II OSK 1379/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-09-16
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Jerzy Bujko, Teresa Kobylecka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny może utrzymać w mocy postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, jeśli obowiązek określony w tytule wykonawczym został wykonany po nałożeniu grzywny, ale przed wydaniem rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy?Ratio decidendi
Sądy administracyjne kontrolują zgodność z prawem decyzji administracyjnych w oparciu o stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydania decyzji, a nie w dacie wyroku. Jeśli obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego nie został wykonany w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, nałożenie grzywny w celu przymuszenia jest zgodne z prawem. Organ odwoławczy, niepowiadomiony o wykonaniu obowiązku, ma podstawy do utrzymania w mocy postanowienia o grzywnie. Grzywna nałożona i nieuiszczona podlega umorzeniu na wniosek zobowiązanego, gdy obowiązek został wykonany.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej S.M. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na postanowienie Małopolskiego WINB utrzymujące w mocy postanowienie PINB o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku. Obowiązek rozbiórki wynikał z ostatecznej decyzji z 1999 r. S.M. twierdził, że budynek został rozebrany w czerwcu 2007 r., a zatem obowiązek został wykonany przed wydaniem postanowienia przez organ odwoławczy. WSA uznał, że nałożenie grzywny było zgodne z prawem, gdyż zobowiązani nie wykonali obowiązku rozbiórki w terminie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia del. NSA Teresa Kobylecka Protokolant Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 16 września 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 43/08 w sprawie ze skargi S.M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z dnia 28 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę S.M. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] października 2007 r. nr [...], utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu z dnia [...] maja 2006 r. nakładające na M. M. i S. M. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego.
Do wydania tych postanowień doszło w następującym stanie faktycznym:
Ostateczną decyzją z dnia 6 grudnia 1999 r. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie nakazał M.M. i S.M. dokonanie rozbiórki budynku wzniesionego bez pozwolenia na budowę na nieruchomości oznaczonej nr ew. [...] w K. Decyzja ta jest prawomocna wobec oddalenia skargi wniesionej na nią do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponieważ zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...] maja 2006 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Nowym Sączu, postanowieniem z dnia [...] maja 2006 r. nałożył na M.M. i S.M. grzywnę w celu przymuszenia do wykonania obowiązku rozbiórki budynku w wysokości 220.031 zł. Zobowiązani wnieśli na to postanowienie zażalenie podnosząc, iż współwłaścicielkami budynku podlegającego obowiązkowi rozbiórki są również ich żony, które wniosły o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji nakazującej rozbiórkę, a skarga kasacyjna w tej sprawie do czasu wniesienia zażalenia nie została rozpatrzona.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, postanowieniem z dnia [...] października 2007 r., utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Na to postanowienie S.M. wniósł w dniu 1 grudnia 2007 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stwierdzając, iż obowiązek określony tytułem wykonawczym został już wykonany, gdyż przedmiotowy budynek został rozebrany i nie istnieje od czerwca 2007 r.
Wymienionym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie skargę oddalił uznając, iż nałożenie grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązku wynikającego z tytułu wykonawczego było zgodne z prawem. Zobowiązani, mimo wysłanego do nich upomnienia, nie wykonali obowiązku rozbiórki samowolnie wzniesionego budynku. Organ egzekucyjny prawidłowo więc nałożył na nich grzywnę w celu przymuszenia do wykonania nałożonego obowiązku, a wysokość tej grzywny została prawidłowo wyliczona, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Sąd I instancji stwierdził też, że jeżeli skarżący rzeczywiście dopełnił obowiązku rozbiórki, to rzeczą organów administracyjnych będzie uchylenie postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia, gdyż postanowienie to spełniło swoją rolę.
Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną S.M. reprezentowany przez pełnomocnika w osobie adwokata. Wyrokowi temu zarzucił naruszenie przepis art. 125 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez utrzymanie w mocy postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w sytuacji, gdy w dacie orzeczenia przez organ odwoławczy zobowiązanie będące przedmiotem egzekucji zostało już wykonane. Uzasadniając ten zarzut skarżący stwierdził, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, podobnie jak i organ odwoławczy, nie podjął żadnych czynności w celu wyjaśnienia, czy w dacie wydania zaskarżonego postanowienia obowiązek rozbiórki został już wykonany, mimo że budynek objęty tym nakazem został rozebrany w czerwcu 2007 r. Stwierdził również, że w przypadku wykonania obowiązku objętego postanowieniem o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia po jego wydaniu, ale przed jego uprawomocnieniem się, postanowienie to winno zostać uchylone a postępowanie umorzone jako bezprzedmiotowe. Wobec tych zarzutów skarżący wniósł o:
– uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie,
– zasądzenie kosztów postępowania, w tym wynagrodzenia adwokackiego według norm przepisanych.
Nadto skarżący wniósł o przedstawienie składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego powstałego na tle rozpoznania sprawy niniejszej zagadnienia prawnego "czy w przypadku wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) po nałożeniu grzywny w celu przymuszenia przez organ I instancji (art. 122 wyżej cytowanej ustawy), ale przed wydaniem rozstrzygnięcia na skutek zażalenia przez organ odwoławczy organ ten może utrzymać postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia w mocy, czy też winien uchylić to postanowienie i umorzyć postępowanie egzekucyjne (art. 33 pkt 1 w zw. z art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera żadnych, usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim należy wskazać, że sądy administracyjne kontrolując działanie organów administracji publicznej (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) poprzez rozpoznanie skarg na decyzje i inne akty administracyjne nie prowadzą postępowania zmierzającego do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nie ustalają też samodzielnie tego stanu, lecz kontrolują, czy stan ten został w postępowaniu administracyjnym prawidłowo ustalony, to jest zgodnie ze zgromadzonym materiałem i obowiązującą procedurą. Dlatego nieuzasadniony jest zarzut skarżącego, że Sąd I instancji nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy został już wykonany obowiązek rozbiórki budynku określony tytułem wykonawczym. Należy też zauważyć, że skoro sąd administracyjny dokonuje oceny decyzji administracyjnej w aspekcie jej zgodności z prawem, to ocena ta musi odnosić się do stanów faktycznego i prawnego, istniejących w dacie wydania tej decyzji, a nie w dacie wyroku.
Z niekwestionowanych ustaleń Sądu I instancji wynika, że w dacie wszczęcia postępowania egzekucyjnego zobowiązani nie wykonali nałożonego na nich obowiązku rozbiórki samowolnie w zniesionego budynku. W tej sytuacji nałożenie na nich grzywny w celu przymuszenia do wykonania czynności objętych tytułem wykonawczym było w pełni zgodne z prawem. Składając zażalenie na postanowienie organu I instancji zobowiązani nie podnieśli tego, iż obowiązek wynikający z tytułu wykonawczego został przez nich już wykonany i nie powiadomili o tym organu odwoławczego. Pomijając więc kwestię zgodności tego twierdzenia ze stanem rzeczywistym (gdyż nie zostało ono niczym poparte), należy stwierdzić, że organ odwoławczy, nie będąc zawiadomiony o wykonaniu obowiązku miał podstawy do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. Trafne jest też stwierdzenie Sądu I instancji, iż zgodnie z art. 125 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nałożona i nieuiszczona grzywna podlega, na wniosek zobowiązanych, umorzeniu, gdy obowiązek określony w tytule wykonawczym został wykonany. Skarżący nie wykazał, że wniosek taki został złożony.
Skarga kasacyjna nie wykazała więc żadnego naruszenia tego przepisu ani przez jego niewłaściwą wykładnię, ani przez błędne zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził też, by w sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które wymagałoby rozstrzygnięcia przez skład siedmiu sędziów, zgodnie z art. 187 p.p.s.a. Dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło