II SA/Wa 177/08

WyrokWSA w Warszawie2008-04-03

Skład orzekający: Andrzej Kołodziej, Ewa Pisula-Dąbrowska, Eugeniusz Wasilewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ właściwy do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest organem, który wydał decyzję w ostatniej instancji, czy organ, który jest właściwy w chwili wszczęcia postępowania wznowieniowego?
Ratio decidendi
Organem właściwym do wznowienia postępowania administracyjnego jest organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji, nawet jeśli po wydaniu tej decyzji zmieniła się jego właściwość miejscowa lub rzeczowa. Naruszenie tej zasady stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi G. F. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymującą w mocy decyzję o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. G. F. pierwotnie otrzymał równoważnik, jednak po ujawnieniu, że jego żona jest współwłaścicielką domu w miejscowości pobliskiej do miejsca służby, postępowanie zostało wznowione. Organ pierwszej instancji stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji przyznającej równoważnik i uchylił decyzję z 2005 r., odmawiając przyznania równoważnika od stycznia 2005 r. Komendant Główny utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego oraz procesowego.
Rozstrzygnięcie
1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej Nr [...] w jej pkt. 1 oraz nieważność wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie zawartego w jej pkt. 1 orzeczenia stwierdzającego wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta B. Oddziału SG Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. na podstawie której przyznano G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, od dnia [...] lipca 2000 r. 2) stwierdza nieważność postanowienia Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., w zakresie dotyczącym wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania G. F. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego zakończonego ostateczną decyzją Komendanta B. Oddziału Straży Granicznej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., 3) w pozostałej części oddala skargę, 4) stwierdza, że zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy pkt. 1 decyzji Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej Nr [...] nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska, Eugeniusz Wasilewski (spr.), Protokolant Beata Gibzińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi G. F. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy decyzję Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej Nr [...], w jej pkt. 1 oraz nieważność wyżej wymienionej decyzji organu pierwszej instancji w zakresie zawartego w jej pkt. 1 orzeczenia stwierdzającego wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta B. Oddziału SG Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r. na podstawie której przyznano G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, od dnia [...] lipca 2000 r. 2) stwierdza nieważność postanowienia Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2007 r., w zakresie dotyczącym wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyznania G. F. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego zakończonego ostateczną decyzją Komendanta B. Oddziału Straży Granicznej Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., 3) w pozostałej części oddala skargę, 4) stwierdza, że zaskarżona decyzja w części, w jakiej utrzymuje ona w mocy pkt. 1 decyzji Komendanta K. Oddziału Straży Granicznej Nr [...] nie podlega wykonaniu. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] przyznał G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] lipca 2000 r. W związku z przeniesieniem funkcjonariusza z [...] Oddziału Straży Granicznej do [...] Oddziału Straży Granicznej, decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przyznał G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] stycznia 2005 r. W dniu [...] sierpnia 2006 r. w telegramie nr [...], uzupełnionym rozmową telefoniczną z dnia [...] września 2006 r., G. F. oświadczył, iż zamieszkuje w miejscowości T. [...], a jego teść - W. F. (współwłaściciel domu) zmarł w dniu [...] lipca 1981 r. W wyniku przeprowadzonego w 2003 r. postępowania spadkowego, żona funkcjonariusza - B. F., stała się współwłaścicielką domu położonego w T. [...], która to miejscowość jest miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby przez G. F. Z uwagi na fakt, iż wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, a nieznane organowi, który ją wydał, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], mając za podstawę art. 147, art. 149 § 1 i § 2 oraz art. 150 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. - zwanej dalej kpa) wznowił z urzędu postępowania administracyjne w sprawach przyznania funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, zakończonych ostateczną decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] oraz ostateczną decyzją własną z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 i § 2, art. 145 § 1 pkt 5, art. 146 § 1 i art. 104 kpa w związku z art. 96 ust. 1, art. 92 ust. 3 oraz art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.) i § 1, 5, 6 i 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. z 2002 r. Nr 118, poz. 1014 z późn. zm.) oraz art. 336, art. 924 i art. 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. Nr 16 , poz. 93 z późn. zm.), stwierdził wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] i uchylił ostateczną decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] oraz odmówił G. F. przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] stycznia 2005 r. Uzasadniając swoją decyzję organ przywołał stan faktyczny sprawy i stwierdził, że zaistniała przyczyna wznowienia postępowania określona w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, bowiem po wydaniu ostatecznych decyzji w sprawie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania tych decyzji, a nieznane organowi, mianowicie, iż żona funkcjonariusza - B. F. - jest współwłaścicielem domu w miejscowości T. [...], która to miejscowość jest miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza. Okoliczność ta ma istotne znaczenie w sprawie, bowiem zgodnie z § 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia, przyznanie funkcjonariuszowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego następuje wówczas, gdy funkcjonariusz bądź członek jego rodziny nie posiadają w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby m.in. domu jednorodzinnego. Rozstrzygając istotę sprawy organ wskazał, iż G. F. nie spełnia warunków do przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, bowiem w momencie wydania powołanych decyzji jego żona była współwłaścicielką domu w miejscowości T. - miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia przez niego służby. W odwołaniu od wymienionej decyzji G. F. zarzucił jej błąd w ustaleniach faktycznych oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 96 ust. 1 i art. 92 ustawy o Straży Granicznej oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 z późn. zm.), poprzez ich błędną interpretację prowadzącą do wydania niezgodnej z prawem decyzji. Komendant Główny Straży Granicznej decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy, powołując się na argumentację przedstawioną już przez organ I instancji, podał, że przepisy ustawy o Straży Granicznej, jak i przepisy wykonawcze, nie definiują pojęcia "posiadanie" lokalu mieszkalnego lub domu, dlatego też przyjmuje się, że trzeba je rozumieć w znaczeniu nadanym przez przepisy Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 336 i nast. kc przez posiadanie rozumie się faktyczne władanie: samoistne (właściciel) lub zależne (użytkownik, najemca) lub z tytułu innego prawa, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą. Posiadaczem lokalu mieszkalnego jest także współposiadacz, który wykonuje władztwo nad rzeczą wspólnie z innymi osobami i jest uprawniony do korzystania z rzeczy wspólnej, a zakres współposiadania nie został ustalony (ograniczony). Komendant Główny Straży Granicznej podał, iż w myśl § 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. posiadanie, a także współposiadanie domu jednorodzinnego przez członka rodziny funkcjonariusza wyklucza uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wskazał ponadto, że w sprawach równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżnienia lokali mieszkalnych (...) i tym samym normy zaludnienia określone w tym rozporządzeniu. Przepisy pierwszego z powołanych rozporządzeń nie zawierają natomiast żadnego odniesienia do norm zaludnienia, a więc powierzchnia mieszkalna posiadanego domu jednorodzinnego nie wpływa na uprawnienie do tego równoważnika, bądź też jego brak. Pomimo tego zauważył, w związku z podniesionymi przez G. F. zarzutami, iż posiadany przez jego żonę dom zapewnia przysługujące funkcjonariuszowi normy zaludnienia. Na powyższą decyzję G. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, domagając się jej uchylenia, jak również uchylenia utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji. Skarżący ponowił zarzuty przedstawione w odwołaniu od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej. Wskazał na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 92, art. 96 ust. 1 i art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 ust. 4 powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., Ponadto zarzucił naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 i art. 8 kpa. Zdaniem skarżącego powinien być mu przyznany równoważnik pieniężny, gdyż jest on jedynie współposiadaczem domu jednorodzinnego wraz z innymi osobami, zaś na każdą z nich przypada powierzchnia znacznie mniejsza niż norma zaludnienia, określona w rozporządzeniu z dnia 21 czerwca 2002 r. Dodał, iż przepisy prawa wyraźnie mówią o posiadaniu domu jednorodzinnego, natomiast on jest jedynie współposiadaczem, a zatem dom ten nie pozostaje w jego wyłącznej dyspozycji. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, powołując się na ustalenia faktyczne i prawne zawarte w wydanych w sprawie decyzjach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek tylko w części, w jakiej zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej utrzymuje w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] w jej pkt 1, stwierdzającym wydanie z naruszeniem prawa decyzji ostatecznej Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] sierpnia 2000 r., na podstawie której przyznano G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] lipca 2000 r., i to z innych przyczyn, aniżeli podniósł skarżący. W związku z tym, że przedmiotem skargi jest decyzja wydana w trybie wznowienia postępowania w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż instytucja wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 § 1 kpa. Z tych względów instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa. W rozpoznawanej sprawie postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte w związku z wystąpieniem przesłanki wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, tj. ujawniona została istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, która istniała w dniu wydania decyzji, lecz nie była znana organowi, który ją wydał. Wystąpienie tej przesłanki zostało jednoznacznie potwierdzone w toku postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art. 150 § 1 kpa, organem administracji publicznej właściwym w sprawie wznowienia postępowania jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji. W niniejszej sprawie, w części dotyczącej wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...], organem takim jest właśnie Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, gdyż od wydanej przez niego decyzji nie został wniesiony środek odwoławczy i przez to stała się ona ostateczna. Z oświadczenia pełnomocnika organu złożonego do protokołu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. wynika, iż [...] Oddział Straży Granicznej nadal funkcjonuje w strukturach Straży Granicznej. W zakresie wznowienia postępowania, w myśl powyższych rozważań, powinien zatem orzekać Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, a nie, jak to miało miejsce, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej. Na marginesie należy wskazać, iż organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji pozostaje właściwy do orzekania w zakresie wznowienia postępowania, także wówczas gdy po wydaniu decyzji zmieniła się właściwość miejscowa i rzeczowa i organ, który wydał decyzję w ostatniej instancji nie jest już właściwy pod tym względem (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2002 r., sygn. akt I SA 1717/00, publ. LEX nr 81911). W przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji we wskazanej części, bowiem w tym zakresie została ona wydana z naruszeniem właściwości w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Przepis ten nie wprowadza żadnego elementu kwalifikującego naruszenie właściwości, a więc każdy taki przypadek, w odniesieniu do wszystkich rodzajów właściwości i niezależnie od jej podstaw, będzie przesłanką stwierdzenia nieważności. Naruszenie każdego rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji powoduje nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 7 października 1982 r., sygn. akt II SA 1119/82, publ. ONSA 1982/2/95). Przepisy o właściwości mają charakter bezwzględnie obowiązujący, zaś to na organach administracji spoczywa obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości (art. 19 kpa). W związku z powyższym nie mogło ostać się w obrocie prawnym również postanowienie Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] o wznowieniu z urzędu postępowania administracyjnego w omawianym wyżej zakresie. W pozostałej części skarga G. F. nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę wydania decyzji o przyznaniu równoważnika pieniężnego stanowią przepisy ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. Zgodnie z art. 96 ustawy o Straży Granicznej funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się zgodnie z oświadczeniem mieszkaniowym funkcjonariusza (§ 5 powołanego rozporządzenia). W rozpoznawanej sprawie decyzje ostateczne, przyznające G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] lipca 2000 r. oraz od dnia [...] stycznia 2005 r., opierały się na oświadczeniach mieszkaniowych skarżącego z dnia [...] lipca 2000 r. oraz z dnia [...] stycznia 2005 r., w których oświadczył, iż ani on, ani jego współmałżonka nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, bądź w miejscowości pobliskiej. W związku z oświadczeniem skarżącego z 2006 r., iż wobec śmierci teścia - W. F., jego żona stała się współwłaścicielką domu położonego w T. [...], która to miejscowość jest miejscowością pobliską w stosunku do miejsca pełnienia służby przez funkcjonariusza, zasadnie wznowiono postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...] (wznawiając natomiast postępowanie zakończone ostateczną decyzją Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2000 r. nr [...] organ naruszył prawo, co zostało wskazane we wcześniejszych wywodach). Fakt bowiem współposiadania domu jednorodzinnego przez B. F., w świetle § 1 pkt 4 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., zgodnie z którym funkcjonariuszowi przyznaje się równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego jeżeli nie posiada on sam lub członek jego rodziny m.in. domu rodzinnego, ma istotne znaczenie dla ustalenia prawa funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący od [...] września 1990 r. zamieszkuje w domu jednorodzinnym położonym w miejscowości T. [...], która jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Poza sporem pozostaje również, że dom ten stanowił własność rodziców jego żony oraz to, iż ojciec B. F. zmarł w dniu [...] lipca 1981 r. Kwestię sporną stanowi natomiast ustalenie, czy do przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego niezbędne jest, aby posiadany dom jednorodzinny spełniał normy mieszkalne oraz czy po śmierci W. F., żona skarżącego stała się posiadaczem tego domu w rozumieniu art. 96 ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest ściśle związane z posiadaniem przez niego prawa do otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego i istnieje dotąd, dopóki funkcjonariusz posiada niezrealizowane prawo do mieszkania (patrz: wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1371/00 LEX nr 81922). Prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej posiada tylko funkcjonariusz w służbie stałej, o ile nie zachodzą negatywne przesłanki wymienione w art. 99 ustawy o Straży Granicznej. Zgodnie z art. 99 pkt 2 i 3 tej ustawy lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi, którego małżonek posiada w miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy. Wymieniony przepis jednoznacznie określa, iż sam fakt posiadania domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego przez współmałżonka funkcjonariusza, niezależnie od powierzchni mieszkalnej takiego domu, stanowi negatywną przesłankę do przydziału lokalu mieszkalnego decyzją administracyjną, a tym samym prawa do równoważnika pieniężnego za brak takiego lokalu. Normy powierzchni mieszkalnej wskazane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych (...) nie mają w tej sytuacji znaczenia, co wprost wynika z art. 99 pkt 2 i 3 powołanej ustawy. W żaden sposób nie odnoszą się do nich także cytowane wyżej przepisy art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz § 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż na mocy art. 922 i nast. Kodeksu cywilnego, z chwilą śmierci ojca, B. F. stała się jednym ze współwłaścicieli domu mieszkalnego wchodzącego w skład spadku, w części zgodnej z jej udziałem w spadku. Fakt, iż żona skarżącego stała się współwłaścicielem domu oznacza, iż była uprawniona do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej w rozumieniu art. 336 i nast. kc. W przypadku posiadania przez właściciela (współwłaściciela) określonej rzeczy, nie jest istotne sprawowanie faktycznego władztwa nad rzeczą, ale sama możliwość wykonywania tego rodzaju władztwa. Zgodnie z art. 206 kc każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż B. F. w dacie mianowania skarżącego funkcjonariuszem w służbie stałej ([...] lipca 2000 r.), jak również w dniu rozpoczęcia przez niego służby w [...] Oddziale Straży Granicznej ([...] stycznia 2005 r.) była posiadaczem (współposiadaczem) domu jednorodzinnego w miejscowości T. [...], będącej miejscowością pobliską w rozumieniu art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej. Jak wykazano powyżej fakt współposiadania domu jednorodzinnego, niezależnie od jego powierzchni, przez współmałżonkę skarżącego wyklucza prawo funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego. W tej sytuacji organ prawidłowo uznał, iż w sprawie wystąpiła podstawa do uchylenia decyzji z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], przyznającej G. F. równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Uchylając tę decyzję organ, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, obowiązany był rozstrzygnąć istotę sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem tego orzeczenia. W tak ustalonym stanie faktycznym Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, po wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. o przyznaniu skarżącemu równoważnika pieniężnego, zasadnie uchylił tę decyzję i odmówił przyznania tego równoważnika od dnia [...] stycznia 2005 r. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zostały również naruszone przepisy art. 7 i art. 8 kpa, bowiem organ administracji publicznej, stojąc na straży praworządności, podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a wydając decyzję miał na względzie interes społeczny i słuszny interes skarżącego. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło