II OSK 1809/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Kisiel ( spr. ) Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant asystent sędziego Konrad Młynkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 października 2010 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r. sygn. akt VII SA/Wa 11/09 w sprawie ze skargi T. B. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania ekspertyzy technicznej budynku gospodarczego - obory 1. uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w całości; 2. uchyla zaskarżone postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Siedlcach z dnia [...] września 2008 r. nr [...]. 1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r., VII SA/Wa 11/09, oddalił skargę T. B. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania ekspertyzy technicznej budynku gospodarczego (obory). Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: a) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Siedlcach postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], na postawie art.81c ust.2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jedn.tekst Dz.U. z 2006 r. nr 156 poz.1118 ze zm.), nakazał T. B. przedłożenie ekspertyzy technicznej jej budynku gospodarczego - murowanej obory, zlokalizowanej na działce o numerze ewidencyjnym [...] przy ul. [...] w miejscowości R. W. b) Po rozpatrzeniu zażalenia T. B., postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. nr [...], Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy powyższe postanowienie organu I.instancji z dnia [...] września 2008 r., nr [...]. Dokładne ustalenie stanu faktycznego jest konieczną przesłanką załatwienia sprawy. Dlatego też organ pierwszej I. instancji zastosował art.81c ust.2 Prawa budowlanego. Wątpliwości na temat stanu technicznego budynku strony oraz dopuszczalności jego użytkowania uzasadniają zobowiązanie strony (będącej właścicielką budynku) do przedłożenia ekspertyzy. c) T. B. w skardze na powyższe postanowienie podniosła, że od kilku lat jej posesja zalewana jest wodą z pieczarkarni J. Ł. i Ł. Ł., co powoduje podmywanie fundamentów i niszczenie należących do niej budynków. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Siedlcach bagatelizuje przyczynę zalewania budynków skarżącej, ograniczając się do nakazania stronie przedłożenia ekspertyzy technicznej. 2. Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2009 r., VII SA/Wa 11/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. B. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2008 r., nr [...]. Ustalenia dokonane w trakcie oględzin przedmiotowego budynku, których skarżąca nie kwestionowała, uzasadniały zastosowanie art.81c Prawa budowlanego. Ekspertyza pozwoli bowiem stwierdzić, czy nie występuje zagrożenie dla zdrowia osób przebywających w jego otoczeniu, czy budynek może być użytkowany. Umożliwi również określenie sposobu powstrzymania dalszego niszczenia budynku. Ekspertyzy i oceny techniczne są elementem postępowania dowodowego i mogą stanowić podstawę do podjęcia przez organ nadzoru budowlanego stosownych działań przewidzianych w Prawie budowlanym. Prawidłowo zaskarżone postanowienie skierowane zostało do T. B., albowiem jest ona właścicielką budynku gospodarczego, którego stan techniczny budzi wątpliwości. 3. W skardze kasacyjnej T. B. zarzuciła wyrokowi Sądu I.instancji naruszenie art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm. dalej "P.p.s.a.") w zw. z artykułami 77 i 84 K.p.a., zasad postępowania administracyjnego (artykuły 6, 7, 8 i 10 K.p.a.), art.1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych, jak również art.145 § 1 pkt 1 w zw. z art.151 P.p.s.a. Skarga kasacyjna zawierała również zarzut błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art.81c ust.2 Prawa budowlanego (a w konsekwencji naruszenie art.145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art.151 P.p.s.a.) poprzez przyjęcie przez Sąd I.instancji, że przepis ten stwarza podstawę do żądania od właściciela obiektu budowlanego przedłożenia ekspertyzy technicznej w sytuacji, gdy pogorszenie stanu technicznego nie wynika z zaniedbań samego właściciela obiektu, lecz jest efektem oddziaływania działalności gospodarczej prowadzonej na pobliskiej nieruchomości, Sąd I. instancji nie zwrócił uwagi, że art.81c ust.2 Prawa budowlanego zastosowany został przez organ I. instancji na wstępnym etapie zbierania dowodów, gdy tymczasem przepis ten może być zastosowany dopiero wówczas, gdy nadzór budowlany ma uzasadnione wątpliwości na temat stanu technicznego budynku pomimo innych zgromadzonych w sprawie dowodów (art.81 ust.1 Prawa budowlanego). Organy nadzoru budowlanego nie są również zwolnione z obowiązku gromadzenia materiału dowodowego zgodnie z art.77 i art.84 K.p.a. Dopiero jeśli na tej drodze organy nie usuną istotnych wątpliwości co do stanu technicznego budowli, to mogą one żądać odpowiednich ekspertyz. PINB w Siedlcach nie przeprowadził żadnego postępowania dowodowego w sprawie, ograniczając się jedynie do wizji lokalnej na nieruchomości T. B., a obowiązkiem zgromadzenia w sprawie całego materiału dowodowego obciążył skarżącą. Tymczasem wiadomym było, że skarżąca z przyczyn materialnych nie była w stanie sprostać takiemu obowiązkowi. Przeciwnie, przepis ten wykorzystany został jako sankcja wobec skarżącej, za to, że domagała się od organów władzy ustalenia przyczyn pękania jej budynków. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: T. B. zażądała zmiany istniejącej sytuacji, którą określiła jako wywoływanie szkód w jej budynkach przez wody pochodzące z sąsiedniej działki na której prowadzona jest hodowla pieczarek. Oznacza to, że przedmiotem żądania strony były dwie sprawy: (1) zmiana stosunków wodnych oraz (2) pogarszający się stan techniczny jej budynków. Strona w kolejnych swych pismach, łącznie ze skargą kasacyjną wyraziła przekonanie, że uszkodzenia budynków wywołane są wodami z hodowli pieczarek. Rozdzielenie tych dwóch spraw i załatwienie ich w dwóch oddzielnych postępowaniach jest konieczne, z uwagi na odrębne uregulowanie zawarte w art.29 Prawa wodnego (zalewanie wodami z hodowli) i w art.81c Prawa budowlanego (stan techniczny budynków). Sąd I.instancji nie dostrzegł wadliwości postępowania wyjaśniającego. Organy administracyjne ograniczyły się do zobowiązania strony do przedłożenia ekspertyzy, pomimo tego, że nie ustaliły jeszcze źródła wody zalewającej budynek skarżącej. Wydany został nakaz przewidziany dla rozwiązania problemów budowlanych, gdy tymczasem te problemy są jedynie konsekwencją zalewania budynku, zaś tej przyczyny nie może z definicji wyjaśnić ekspertyza budowlana. Sprawę szkody budowlanej można załatwić dopiero po uprzednim rozwikłaniu problemu stosunków wodnych na gruncie T. B. i na działkach przylegających, a w tej sprawie niemożliwe jest ograniczenie listy stron postępowania wyłącznie do T. B.. Konieczne będzie ustalenie na nowo stron postępowania administracyjnego i nie będzie można pominąć w szczególności przedsiębiorcy prowadzącego hodowlę pieczarek. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnia zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej, orzekania przez Sąd I.instancji z naruszeniem art.81c ust.1 Prawa budowlanego. Ewentualne naruszenie przez Sąd procedury sądowo administracyjnej nie mogło mieć istotnego znaczenia dla załatwienia skargi, co uzasadniało orzekanie przez NSA w trybie art.188 P.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art.184 w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 188 i 193 P.p.s.a.