II SA/Łd 157/08

Dnia 2 kwietnia 2008 roku 1Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Protokolant Asystent sędziego Adrian Król, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku sprawy ze skargi E. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E. Z. na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa, art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 3, 4 i art. 39 ust. 1, 2 ustawy o pomocy społecznej, art. 5 ust.1, art. 7 ustawy z dnia 29 grudnia 2005r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych utrzymało w mocy decyzję Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], mocą której roku odmówiono E. Z. zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w miesiącu październiku 2007 roku, z uwagi na ograniczone środki finansowe Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej Ł.– B. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojej decyzji ustalił sytuację rodzinną i materialną skarżącej i wyjaśnił, że wyczerpanie środków finansowych na w/w świadczenie uzasadnia konieczność wydania decyzji odmownej. Organ odwoławczy podniósł również, że Ośrodek z uwagi na trudną sytuację materialną skarżącej przyznał jej pomoc w formie zasiłku okresowego w kwocie 37,26 zł . E. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi powtarzając argumenty zawarte w odwołaniu, że pracownik socjalny poinformował ją telefonicznie o przyznaniu wnioskowanego świadczenia, domaga się zatem jego wypłaty. Wskazała również, iż uzasadnienie jest ogólnikowe. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 roku skarżąca ponownie podniosła zarzut, iż pracownik organu telefonicznie poinformował ją o przyznaniu zasiłku na dożywianie. Oświadczyła jednocześnie, iż nie próbowała wyjaśnić przyczyn rozbieżności między informacją telefoniczną a treścią decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej p.p.s.a. - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawę prawną przyznania pomocy w formie zasiłku na dożywianie niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 roku o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259), zwanej dalej ustawą oraz wydane w oparciu o delegację ustawową art. 15 ustawy przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 2006 roku w sprawie realizacji programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 25, poz. 186 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem. Stosownie do treści art. 3 pkt 1 lit. c powyższej ustawy w ramach Programu realizowane są działania dotyczące zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej, w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych. Pomoc w formie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności ma postać zasiłku celowego (§ 6 rozporządzenia). W myśl art. 5 ust.1 ustawy, pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Do udzielenia pomocy w zakresie dożywiania mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej, dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej (art. 7 ustawy). Wniosek o przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej podlega rozpoznaniu w trybie powołanych przepisów oraz na podstawie stosowanych odpowiednio przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - dalej kpa. W postępowaniu tym znajdują zatem odpowiednie zastosowanie przepisy art. 7, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Z przepisów tych wynika, iż organy administracji prowadzące postępowanie w sprawie o przyznanie zasiłku celowego obowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W rozstrzygnięciu organy powinny wyjaśnić stronie przesłanki, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy oraz wskazać fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówiły wiarygodności i mocy dowodowej. Dokonując kontroli Sąd uznał, że w toku postępowania doszło do naruszenia powołanych wyżej przepisów postępowania w stopniu powodującym konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Uzasadnienie organu I instancji sprowadza się w zasadzie do lakonicznego stwierdzenia, że MOPS nie dysponuje odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę zasiłków celowych dla wszystkich potrzebujących. Organ administracji nie wskazał jakiegokolwiek dowodu dla uprawdopodobnienia tego stanowiska. W szczególności brak jest w aktach sprawy wykazu środków finansowych będących w dyspozycji ośrodka w październiku 2007 roku. Możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej powinny jednoznacznie wynikać z ustaleń poczynionych w uzasadnieniu decyzji. Natomiast uzasadnienie organu I instancji nie zawiera żadnych wskazań co do wielkości środków, jakimi dysponował organ w okresie objętym wnioskiem, zakresu pomocy w tym czasie udzielonej, sposobu rozdziału środków i przyjętych kryteriów, jakie winny spełniać osoby dla uzyskania świadczenia. Organ I instancji poprzestał na poinformowaniu o braku środków. Wobec braku jakichkolwiek ustaleń w tym zakresie stwierdzenie to uznać należy za arbitralne, nie poddające się kontroli instancyjnej. Również organ II instancji, nie wyjaśnił, jakie kryteria zadecydowały o nieprzyznaniu skarżącej zasiłku. Szczupłość środków finansowych przeznaczanych na pomoc społeczną jest faktem notoryjnie znanym. Nie zwalnia to jednak organów z obowiązku dokonania wyczerpujących ustaleń. Nie jest również wystarczające, jak to miało miejsce w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, poprzestanie na przytoczeniu przepisów ustawy o pomocy społecznej bez odwołania się do analizy przesłanek uzasadniających nieprzyznanie pomocy w kontekście rozpoznawanego wniosku. Powołanie się zatem na skromność środków finansowych, nie wyczerpuje wymogów jakim odpowiadać powinno uzasadnienie. Motywując odmowę przyznania pomocy organ zatem winien podać wysokość kwoty jaką dysponował w miesiącu październiku 2007 r. na udzielenie tego rodzaju pomocy, ze wskazaniem jaka kwota została rozdysponowana i na jakiego rodzaju potrzeby, jaka była sytuacja osób, które pomoc otrzymały a także w jakiej wysokości był przyznawany przeciętnie zasiłek celowy. Organ winien przekonać swym uzasadnieniem osobę, której świadczenia nie przyznał, że decyzja ta, pomimo, iż niekorzystna, jest sprawiedliwa i zgodna z prawem. Szczegółowe motywy rozstrzygnięcia winny przekonywać do jego obiektywnej słuszności. Uzasadnienia obydwu decyzji wydanych w sprawie niniejszej tym wymogom nie odpowiadają, swą ogólnością wymykają się kontroli instancyjnej. Trafnie podniósł organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja ma charakter uznaniowy. Oznacza to jednak, że na organach administracji rozpoznających sprawę o zasiłek celowy ciąży obowiązek szczególnej dbałości o ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dokładne wyjaśnienie stronie przyczyn, które legły u podstaw rozstrzygnięcia. Uzasadnienie powinno umożliwić kontrolę prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Brak wyczerpujących ustaleń faktycznych uniemożliwia bowiem ustalenie, czy organ nie przekroczył granic przyznanego mu uznania administracyjnego, tym samym czyni niemożliwą kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego telefonicznego przekazania informacji o przyznaniu zasiłku, stwierdzić trzeba, ze pozostaje on poza kontrolą sądu. Skarżąca jedynie sama mogła wyjaśnić, co legło u podstaw takiej informacji. Reasumując, Sąd orzekł jak wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., z uwagi na naruszenie art. 11, 77 §1, 80 i 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy, w szczególności organ I instancji winien dokonać szczegółowych ustaleń wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia, zgodnie z wytycznymi zawartymi we wcześniejszej części uzasadnienia.