku nie miało miejsca. W omawianej sprawie organ winien na podstawie art. 149 § l oraz 2 k.p,a wznowić postępowanie i poczynić ustalenia zmierzające do faktycznego wyjaśnienia sprawy albowiem mamy do czynienia z bezspornym faktem, iż podmiot składający wniosek twierdzi, iż posiada przymiot strony w postępowania administracyjnym dotyczącym wydania decyzji środowiskowej. Rozpatrując materiał dowodowy organ nie może nadto pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, ani też uwzględnić dowodu, którego nie ma w aktach sprawy (zob. wyrok NSA z 28 grudnia 2000 r., l SA 762/00, LEK nr 77604). Dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący, a wiec przy podjęciu wszystkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu. Tymczasem jak argumentował dalej skarżący w uzasadnieniu skargi organ I oraz II instancji nie poczynił żadnych własnych ustaleń opierając się tylko i wyłącznie na dokumencie inwestora sporządzonego za jego pieniądze, co jest niedopuszczalne. Ponadto w odwołaniu zostało przywołane orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z Warszawy, jako dowody w sprawie, do których w ogóle nie odniósł się organ a miał obowiązek podać, dlaczego argumentacja prawna zawarta w orzeczeniach jest błędna. Ponadto najnowsze orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 02.10.2007 roku, jednoznacznie wskazuje, iż zbadanie czy dany podmiot posiada przymiot strony następuje tylko i wyłącznie po wznowieniu postępowania albowiem każdy inny przypadek jest niezgodny z przepisami.
W konsekwencji strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Kolegium i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ustosunkowując się do zarzutów skargi organ odwoławczy wskazał nadto, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej co do konieczności przeprowadzenia przez organy obu instancji postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, w przypadku gdy z żądaniem wznowienia postępowania wystąpi osoba nie będąca stroną, organ nie ma obowiązku prowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w tej kwestii. Skoro w aktach sprawy dotyczącej wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, znajdują się wystarczające dowody potwierdzające okoliczność, iż wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w tym postępowaniu, obowiązkiem organu jest wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania - co w pełni wyczerpuje dyspozycję art. 149 § 3 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut strony skarżącej, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. nie respektuje wyroków sądów administracyjnych. Należy jednak pamiętać, że każdy z takich wyroków został wydany w indywidualnej sprawie administracyjnej, w określonym stanie faktycznym i prawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny podjął orzeczenie w sprawie mając na względzie następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej (postanowienia), względnie stwierdzenie jej (jego) nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia występują. Skarga zatem zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w L. z dnia 23 października 2007 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 3 sierpnia 2007r. Nr [...], którą organ ten odmówił wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej - [...] J. Z., położonej przy ul. J. [...] w Z., na działce nr [...], obręb [...] zakończonej decyzją tegoż organu z dnia 11 października 2006 r. nr [...].
Dla prawidłowego rozstrzygnięcia wskazanej sprawy rozważenia zatem wymagało, czy orzekając w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej organy administracji publicznej orzekły niesprzecznie z obowiązującym w tym zakresie prawem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia 3 sierpnia 2007 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. w związku z art.145 § l pkt 4 k.p.a. i art.147 k.p.a. uznając tym samym zasadność odmowy wznowienia postępowania w opisanej wcześniej sprawie.
Wskazana czynność orzecznicza a także orzeczenie ją poprzedzające podjęte zostały zatem z uwzględnieniem przepisów regulujących jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikowania orzeczeń administracyjnych tj. tryb wznowienia postępowania. Tryb ten umożliwia wyeliminowanie z orzeczenia administracyjnego kwalifikowanej wady o charakterze formalnym, a jego skuteczność uzależniona jest od wykazania zaistnienia jednej z przesłanek wymienionych w sposób taksatywny w przepisie art. 145 § 1 pkt 1-8 kpa, typowanej przez podmiot, który inicjuje czynności procesowe.
Ustalenie tej okoliczności następuje w toku postępowania, którego przeprowadzenie musi zostać poprzedzone postanowieniem o wznowieniu postępowania, wydanym na podstawie art. 149 § 1 k.p.a i stanowiącym szczególną formę czynności wszczęcia postępowania, wymaganą przepisami procesowymi, odmiennie od innych administracyjnych postępowań zwykłych czy nadzwyczajnych.
Inicjatywę w zakresie wszczęcia postępowania wznowieniowego ustawodawca – generalnie – przyznał organowi administracji publicznej, który orzekał w sprawie oraz stronie postępowania, czyli podmiotowi legitymowanemu wg kryteriów wskazanych w art. 28 kpa.
Zgodnie z poglądami doktryny które to poglądy w całości podziela skład orzekający w tej sprawie, legitymację do złożenia podania o wznowienie postępowania ma zatem każda jednostka, która twierdzi, że decyzja wydana w postępowaniu jurysdykcyjnym (zwykłym) dotyczy jej interesu prawnego lub obowiązku, i to niezależnie od tego, czy umożliwiono jej uczestniczenie w tym postępowaniu w charakterze strony, czy też nie (por. B. Adamiak, J. Borkowski: KPA, Komentarz, Warszawa 1998; M. Szubiakowski, M. Wierzbowski, A. Witkowska: Postępowanie administracyjne – ogólne, podatkowe i egzekucyjne, Warszawa 1996).
Podanie (wniosek) o wznowienie postępowania stanowi podstawę do dokonania przez właściwy organ oceny w zakresie dopuszczalności wznowienia postępowania oraz zachowania ustawowego terminu do złożenia wniosku.
Ocenę tą organ formalizuje w orzeczeniu podjętym albo w trybie art. 149 § 1 k.p.a. albo w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Istotne przy tym jest, że wydając decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) właściwy organ stwierdza poprzez to wyłącznie niedopuszczalność wznowienia z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych albo uchybienie ustawowego terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Niedopuszczalność wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych obejmuje zaś inne sytuacje niż te które wiążą się z brakiem przymiotu po stronie wnoszącego podanie, a mianowicie: wniesienie podania o wznowienie przez osobę, która nie ma zdolności do czynności prawnych lub przez osobę która nie ma legitymacji do wniesienia takiego wniosku. Brak legitymacji do wniesienia wniosku ma miejsce wówczas, gdy osoba składająca wniosek o wznowienie postępowania nie brała udziału w postępowaniu jurysdykcyjnym i nie twierdzi we wniosku, że kwestionowana przez nią w tym trybie decyzja narusza jej interes prawny lub obowiązek, jak również nie żąda czynności ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W tym dopiero przypadku ma zastosowanie art. 149 § 3 k.p.a
Nie można też przyjąć jako podstawę takiego orzeczenia negatywnego wyniku ustaleń co do przyczyny wznowienia wskazanej we wniosku wprost lub pośrednio /np. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 1991r. sygn. akt IV SA 487/91, ONSA 1991, Nr 2, poz. 50/.
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji stwierdzając brak podstaw do wznowienia postępowania, koncentrując się przy tym już na tym wstępnym etapie postępowania wznowieniowego na badaniu u skarżącej wspólnoty przymiotu strony postępowania administracyjnego naruszyły przepisy postępowania sposób mogący mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj. przepis art. 149 § 3 k.p.a poprzez błędną jego wykładnię a w konsekwencji i przepis art. 149 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie do okoliczności rozpoznawanej sprawy.
W tym kontekście wskazać bowiem trzeba a co stanowczo jest podkreślane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku przyjęcia jako podstawy wznowienia postępowania okoliczności uwzględnionej w przepisie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a, kwestie z tym związane musza być rozważone w postępowaniu merytorycznym, następującym dopiero po uprzednim wydaniu postanowienia w trybie art. 149 § 1 k.p.a.
W przypadku bowiem złożenia podania o wznowienie przez stronę wszczyna się postępowanie wstępne w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada tu wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 § 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Tylko w przypadku ujawnienia, iż podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. bądź nie zachowany został termin do jego złożenia przewidziany w art. 148 k.p.a. - organ administracji może na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wznowienia postępowania. W pozostałych przypadkach organ administracji ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie zgodne z zasadami określonymi w art. 150 i 151 k.p.a. W przypadku wskazania przesłanki wznowienia jako okoliczności wymienionych w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ rozpatrujący podanie nie bada bowiem, tak jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, gdyż kwestia ta będzie przedmiotem ustaleń i oceny w postępowaniu prowadzonym już po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 1 i 2 k.p.a.
Z opisanych względów w postępowaniu wznowieniowym tak jak w postępowaniu zwykłym obowiązuje subiektywna koncepcja legitymacji procesowej strony. Oceny organu wznowieniowego co do procesowego statusu podmiotu wnoszącego o wznowienie postępowania i dopuszczalności tego wniosku pod względem podmiotowym nie może w żadnym razie zdeterminować fakt nieuczestniczenia przez niego w prowadzonym w sprawie postępowaniu zwykłym.
Gwarancja, jaką dla uprawnień procesowych strony zapewnionych w art. 10 § 1 k.p.a. ustawodawca skonstruował poprzez przepis art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wymaga aby zasadność podnoszonego przez wnioskodawcę interesu prawnego uprawniającego go do bycia stroną postępowania i opartego na tym interesie prawnym prawa strony do czynnego udziału w postępowaniu oceniać wyłącznie w postępowaniu wznowieniowym prawidłowo wszczętym i prowadzonym zgodnie z zasadami przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego. Wypada przy tym nadmienić, że przyjmowanie w postępowaniu wznowieniowym subiektywnej koncepcji legitymacji procesowej nie musi oznaczać w konsekwencji dowolnego, czy też "wymuszonego" na organie administracji publicznej przyznania statusu strony postępowania administracyjnego, bowiem status taki wynikać musi z obowiązujących przepisów prawa materialnego.
Nieprawidłowym było w ocenie Sądu utrzymanie przez organ odwoławczy w mocy decyzji Burmistrza Miasta Z. z dnia 3 sierpnia 2007 r. odmawiającej wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej – [...] J.. Zdecydowanie przedwczesną w ocenie Sądu była bowiem próba przesądzania o statusie Wspólnoty jako niestronie postępowania wznowieniowego już na etapie badania dopuszczalności wniosku w trybie art. 149 § 3 k.p.a. Utrzymywanie więc przez organ odwoławczy w obrocie prawnym wadliwego orzeczenia organu I instancji w świetle dotychczasowych rozważań uznać należy za błędne i co do zasady nie odpowiadające prawu. Niezależnie od tego dodać też trzeba, że interes prawny wyrażający się między innymi w możności bycia stroną w postępowaniu nadzwyczajnym jakim jest postępowanie wznowieniowe należy pojmować szerzej niż uczyniły to organy obu instancji, w ścisłej zależności z ustrojową zasadą dwuinstancyjności sformułowaną w art. 15 kpa, która daje stronie możliwość rozpoznana jej sprawy przez organy obu instancji także i w aspekcie ustalania jej interesu prawnego, w jej całokształcie w sposób niezależny i z uwzględnieniem wszystkich istotnych okoliczności przy poszanowaniu zasad zawartych w przepisach art. 7 k.p.a., 77 k.p.a., 80 k.p.a. Koniecznym staje się uchylenie decyzji organu II instancji i poprzedzającej ją decyzji odmawiającej wznowienia postępowania, celem zbadania zasadności twierdzeń wnioskodawcy o przysługującym statusie strony w samym postępowaniu wznowieniowym.
Słusznie więc strona skarżąca podnosi, iż Burmistrz Miasta Z. jako organ pierwszej instancji w tym trybie postępowania winien uprzednio wszcząć postępowanie wznowieniowe. O ile organ, w wyniku takiego rozpoznania wniosku o wznowienia postępowania, uzna bezzasadność twierdzeń wnioskodawcy co do interesu prawnego do występowania w niniejszym postępowaniu, dopiero wtedy winien dać temu wyraz w orzeczeniu wydanym już po wznowieniu postępowania zakończonego decyzją ostateczną. Po wszczęciu postępowania wznowieniowego i ewentualnym stwierdzeniu istnienia podstaw do jego wznowienia organ administracji obowiązany jest do przeprowadzenia całego postępowania wyjaśniającego w sprawie z zapewnieniem stronie czynnego udziału w każdym stadium tego postępowania.
Zgodnie bowiem z art. 149 § 2 k.p.a. przedmiotem postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest oprócz zbadania zasadności twierdzeń wnioskodawcy o przysługującej mu legitymacji do bycia stroną tego postępowania ustalenie, czy postępowanie, w którym zapadła decyzja ostateczna było dotknięte jedną z wadliwości wyliczonych w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 145a k.p.a. a w przypadku poczynienia przez organ takich ustaleń - przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej rozstrzygniętej już wcześniej decyzja ostateczną .
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w jej całokształcie i przy poszanowaniu praz gwarantowanych podmiotom takim jak skarżąca Wspólnota - przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, organy postępowania wznowieniowego uwzględnią przedstawione w uzasadnieniu wytyczne Sądu, w szczególności konieczność podjęcia stosownych rozstrzygnięć, dokładnego wyjaśnienia statusu strony w samym postępowaniu wznowieniowym w sposób wszechstronny w oparciu o własne ustalenia faktyczne i odpowiednio zgromadzony materiał dowodowy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt. I i II sentencji.
Orzeczenie o kosztach znajduje swoje uzasadnienie w treści art. 200 w/w ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło