I OZ 651/08

Dnia 4 września 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1983/07 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r. oddalającego skargę H. K. na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...]., nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia do służby na równorzędnym stanowisku i stopniu oraz zaliczenia czasu pobytu poza służbą do czasu służby postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek H. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 28 marca 2008 r. oddalającego jego skargę na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...]., nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia do służby na równorzędnym stanowisku i stopniu oraz zaliczenia czasu pobytu poza służbą do czasu służby W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że w dniu 2 lipca 2008 r. H. K. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego, za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r. oddalającego jego skargę na decyzję Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...]. nr [...] i jednocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniósł, że o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych przesłanego na adres kancelarii 3 czerwca 2008 r. Podpisany przez H. K. dokument pełnomocnictwa został natomiast doręczony do kancelarii dopiero 10 czerwca 2008 r. w okresie planowanej wcześniej nieobecności pełnomocnika w kraju. Nieobecność ta była związana z uczestnictwem w Konferencji ICCA w Dublinie w dniach 8 - 11 czerwca 2008 r. W uzasadnieniu wniosku, powołując się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt I CZ 62/00 (OSNC 2001/1/7), dotyczący terminu do wniesienia kasacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) wywiódł, że rzeczywista możliwość wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie, nastąpiła w dniu 2 lipca 2008 r., czyli nie później niż miesiąc od zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu. Odrzucając wniosek Sąd I instancji wskazał, że w świetle treści art. 87 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a., Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu jest wniesiony w terminie o jakim mowa w tym przepisie prawa, tj. w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd I instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie pełnomocnik skarżącego został zawiadomiony o wyznaczeniu go pełnomocnikiem w dniu 3 czerwca 2008r., co jednak w świetle art. 244 § 2 P.p.s.a. nie oznacza możliwości działania w imieniu skarżącego. Powołując się na twierdzenia pełnomocnika skarżącego ustalił, że podpisany przez skarżącego dokument pełnomocnictwa został doręczony na adres kancelarii w dniu 10 czerwca 2008 r.. Podzielił pogląd pełnomocnika skarżącego, że z uwagi na jego nieobecność w kraju, siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu należy liczyć od dnia 11 czerwca 2008 r., tj. od dnia powrotu pełnomocnika z zagranicy. Wniosek ten zatem, zdaniem Sądu I instancji, winien być złożony najpóźniej w dniu 18 czerwca 2008 r.. Tymczasem wniosek ten został nadany w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 2 lipca 2008 r., a więc z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Odnosząc się do powołanego we wniosku orzecznictwa Sądu Najwyższego dotyczącego terminu do wniesienia kasacji, określonego przepisami k.p.c. wskazał, że sądy administracyjne orzekają na podstawie powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z czym argumentację wniosku opierającą się na orzeczeniu Sądu Najwyższego uznał za nie mającą znaczenia w sprawie. W tej sytuacji na podstawie art. 88 P.p.s.a. odrzucił wniosek. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącego wniósł o jego uchylenie. W uzasadnieniu zażalenia zakwestionował stanowisko Sądu I instancji dotyczące terminu złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i przyjęcie, że termin ten upływał w dniu 18 czerwca 2008 r. Podniósł, że zgodnie z art. 87 § 4 P.p.s.a. wraz ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie - w niniejszej sprawie złożyć skargę kasacyjną. Przyjęcie literalnego brzmienia art. 87 § 1 P.p.s.a., przewidującego siedmiodniowy termin do dokonania czynności wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, skutkuje zdaniem autora zażalenia, faktycznym i nieodwracalnym pozbawieniem skarżącego możliwości przygotowania i złożenia takiej skargi. Sporządzenie skargi kasacyjnej wymaga bowiem dogłębnej analizy akt sprawy oraz przepisów prawa, co stanowi wyzwanie również dla profesjonalnego pełnomocnika. Podniósł, że nie można przy tym pomijać bieżącego obciążenia pracą zawodową która z uwagi na specyfikę wykonywanego zawodu wymaga odpowiedniego nakładu czasu i należytej staranności. Podniósł, że z tego względu dyspozycja art. 177 P.p.s.a. przewiduje na wniesienie skargi kasacyjnej termin trzydziestodniowy, co umożliwia faktyczne przygotowanie rzeczonej skargi. Termin siedmiu dni na sporządzenie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika wyznaczonego do sprawy z urzędu jest w ocenie autora zażalenia terminem nierealnym, nie uwzględniającym nie tylko praktycznych ograniczeń wynikających ze specyfiki wykonywanego zawodu, ale również okoliczności konkretnej sprawy. Wniesienie zaś samego wniosku o przywrócenie terminu jest w sposób oczywisty niecelowe. Uzasadniając powyższe stanowisko powołał się na orzeczenia Sądu Najwyższego. W orzeczeniach tych, dokonując wykładni art. 3934 kpc i art. 169 § 1 i § 3 kpc, Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że dniem, w którym ustała przyczyna do wniesienia kasacji jest dzień, w którym adwokat ustanowiony pełnomocnikiem strony miał rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, a możliwość taką miał dopiero po zapoznaniu się z aktami sprawy, stanowiskiem strony co do zakresu kasacji i po sporządzeniu kasacji. Skrócenie tego okresu stronie, dla której ustanowiono pełnomocnika, byłoby w ocenie Sądu Najwyższego ograniczeniem jej uprawnień. Z uwagi na powołane stanowisko Sądu Najwyższego oraz okoliczności niniejszej sprawy zdaniem pełnomocnika skarżącego uznać należy, że nie jest uzasadnione oczekiwanie od pełnomocnika sporządzenia skargi kasacyjnej w terminie siedmiu dni. Wymagałoby to bowiem zarzucenia przez pełnomocnika pozostałych - w tym zaplanowanych - obowiązków, co w konsekwencji mogłoby narazić tegoż pełnomocnika, będącego radcą prawnym, na zarzut braku należytej staranności w innych sprawach. Pewne uelastycznienie konieczne i uzasadnione jest, zdaniem autora zażalenia, szczególnie w przypadku wyznaczenia pełnomocnika z urzędu do sprawy nowej, z którą wcześniej nie miał w ogóle do czynienia, a która nierzadko wymaga specjalistycznej wiedzy lub doświadczenia odpowiedniego do prowadzenia danej sprawy. Okoliczność, że powołane orzeczenia Sądu Najwyższego dotyczą postępowania cywilnego, a nie administracyjnego, nie może w ocenie pełnomocnika prowadzić do odrzucenia przez sądy administracyjne dokonanej przez Sąd Najwyższy wykładni. Oba postępowania wykazują bowiem daleko posuniętą analogię regulacji. Struktura interpretowanego przez Sąd Najwyższy przepisu art. 169 k.p.c. jest identyczna, jak przepisu art. 87 p.p.s.a.. Zachodzi identyczny konflikt pomiędzy rezultatem wyłącznie formalno-językowej interpretacji przepisu a prawem strony do odpowiedniego terminu na przygotowanie tak skomplikowanej czynności procesowej, jaką jest środek odwoławczy. Wykładnię przyjętą przez Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu należy zatem zdaniem pełnomocnika uznać za zasadną i stanowiącą wzorzec także w obszarze postępowania administracyjnego. Nie istnieje bowiem żaden uzasadniony powód, dla którego strona postępowania administracyjnego miałaby być pod tym względem traktowana gorzej, niż uczestnik postępowania cywilnego. Przyjęcie innej interpretacji przez Sąd stanowi w istocie naruszenie prawa do rozpatrzenia sprawy w drugiej instancji, zagwarantowanego przez art. 78 Konstytucji RP. W ocenie wnoszącego zażalenie, w niniejszej sprawie czynności konieczne do przygotowania skargi kasacyjnej podjęte zostały niezwłocznie po otrzymaniu niezbędnego pełnomocnictwa. Termin, jaki upłynął od odebrania kserokopii z akt sprawy do dnia wniesienia kasacji był okresem koniecznym do rzetelnego i starannego zapoznania się z materiałem dowodowym, przeanalizowania podstaw prawnych i sporządzenia zasadnej skargi. Skoro zdaniem Sądu I instancji, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczął bieg w dniu 11 czerwca 2008 r., to trzydziestodniowy termin do wniesienia kasacji upływał w dniu 11 lipca 2008 r. Kasacja wniesiona w dniu 2 lipca 2008 r. wskazuje, że pełnomocnik dołożył wszelkich starań, aby nie nadużyć przedłużenia terminu, do którego strona miała prawo zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do art. 86 i 87 P.p.s.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. W myśl art. 88 P.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Mimo że art. 87 § 2 P.p.s.a. na to nie wskazuje, w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu strona powinna również wskazać okoliczności uzasadniające dopuszczalność wniosku ze względu na zachowanie terminu. Z powołanych przepisów prawa wynika, że warunkiem formalnym wniosku o przywrócenie terminu jest złożenie go w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W pierwszej zatem kolejności Sąd rozpoznający wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej obowiązany jest zbadać, jak to trafnie zauważa Sąd I instancji, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w siedmiodniowym terminie o jakim mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia. Jeżeli strona jest zastępowana przez pełnomocnika procesowego, termin siedmiodniowy liczy się od daty, gdy pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej (por. T. Woś i inni, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2005 r., str. 337; a także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 3., Wyd. Prawnicze LexisNexis, W-wa 2008 r., str. 256). W braku odmiennego uregulowania (por. art. 58 § 3 k.p.a.), termin siedmiodniowy do złożenia wniosku o przywrócenie terminu może zostać przywrócony na zasadach ogólnych (por. J. P. Tarno: "Prawo o postępowaniu ..., str. 256). Z niekwestionowanych przez pełnomocnika skarżącego ustaleń Sądu I instancji wynika, że ustanowiony dla skarżącego w ramach prawa pomocy pełnomocnik skarżącego dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu z pisma Okręgowej Izby Radców Prawnych przesłanego na adres Kancelarii w dniu 3 czerwca 2008 r. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji, że samo wyznaczenie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, czy innego profesjonalnego pełnomocnika, nie oznacza możliwości podjęcia działania w imieniu strony, dla której pełnomocnik został ustanowiony. W myśl bowiem art. 244 § 2 P.p.s.a ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego stanowi uprawnienie strony do udzielenia pełnomocnictwa bez ponoszenia przez niego wynagrodzenia i wydatków ustanowionego pełnomocnika. Z niekwestionowanych w zażaleniu ustaleń Sądu I instancji wynika również, że podpisany przez skarżącego dokument pełnomocnictwa został doręczony na adres Kancelarii ustanowionego z urzędu pełnomocnika w dniu 10 czerwca 2008 r. W dniach od 8 do 11 czerwca 2008 r. ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik przebywał na konferencji poza granicami kraju. Trafnie w świetle wyżej powołanych okoliczności faktycznych sprawy Sąd I instancji przyjął, że siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej należy liczyć od dnia 11 czerwca 2008 r., tj. od dnia powrotu ustanowionego z urzędu dla skarżącego pełnomocnika z zagranicy. W tym dniu bowiem ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W tym dniu także ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik legitymował się udzielonym mu pełnomocnictwem. Wniosek zatem o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej powinien być złożony najpóźniej w dniu 18 czerwca 2008 r. Nadanie go w urzędzie pocztowym w dniu 2 lipca 2008 r. daje podstawę do przyjęcia, że wniosek ten jest spóźniony, co skutkowało koniecznością jego odrzucenia na podstawie art. 88 P.p.s.a. Trafnie zauważa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji, że postępowanie przed sądami administracyjnymi normuje powołana wyżej ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z czym powoływanie się w sprawie na poglądy Sądu Najwyższego wyrażone w powołanych orzeczeniach, uznać należy za nietrafne. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.