III SA/Wr 619/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk (sprawozdawca), Asesor WSA Bogumiła Kalinowska, Magdalena Jankowska–Szostak, , Protokolant Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na rzecz pełnomocnika strony skarżącej adwokata T. K. kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek Prokuratora Rejonowego w L.. Żądanie zostało uwzględnione, bowiem w dniu [...]. Prezydent Miasta L. wydał decyzję Nr [...], mocą której orzekł o wymeldowaniu M.S. z lokalu położonego przy ul. [...] w L. Podstawę prawną wydania takiego orzeczenia stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a w faktycznym uzasadnieniu pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia podniesiono, że M. S. opuścił wspomniany lokal bez dopełnienia obowiązku wymeldowania, w związku z czym wypełnił przesłanki warunkujące administracyjne wymeldowanie. Wymeldowany odwołał się od decyzji Prezydenta L., podnosząc, że przedmiotowy lokal stanowi nadal jego miejsce pobytu stałego, a czasowa w nim nieobecność wiąże się z koniecznością leczenia w szpitalach i klinikach. Po rozpoznaniu odwołania – działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993) – Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W motywach swojego orzeczenia organ drugiej instancji przytoczył wpierw brzmienie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zdaniem Wojewody, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że decyzja Prezydenta L. odpowiada cytowanemu przepisowi. Z oświadczenia złożonego w postępowaniu wyjaśniającym przez A. S., matkę odwołującego się, z zeznań świadka W. P., a także z ustaleń dokonanych przez Komisariat Policji w L. oraz Prokuraturę Rejonową w L. wynika bowiem, iż M.S. co najmniej od roku nie zamieszkuje w lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały i nie koncentruje w tym lokalu swoich spraw życiowych. Opuszczając przedmiotowy lokal, zabrał z niego rzeczy osobiste. Przebywa tam sporadycznie, a z zamieszkującą w tym lokalu matką kontaktuje się najczęściej telefonicznie. Strona ukrywa miejsce swojego rzeczywistego faktycznego pobytu, z uwagi na fakt, iż jest osobą poszukiwaną przez Prokuraturę Rejonową w L. Odnosząc się wprost do twierdzeń zainteresowanego, organ odwoławczy stwierdził, iż brak podstaw do uznania, iż nieobecność strony w spornym lokalu ma charakter czasowy i wiąże się z chorobą odwołującego się oraz ze związanymi z tym faktem długotrwałymi pobytami w szpitalach i klinikach poza stałym miejscem zameldowania. Wojewoda zwrócił w tym kontekście uwagę, iż stronę wezwano do przedłożenia dokumentów potwierdzających pobyt w wymienionych placówkach ochrony zdrowia. Zainteresowany nie zgłosił się jednak w wyznaczonym terminie i nie wykazał, iż rzeczywiście jego pobyt poza lokalem zameldowania wynika z przyczyn uzasadniających czasową nieobecność. W ocenie organu drugiej instancji, ustalony stan faktyczny daje podstawę do uznania, iż M. S. opuścił lokal, w którym był dotychczas zameldowany. Zainteresowany wprowadza niewątpliwie w błąd zarówno organy ścigania, jak i organy administracji publicznej co do faktu, że lokal ten nadal stanowi jego miejsce pobytu stałego. Wojewoda podniósł dodatkowo, że sama tylko werbalna deklaracja woli koncentrowania pobytu stałego w przedmiotowym lokalu nie może być uznana za faktyczny przejaw woli zamieszkiwania w tym lokalu. Dla potrzeb ewidencji ludności podstawowym kryterium oceny, czy dany lokal stanowi miejsce stałego zamieszkania, jest bowiem ześrodkowanie w nim swoich spraw życiowych. W niniejszej sprawie strona nie spełnia tego kryterium, gdyż faktycznie nie zamieszkuje w lokalu, w którym do tej pory była zameldowana. Organ podkreślił ponadto, że przepisy meldunkowe mają wyłącznie charakter rejestrujący. Ich głównym celem jest odzwierciedlanie w ewidencji rzeczywistego miejsca faktycznego pobytu danej osoby. Postępowanie administracyjne przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, że M. S. opuścił lokal położony przy ul. [...] w L. Zapis w ewidencji ludności o jego zameldowaniu w tym mieszkaniu na pobyt stały stał się zatem niedopuszczalną fikcją meldunkową, co uzasadniało wydanie przez Prezydenta L. decyzji o wymeldowaniu. M. S. zaskarżył decyzję o wymeldowaniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu skargi – nie wolnej od inwektyw – podtrzymał twierdzenie, że nadal mieszka w lokalu swojej chorej matki, której jest "jedynym opiekunem ... i pełnomocnikiem". Matka nie może sama egzystować. Skarżący podkreślił, że początkowo był przesłuchiwany w prokuraturze, a dopiero w późniejszym okresie – ze względu na jego chorobę – organy utraciły z nim kontakt. Zarzucił też, że organy oparły się na zeznaniach chorego psychicznie sąsiada, z którym on sam nie ma o czym rozmawiać. W ostatnich fragmentach skargi zainteresowany żali się, że wraz z matką zostali pokrzywdzeni postawą organów ścigania i organów administracji. Zapowiada też, iż w wypadku skutecznego wymeldowania, ponownie zamelduje się w tym samym lokalu. W odpowiedzi organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej samej ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej – skrótowo – "p.p.s.a."), w tym także na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu kontrolę decyzji administracyjnej przede wszystkim z punktu widzenia następujących kryteriów oceny: ewentualnych uchybień prawa materialnego, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" p.p.s.a.), istnienia (lub braku) wad warunkujących wznowienie postępowania administracyjnego (lit. "b"), a także ewentualnego niezachowania innych reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. "c"). Uwzględniając przytoczone zasady oceny dokonywanej przez sądy administracyjne, należy stwierdzić, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia wniosku Prokuratora Rejonowego w L. stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jednolity tekst: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), w następującym brzmieniu: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego (...) i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Trafnie w związku z tym przyjęły organy decyzyjne obu instancji, że okoliczności faktyczne ustalone w toku przeprowadzonego w sprawie postępowania wyjaśniającego w pełni uzasadniają zastosowanie cytowanego przepisu w niniejszym przypadku. Godzi się w pierwszej kolejności zauważyć, że fakt faktycznego opuszczenia lokalu, którym skarżący był do tej pory zameldowany na pobyt stały, nie może budzić wątpliwości w świetle zgromadzonego materiału dowodowego. Samo postępowanie o wymeldowanie zostało wszczęte ze względu na informację o niemożliwości prowadzenia dalszych czynności procesowych z udziałem strony (podejrzanego), wskutek ustalenia, że wyprowadził się on z mieszkania zameldowania, a nowe miejsce jego pobytu nie jest znane organom ścigania. Do wniosku dołączono postanowienie o zawieszeniu śledztwa, list gończy, postanowienie o przedstawieniu kilkudziesięciu zarzutów, postanowienie o tymczasowym aresztowaniu oraz nakaz przyjęcia (wszystkie wymienione dokumenty dotyczą strony skarżącej). Fakt opuszczenia spornego lokalu potwierdziły ponadto: oświadczenie jego matki, A. S., złożone do protokołu w dniu [...]., w którym wyjaśniła, że syn od ponad roku nie zamieszkuje z nią ze względu na pobyt w G. (i innych miejscowościach), gdzie się leczy, a kontaktuje się z nią wyłącznie telefonicznie, i że syn zabrał z mieszkania część swoich rzeczy; zeznania świadka W. P., sąsiada A. S. który stwierdził z dniu [...] że nie widuje skarżącego co najmniej od pięciu lat; a także treść pisma Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji w L. z dnia [...]. (L. dz....). Tym dowodom zainteresowany przeciwstawił wyłącznie gołosłowne twierdzenia o konieczności czasowego wyjazdu z L., w związku z podjętym leczeniem w innych miejscowościach. Skarżący nawet nie uprawdopodobnił prawdziwości tych twierdzeń, nie przedstawiając stosownej dokumentacji medycznej, mimo wezwania go do tej czynności przez organ odwoławczy. Należy w związku z tym dobitnie podkreślić, że Wojewoda był w pełni uprawniony – w ramach swobodnej oceny dowodów przewidzianej w art. 80 k.p.a. – do przyjęcia za udowodniony fakt opuszczenia przez stronę lokalu dotychczasowego zameldowania na pobyt stały. Organy obu instancji dały zresztą wyraz takiej ocenie w uzasadnieniach swoich decyzji. Zwłaszcza organ odwoławczy szczegółowo wyjaśnił, dlaczego nie można dać wiary gołosłownym jedynie twierdzeniom strony. Okres, w ciągu którego ani organy ścigania, ani też organy meldunkowe nie mogły ustalić, gdzie faktycznie przebywa skarżący, należy – zdaniem składu orzekającego – uznać za w pełni wystarczający do przyjęcia, iż opuszczenie spornego lokalu miało charakter trwały. W realiach rozpoznawanej sprawy nie powinno również budzić wątpliwości, że opuszczenie to nosi znamiona dobrowolności. Trafności takiej oceny nie może bowiem podważać praprzyczyna, która skłoniła stronę skarżącą do wyprowadzenia się z mieszkania matki. Obawa przed organami ścigania i chęć uniknięcia odpowiedzialności karnej za czyny przestępcze zarzucane zainteresowanemu nie mogą wszak stanowić usprawiedliwienia, które mogłoby skutkować w sprawie o wymeldowanie. Nie do przyjęcia byłoby zapatrywanie, że osoba naruszająca (i to wielokrotnie) porządek prawny (doszło do tego także już w toku postępowania sądowoadministracyjnego!) może powoływać się skutecznie na obawę przed konsekwencjami tego typu naruszeń, w celu uniknięcia wymeldowania, zgodnego z prawem. Za takie, w pełni odpowiadające prawu, należy zaś uznać wymeldowanie dokonane decyzjami obu organów, których legalność podlegała kontroli Sądu w niniejszej sprawie. W świetle dotychczasowych wywodów trzeba się w pełni zgodzić z oceną organu odwoławczego, iż poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego spornego lokalu, zgodnie a założeniem wynikającym z art. 9 ust. 2b tej ustawy. Skoro zaskarżona decyzja odpowiada prawu, obowiązkiem Sądu było oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. (pkt 1. wyroku). Orzeczenie zawarte w pkt. 2. znajduje natomiast oparcie w przepisach art. 250 tej samej ustawy, w związku z § 2 ust. 2 i ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), przy przyjęciu za podstawę wyliczenia 100 % stawki wymienionej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" tegoż rozporządzenia.