I OZ 933/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 października 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 46/08 w przedmiocie oddalenia wniosku w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Wojewody Łódzkiego z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 16 października 2008 r. oddalił wniosek I. G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 marca 2008 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z treścią art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z wymienionego przepisu wynika, iż przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w jego uchybieniu. W orzecznictwie sądowym powszechnie jest przyjęty pogląd, iż kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Należy tutaj przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu Sądu, brak jest podstaw do uznania, iż uchybienie terminu przez skarżącą nastąpiło bez jej winy. I. G. jako przyczynę przekroczenia terminu wskazała brak świadomości, co do tego, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest konieczny do odwołania się do sądu wyższej instancji. Sądziła, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest ostateczny. Podniosła także, że w sekretariacie sądu, przed rozprawą, powiadomiono ją, iż koszt uzasadnienia wyroku wynosi 100 zł, zaś dopiero w dniu 7 kwietnia 2008 r. dowiedziała się w rozmowie telefonicznej o prawidłowym trybie zaskarżenia wyroku. Zdaniem Sądu I instancji, wymienione przyczyny nie usprawiedliwiały przekroczenia przez skarżącą terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W zawiadomieniu o rozprawie znajdowała się informacja, że niestawiennictwo strony nie wstrzymuje rozpoznania sprawy zaś sentencji wyroku ogłoszonego na rozprawie nie doręcza się stronom nieobecnym na rozprawie. Znajdowało się tam również pouczenie o terminie do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku oddalającego skargę. Z informacji zawartej w wymienionym zawiadomieniu wynikało zatem, że w razie nieobecności strony na rozprawie może zostać wydany wyrok, zaś wniosek o jego uzasadnienie, w przypadku oddalenia skargi, należy złożyć w terminie 7 dni. Skarżąca wiedziała zatem, że w dniu 27 marca 2008r. może zostać wydany wyrok nawet wówczas gdy nie stawi się na rozprawę i z urzędu wyrok nie zostanie jej doręczony. Wiedziała również, w jakim terminie należy złożyć wniosek o jego uzasadnienie. W zawiadomieniu o terminie rozprawy faktycznie nie ma informacji, że złożenie takiego wniosku jest konieczne, aby odwołać się od wyroku. Nie ma także pouczenia, iż od wydanego wyroku przysługuje prawo do jego zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Skoro jednak zawiadomienie nie zawierało pełnego pouczenia zaś skarżąca nie wiedziała, w jakim celu należy złożyć wniosek o uzasadnienie to mogła zwrócić się do sądu o wyjaśnienie, po co taki wniosek się składa i czy jest on konieczny, aby ewentualnie odwołać się od wyroku. I. G., jak sama przyznała, przed rozprawą była w Sądzie i w Wydziale Informacji Sądowej gdzie powiedziano jej, że za uzasadnienie wyroku należy zapłacić 100 zł, lecz nie wyjaśniono, po co należy złożyć wniosek o uzasadnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że każda osoba dbająca z należytą starannością o swoje interesy, wiedząc, iż nie stawi się na rozprawę i nie rozumie treści pouczenia na zawiadomieniu o terminie rozprawy, zapytałaby się w sądzie o to, po co należy złożyć wniosek o uzasadnienie wyroku. Ponadto, ponad czteroletni okres obowiązywania wymienionej ustawy, w ocenie Sądu, jest wystarczająco długi, aby wiedzieć, że od wyroku sądu administracyjnego I instancji przysługuje prawo odwołania się od sądu wyższej instancji. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego I. G. nie stawiła się na rozprawę w dniu 27 marca 2008 r. gdyż w okresie od [...] do [...] marca 2008 r. była na wycieczce turystycznej pt. "[...]". Po powrocie z wycieczki skarżąca powinna zatem niezwłocznie dowiedzieć się o wynik jej sprawy gdyż wiedziała o siedmiodniowym terminie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Skarżąca tego nie uczyniła ponieważ, jak wyjaśniła na rozprawie, w okresie od [...] marca do [...] kwietnia 2008 r. chorowała na grypę. Nie była jednak u lekarza, ponieważ nie było jej to potrzebne. Zażalenie na to postanowienie wniosła skarżąca zarzucając kwestionowanemu rozstrzygnięciu między innymi niezawarcie przez Sąd I instancji w zawiadomieniu o rozprawie pouczenia o tym, że zaskarżenie wyroku zapadłego na rozprawie będzie tylko możliwe po uprzednim złożeniu wniosku o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od ogłoszenia tego wyroku. Pełnomocnik skarżącej podniósł w uzasadnieniu zażalenia, że instytucja przywrócenia terminu stanowi ochronę zainteresowanego przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu. Ochrona ta zaś przysługuje tylko wtedy, gdy skarżący nie mógł dokonać czynności procesowej w terminie z przyczyn od siebie niezależnych. Aby więc ustalić, kto ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, koniecznym jest dokładne wyjaśnienie wszystkich elementów stanu faktycznego. W zawiadomieniu o rozprawie brakowało pouczenia, że złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku jest konieczne do odwołania się od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zawiadomienie nie zawierało również informacji, iż od wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyroku przysługuje prawo do jego zaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sekretariacie Wydziału Informacji Sądowej WSA w Łodzi poinformowano skarżącą jedynie o kosztach złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, zaś nie pouczono, po co należy złożyć przedmiotowy wniosek. I. G. nie miała ustanowionego pełnomocnika profesjonalnego w sprawie i nie miała wiedzy na temat procedury przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Ponadto, jak podniósł pełnomocnik skarżącej, I. G. od dnia [...] do dnia [...] grudnia 2008 r. była na wycieczce turystycznej, natomiast od dnia [...] marca 2008 r. do dnia [...] kwietnia 2008 r. chorowała z powodu grypy. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, iż skarżąca pełną informację o sposobie zaskarżenia wyroku Sądu I instancji uzyskała dopiero w dniu 7 kwietnia 2008 r. w wyniku rozmowy telefonicznej z pracownikiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw prawnych. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pozytywne rozpatrzenie wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z wystąpieniem czterech przesłanek łącznie, takich jak: złożenie wniosku o przywrócenie terminu, dochowanie terminu do złożenia tego rodzaju wniosku, uprawdopodobnienie braku winy w niedokonaniu czynności procesowej w przewidzianym terminie oraz jednoczesne dokonanie wraz ze składanym wnioskiem o przywrócenie terminu czynności procesowej. Ponadto, stosownie do treści art. 86 § 2 P.p.s.a., we wniosku o przywrócenie terminu, powinno zostać wskazane czy uchybienie terminu do dokonania określonej czynności, pociąga za sobą ujemne skutki dla strony w zakresie postępowania sądowego. W rozpoznawanej sprawie, wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie. Nie ulega również wątpliwości, że nieuwzględnienie go i nieprzywrócenie skarżącej terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, pociągnie za sobą dla skarżącej ujemne skutki procesowe. Nie został natomiast uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wskazać trzeba, że zarzuty podniesione przez stronę skarżącą w zażaleniu są nietrafione. W myśl art. 6 P.p.s.a. sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W niniejszej sprawie, nie można przyjąć, że Sąd I instancji naruszył powołany powyżej przepis. Podkreślić, bowiem należy, że jeżeli wojewódzki sąd administracyjny w zawiadomieniu o rozprawie informuje stronę o tym, iż jej obecność nie jest obowiązkowa, to konsekwentnie powinien pouczyć ją, że na rozprawie może zapaść wyrok oddalający skargę, który będzie podlegał doręczeniu tylko na wniosek strony złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Sąd ma w tym zawiadomieniu pouczyć stronę o skutkach niestawienia się na rozprawie, a nie o trybie zaskarżenia. Pouczenie strony o sposobie i terminie zaskarżenia byłoby na tym etapie przedwczesne. Stosownie do treści art. 140 § 1 P.p.s.a. stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego. Natomiast stronie nieobecnej na rozprawie, sąd udziela pouczenia, co do trybu zaskarżenia danego orzeczenia przy doręczeniu jego uzasadnienia, sporządzonego na jej wniosek. Dodać również należy, że skarżąca działająca w tym postępowaniu bez profesjonalnego pełnomocnika mogła swobodnie dowiedzieć się o trybie zaskarżenia i sposobie działania w Wydziale Informacji Sądowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tym bardziej, że jak strona sama wskazała w Wydziale tym była i dowiedziała się tam o wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Dbając o swoje interesy w sposób sumienny, skarżąca mogła dowiedzieć się o również, do czego przedmiotowy wniosek służy. Wskazać również trzeba, że bezpośrednio po otrzymaniu zawiadomienia z Sądu o terminie rozprawy, mając wątpliwości, jak sformułowanie to rozumieć skarżąca dużo wcześniej mogła zadzwonić do Sądu i taką krótką informację w tym zakresie od pracownika Sądu uzyskać. W związku z powyższym, należało przyjąć, iż kwestionowane rozstrzygnięcie Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.