I OZ 441/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Krupiński po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 435/07 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego NSA P. L., sędziego NSA K. K. i sędziego WSA D. D. w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 28 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Kr 435/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek M. P. o wyłączenie sędziego NSA P. L., sędziego NSA K. K. i sędziego WSA D. D. od orzekania w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, iż wniosek o wyłączenie sędziów złożony został przez skarżącego na rozprawie w dniu 31 stycznia 2008 r. Pismem procesowym z dnia 11 marca 2008 r. pełnomocnik strony, działający w ramach przyznanego prawa pomocy, dodatkowo wskazał, że według skarżącego Sąd uniemożliwiając stronie możliwość zgłoszenia wszystkich dowodów, mających w jej ocenie istotne znaczenie dla sprawy, wykazał stronniczość i brak obiektywizmu. Sąd zauważył, iż z protokołu rozprawy z dnia 31 stycznia 2008 r. wynika, że skarżący chciał przedstawić dowód z zaświadczenia lekarskiego z dnia 16 stycznia 2008 r. na okoliczność, że w dniu rozprawy, zrezygnował z zabiegów rehabilitacyjnych. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zaświadczenie to nie miało znaczenia dla sprawy. Sąd zwrócił także uwagę na to, iż dopuszczenie lub odmowa dopuszczenia dowodu należą do kompetencji Sądu, który decyduje o tym, czy przedkładany przez stronę dokument jest istotny dla sprawy i czy będzie miał wpływ na wydane rozstrzygnięcie. Podkreślono, iż jeżeli w sprawie doszłoby do naruszenia przepisów postępowania i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy, to rozstrzygnięcie wydane w sprawie może być zaskarżone do sądu wyższej instancji, którego zadaniem, w ramach kontroli instancyjnej, jest ocena wydawanych przez sędziów orzeczeń pod względem ich zgodności z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Ponadto Sąd podkreślił, że wszyscy sędziowie wskazani we wniosku o ich wyłączenie, złożyli pisemne oświadczenia, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki przewidziane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a także inne okoliczności które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności, o których mowa w art. 19 tej ustawy. Tym samym, w ocenie Sądu. Skarżący nie wykazał, aby w sprawie istniały przesłanki dla wyłączenia sędziów, o jakich mowa w przywołanych przepisach i postanowił o oddaleniu wniosku w tym przedmiocie. Zażalenie na to postanowienie wniósł M. P., reprezentowany przez adwokat J. M., domagając się zmiany zaskarżonego orzeczenia i wyznaczenie nowego składu orzekającego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu podkreślone zostało, iż w ocenie skarżącego Sąd, odmawiając dopuszczenia, czy nawet przedstawienia i zaprotokołowania wniosków dowodowych jak również uniemożliwiając skarżącemu zgłoszenia dowodów do protokołu z rozprawy, wykazał się stronniczością i brakiem obiektywizmu. Zdaniem strony działanie Sądu wynikało z przeświadczenia, iż sprawa została już przesądzona. W mniemaniu M. P. wnioskowane przez niego dowody odegrałyby znaczącą rolę w toczącym się postępowaniu i miałyby istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Podkreślono przy tym, iż zważywszy na powołane okoliczności strona powzięła uzasadnione obawy co do bezstronności składu orzekającego. Utrudnianie skarżącemu osobistego działania sprawiło, zdaniem pełnomocnika strony, iż protokół ograniczał się jedynie do informacji o przedłożonym zaświadczeniu lekarskim, nie odnosząc się do innych pism, których kserokopie przekazane były pełnomocnikowi po rozprawie i stały się przedmiotem pisma procesowego, będącego wnioskiem o dopuszczenie ich jako dowodów z dokumentów. Żalący się podkreślił także, iż dokumenty, które chciał przedłożyć jako dowody przyczynić się miały do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony stanowi doniosłą gwarancję procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do wyeliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., przywoływanej dalej jako p.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek, w sytuacji gdy zachodzą takie okoliczności, które mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego. Oznacza to, że o wniosku o wyłączenie sędziego można mówić wówczas, gdy odnosi się on do określonych sędziów i oparty jest na podstawach wskazujących na istnienie takich okoliczności, które wymagają oceny, czy wątpliwości co do bezstronności sędziego są uzasadnione. Właściwym do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego jest sąd administracyjny przed którym sprawa się toczy (art. 22 § 1 p.p.s.a.). Instytucja wyłączenia sędziego od orzekania w sprawie regulowana jest przepisami Rozdziału 5 Działu I p.p.s.a.. Art. 18 § 1 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przesłanek, dla których wyłączenie sędziego winno nastąpić z urzędu, zaś wyłączenie dokonywane na wniosek strony uregulowane jest art. 19 tejże ustawy. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie ocenił, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego NSA P. L., sędziego NSA K. K. i sędziego WSA D. D. Podniesione przez skarżącego okoliczności są w istocie jego osobistymi uwagami i wrażeniami związanymi z przebiegiem rozprawy i jako takie nie mogą zostać uznane za spełniające przewidziane ustawą przesłanki do wyłączenia sędziów. Do obowiązków przewodniczącego składu sędziowskiego należy m. in. prowadzenie rozprawy, w tym także nadzór nad sposobem jej protokołowania (art. 98 § 1 i art. 100 § 1 p.p.s.a). Jakiekolwiek braki w tym zakresie podlegają kontroli stron postępowania w trybie przepisu art. 103 p.p.s.a. Z akt sprawy nie wynika, by w tym przedmiocie składano odpowiednie wnioski. Z kolei prowadzenie postępowania dowodowego i to tylko w uzupełniającym wymiarze, zależy od uznania sądu (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Próba podważenia stanowiska sądu co do celowości prowadzenia postępowania dowodowego czy też próba podważenia treści protokołu w drodze wniosku o wyłączenie sędziego lub sędziów nie znajduje oparcia w przepisach ustawy normującej postępowanie sądowoadministracyjne. Tym samym stwierdzić należy, iż skarżący nie wskazał, ani też nie wykazał żadnych okoliczności uzasadniających wniosek, co czyni zarzuty zażalenia w tej kwestii chybionymi. Podkreślić należy, iż wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia sędziego musi być poprzedzone złożeniem wyjaśnień przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Złożenie takich wyjaśnień miało miejsce w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Skarżący nie wykazał ani we wniosku, ani w zażaleniu, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonych oświadczeń. W szczególności nie wskazał na przyczyny uzasadniające wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, zaś podnoszone okoliczności dotyczące sposobu prowadzenia rozprawy nie mieszczą się w kategorii przyczyn powodujących wątpliwości co do bezstronności wzmiankowanych na wstępie sędziów. Na marginesie podnieść należy, iż powołane przez pełnomocnika skarżącego zarówno we wniosku o wyłączenie sędziów jak i w zażaleniu na postanowienie oddalające wniosek okoliczności, takie jak odmowa dopuszczenia dowodów, chociaż nie stanowią podstawy żądania wyłączenia członków składu sądzącego sprawę, mogą być przedmiotem oceny w ramach kontroli przestrzegania przepisów postępowania przed sądem I instancji, w razie wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego, z braku dostatecznych podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.