IV SA/Wa 179/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędziowie Sędzia WSA Aneta Opyrchał (spr.), Asesor WSA Marta Laskowska, Protokolant Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi S. K. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia (...) listopada 2007 r. nr (...) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Ministra Środowiska na rzecz skarżącego S. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda Mazowiecki (...) marca 2007r. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie drogi krajowej nr (...) na odcinku przejścia przez S.. O wydaniu decyzji, z uwagi na fakt iż liczba osób biorących udział w postępowaniu przekroczyła 20, zawiadomił w trybie art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego (zwanym dalej: K.p.a.). Zawiadomienia zostały wywieszone w: * Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim w daniach od 23 marca do 10 kwietnia 2007r., * Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w W. w dniach od 23 marca do 6 kwietnia 2007r. oraz na stronie internetowej w dniu 23 marca 2007r. W dniu 24 września 2007r. S. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Przedmiotowej decyzji zarzucił m. in. naruszenie art. 49 K.p.a. w zw. z art. 46a ust. 5 i art. 3 pkt 19 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. W uzasadnieniu środka zaskarżenia zaprzeczył twierdzeniom organu w przedmiocie zapewnienia stronom postępowania czynnego w nim udziału. Podniósł, iż organ nie powiadomił stron o wszczęciu i zakończeniu postępowania dowodowego oraz nie doręczył decyzji w sposób przewidziany w K.p.a. Za prawidłowe zawiadomienie nie można uznać zamieszczenia ogłoszeń o wszczęciu postępowania, o zakończeniu postępowania dowodowego i o wydaniu decyzji wyłącznie w internecie i na tablicy ogłoszeń Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego w W. Zawiadomienia w przedstawiony sposób - zdaniem odwołującego się - nie można uznać za "ogłoszenie w danej miejscowości", w sytuacji gdy przedmiot postępowania dotyczy miejscowości S., a stronami postępowania są mieszkańcy S. Z powołaniem się na art. 3 pkt 19 Prawa ochrony środowiska wskazał m. in., iż podanie do publicznej wiadomości winno nastąpić przez ogłoszenie informacji w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz przez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia. Ogłoszenia nie zostały też przekazane Wójtowi Gminy S. w celu ich obwieszczenia w miejscu planowanego przedsięwzięcia. Sporna decyzja została doręczona skarżącemu za pośrednictwem Wójta Gminy S. w dniu 12 września 2007r. Sygn. akt IV SA/Wal 79/08 Minister Środowiska - po rozpatrzeniu środka zaskarżenia - postanowieniem z (...)listopada 2007r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu, z powołaniem się na treść art. 46a ust. 5 ustawy Prawo ochrony środowiska, wskazał że wobec faktu, iż liczba stron biorących udział w postępowaniu przed organem pierwszej instancji przekroczyła 20, Wojewoda Mazowiecki w dniu 23 marca 2007r. podał do publicznej wiadomości obwieszczenie o wydaniu decyzji z (...) marca 2007r. Natomiast termin do wniesienia odwołania od wymienionego aktu minął w dniu (...) kwietnia 2007r., zaś S. K. złożył odwołanie po upływie terminu, bowiem w dniu 24 września 2007r. S. K. w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Ministra Środowiska z (...) listopada 2007r. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 49 K.p.a. w zw. z art. 46a i art. 3 pkt 19 ustawy Prawo ochrony środowiska. Ponownie powtórzył zarzut ogłoszenia decyzji organu pierwszej instancji w sposób nieprawidłowy, co spowodowało że nie miał wiedzy o jej wydaniu, tym samym został pozbawiony możliwości obrony swoich prawa i uzasadnionych interesów. Nadto organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu w ogóle nie odniósł się do jego twierdzeń i dowodów dotyczących ogłoszenia decyzji w sposób niezgodny z art. 49 K.p.a. i przepisami ustawy Prawo ochrony środowiska. Zdaniem skarżącego nie można uznać za "ogłoszenie w danej miejscowości" wywieszenia informacji w siedzibie Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego (stawiając pytanie: czy w ogóle do takiego ogłoszenia doszło), gdy przedmiot postępowania znajduje się w znacznej odległości od tej siedziby, tj. w S. (ok. 40 km od W.), a stronami tego postępowania są mieszkańcy S. Artykuł 49 K.p.a. stanowi wyjątek od zasady osobistego doręczania pism za pokwitowaniem przez pocztę i powiadamianie adresatów decyzji w formie ogłoszenia tylko w niewielkim stopniu chroni interesy stron w porównaniu z doręczeniami określonymi w art. 39 - 48 K.p.a. W takiej sytuacji obowiązki zawarte w art. 49 K.p.a. powinny być rygorystycznie przestrzegane i wypełniane przez organ prowadzący postępowanie. Powyższego postulatu nie spełnia wywieszenie obwieszczenia w miejscu znajdującym się w innej gminie i w znacznej odległości od miejsca zamieszkania stron postępowania oraz miejsca położenia przedmiotu postępowania. Obwieszczenie powinno nastąpić w miejscu łatwo dostępnym i często odwiedzanym przez zainteresowanych, jak np. w Urzędzie Gminy S. Sygn. akt IV SA/Wal 79/08 Minister Środowiska - w odpowiedzi na skargę - wniósł o oddalenie skargi, jednocześnie podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zwanej dalej: P.p.s.a. (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.;), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie Ministra Środowiska z (...) listopada 2007r. narusza przepisy prawa procesowego w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 K.p.a. organ odwoławczy w drodze postanowienia stwierdza uchybienie przez stronę terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Warunkiem skuteczności wniesienia przez stronę odwołania jest zachowanie czternastodniowego terminu do jego wniesienia, biegnącego od dnia doręczenia decyzji stronie, a określonego w art. 129 § 2 K.p.a. Organ odwoławczy jest zatem zobowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie od kwestionowanej przez stronę decyzji zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie, a w przypadku uchybienia terminu - do stwierdzenia wniesienia odwołania z uchybieniem terminu. Stosownie z kolei do art. 49 K.p.a. strony mogą być zawiadamiane o decyzjach i innych czynnościach organów administracji publicznej przez obwieszczenie lub w inny zwyczajowo przyjęty w danej miejscowości sposób publicznego ogłaszania, jeżeli przepis szczególny tak stanowi; w tych przypadkach zawiadomienie bądź doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia. W rozpoznawanej sprawie przepisem szczególnym, który tak stanowił był art. 46a ust. 5 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska - zwanej dalej: P.o.ś. (Dz.U. z 2006r, nr 129, poz. 902, ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, jeżeli liczba stron postępowania o wydanie decyzji o Sygn. akt IV SA/Wal 79/08 środowiskowych uwarunkowaniach przekracza 20, stosuje się przepis art. 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z przedstawionego stanu sprawy przedmiotem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, wydanej przez Wojewodę Mazowieckiego, było przedsięwzięcie polegające na rozbudowie drogi krajowej nr (...) na odcinku przejścia przez S. O wydaniu przedmiotowej decyzji zawiadomiono strony postępowania przez obwieszczenie wywieszone 23 marca 2007r. w Mazowieckim Urzędzie Wojewódzkim, Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Oddział w W. oraz na stronie internetowej, a upływ terminu do wniesienia odwołania od tego aktu - zdaniem organu - nastąpił (...) kwietnia 2007r. W sytuacji więc złożenia odwołania przez skarżącego w dniu 24 września 2007r. organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Mając za podstawę przytoczoną regulację prawną i przedstawiony stan sprawy kontrolowane rozstrzygnięcie organu odwoławczego zasługiwałoby na akceptację tylko w sytuacji, gdyby zawiadomienie o podjęciu decyzji zostało ogłoszone w sposób zgodny z brzmieniem art. 49 K.p.a. Tymczasem Sąd podzielił twierdzenia skarżącego, jakoby przedmiotowe zawiadomienie zostało dokonane niezgodnie z ww przepisem. W ocenie Sądu obwieszczenie lub inny zwyczajowo przyjęty sposób publicznego ogłoszenia powinny zostać dokonane stosownie do art. 49 K.p.a. "w danej miejscowości", przez co należy rozumieć ogłoszenie obwieszczenia lub inny zwyczajowy sposób publicznego ogłoszenia w pobliżu planowanego przedsięwzięcia. Zatem chodzi o ogłoszenie, obwieszczenie o zasięgu lokalnym, a nie jak w sprawie dokonano wywieszenia zawiadomienia w Urzędzie Wojewódzkim znajdującym się kilkadziesiąt kilometrów od lokalizacji planowanego przedsięwzięcia czy w internecie, do tego nie wiadomo na jakiej stronie. Celem takiego ogłoszenia jest dotarcie informacji o wydaniu decyzji (czy dokonaniu innej czynności) oraz o jej treści do adresatów. Przy tym wskazane byłoby równoczesne zastosowanie kilku z form lokalnego ogłaszania. W tym miejscu należy też zauważyć, iż zgodnie z art. 3 pkt 19 P.o.ś. przez "podanie do publicznej wiadomości" rozumie się ogłoszenie informacji, w sposób zwyczajowo przyjęty, w siedzibie organu właściwego w sprawie oraz poprzez obwieszczenie w pobliżu miejsca planowanego przedsięwzięcia, a w sytuacji gdy siedziba właściwego organu mieści się na terenie innej gminy niż gmina właściwa miejscowo ze względu na przedmiot ogłoszenia - Sygn. akt IV SA/Wa 179/08 także przez ogłoszenie w prasie lub w sposób zwyczajowo przyjęty w miejscowości lub miejscowościach właściwych ze względu na przedmiot ogłoszenia. W sytuacji więc nieprawidłowego zawiadomienia stron postępowania przez Wojewodę Mazowieckiego o decyzji, czyli niezgodnego z art. 49 K.p.a., organ odwoławczy nie mógł w oparciu o art. 134 K.p.a. wydać postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Takiej treści rozstrzygnięcie byłoby bowiem dopuszczalne tylko w przypadku prawidłowego ogłoszenia, obwieszczenia decyzji organu pierwszej instancji i wówczas gdy decyzja ta nie byłaby jeszcze ostateczna. Natomiast jeżeli od decyzji organu pierwszej instancji nie zostało wniesione odwołanie w terminie ustanowionym przez art. 129 § 2 K.p.a. i decyzja ta uprawomocniła się wskutek upływu terminu odwoławczego, odwołanie skarżącego, który w nim podnosi, iż organ pierwszej instancji naruszył zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu, jako że pozbawił go w udziału w tym postępowaniu, powinno być potraktowane przez organ jako żądanie wznowienia postępowania na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a., czyli podstawie mówiącej, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Organ - przy ponownym rozpoznawaniu sprawy - będzie miał na względzie ocenę prawną i wskazania zawarte w niniejszym wyroku. Sąd wobec naruszenia przez organ wyżej wymienionych przepisów prawa procesowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. - orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postanowiono w pkt 2 na zasadzie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a.