II SA/Rz 109/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Ryszard Bryk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka AWSA Magdalena Józefczyk Protokolant sekr. sąd. Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II Ogólno-Administracyjnym na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi Z. Z. na czynność Starosty z dnia [...] stycznia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżoną czynność Starosty i stwierdza, że skarżącemu Z. Z. przysługuje uprawnienie do zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 /słownie: czterysta dwadzieścia pięć złotych/, wydaną dla samochodu osobowego marki Ford Escort o nr rejestracyjnym [...]; II. zasądza od Starosty na rzecz skarżącego Z. Z. kwotę 455 zł /słownie: czterysta pięćdziesiąt pięć złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Rz 109/08 U Z A S A D N I E N I E W piśmie z dnia [...]r., skierowanym do S.R.-S., Z.Z. żądał zwrotu części uiszczonej opłaty za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki F..E. nr rej. [...] w kwocie 425 zł. W motywach wniosku podał, że w dniu [...]r. zarejestrował w Wydziale Komunikacji Starostwa w/w samochód i za wydanie karty pojazdu zapłacił 500 zł, według taryfy określonej wówczas w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Twierdził, że pobranie opłaty w kwocie 500 zł za wydanie karty pojazdu dla używanego samochodu sprowadzonego z kraju Unii Europejskiej jest niezgodne z przepisami ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym, co stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04. W przypadku rejestracji nowych samochodów pobierana była opłata za wydanie karty pojazdu w kwocie 75 zł, zatem zasada równego traktowania związana ze swobodą przemieszczania towarów na terytorium UE dodatkowo przemawia również, że w takiej wysokości powinna być pobierana opłata za wydanie karty pojazdu dla samochodu używanego sprowadzonego z kraju UE. Starosta w piśmie z dnia [...]r., Nr [...] odmówił zwrotu części uiszczonej opłaty w kwocie 425 zł i wyjaśnił, że w dacie rejestracji przedmiotowego samochodu obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu /Dz. U. Nr 137, poz. 1310/. Paragraf 1 ust. 1 tego rozporządzenia stanowił, że za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej organ rejestrujący pobiera opłatę w wysokości 500 zł i taka opłata została pobrana. Dodatkowo wyjaśnił, że skutkiem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r. była zmiana rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z kwoty 500 zł do kwoty 75 zł /Dz. U. Nr 59, poz. 421/. Wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 15.04.2006 r. i z tym dniem dotychczasowe rozporządzenie z 2003 r. utraciło moc obowiązującą, ale do tego czasu organ był zobowiązany do pobierania opłaty w kwocie 500 zł. Jednocześnie Starosta w powołanym piśmie zaprezentował pogląd, iż pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu było czynnością materialno-techniczną, zaś dochodzenie roszczenia za pobranie zawyżonej opłaty może być dochodzone przed sądami powszechnymi. Po tej odmowie Z.Z. pismem z dnia [...]r. wezwał Starostę do usunięcia naruszenia prawa. Odpowiadając na to wezwanie uzupełnione na żądanie Starosty dodatkowym wyjaśnieniem wnioskodawcy, wymieniony Starosta pismem z dnia [...] r., nr [...] podtrzymał odmowę zwrotu kwoty 425 zł zawartą w piśmie z dnia [...]r. Dodatkowo podał, iż istnieje możliwość dochodzenia zwrotu takiej kwoty od Skarbu Państwa /art. 417 § 1 k.c./ w drodze procesu cywilnego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie /za pośrednictwem Starosty /, skarżący Z.Z. wniósł o uchylenie zaskarżonej czynności odmawiającej zwrotu kwoty 425 zł oraz o stwierdzenie, że jest uprawniony do otrzymania zwrotu tej kwoty. Wniósł również o zasądzenie od Starosty na jego rzecz kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi m. innymi przytoczył, iż w 2004 r. zakupił w jednym z krajów UE samochód używany marki F.E. i po sprowadzeniu tego samochodu do Polski w dniu [...]r. zarejestrował ten samochód w Wydziale Komunikacji Starostwa. Za kartę pojazdu zapłacił 500 zł. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04 stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłaty za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Poza tym pobranie opłaty w kwocie 500 zł za wydanie karty pojazdu dla używanego samochodu zakupionego w innym kraju UE stanowi ewidentne naruszenie zasady równego traktowania związanej ze swobodą przemieszczania towarów na terytorium UE z uwagi na to, że w wypadku rejestracji samochodów nowych pobierana była opłata w wysokości 75 zł. Starosta wniósł o oddalenie skargi. Potwierdził fakt rejestracji w dniu [...]r. samochodu osobowego marki F.E. i fakt uiszczenia przez skarżącego opłaty za wydaną kartę pojazdu w kwocie 500 zł. Wyjaśnił, że pobrał opłatę za wydaną kartę pojazdu zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem z dnia 28.07.2003 r., zatem prawa nie naruszył, zaś zarzut naruszenia prawa powinien być kierowany do organu, który wydał to rozporządzenie. Powtórzył zapatrywanie, że zwrot kwoty 425 zł powinien być dochodzony od Skarbu Państwa na drodze procesu cywilnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Źródłem skargi jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04 /OTK-A 2006/1/3/, w którym stwierdzono, iż § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu /Dz. U. Nr 137, poz. 1310/ jest niezgodny: a) z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2005 r., Nr 109, poz. 908, ze zm./, b) z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. W punkcie II wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż § 1 ust. 1 w/w rozporządzenia traci moc z dniem 1.05.2006 r. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił, iż niezgodność § 1 ust. 1 powyższego rozporządzenia z powołanymi przepisami ustawy polega na zawyżeniu wysokości opłaty, co wykracza poza granice delegacji ustawowej. W art. 77 ust. 5 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym stwierdzono, że wysokość opłaty za kartę pojazdu powinna odpowiadać wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją kart pojazdów, lub inaczej powinna być ekwiwalentna w stosunku do usługi administracyjnej. Podwyższenie opłaty za wydanie karty pojazdu do wysokości 500 zł, nie pozostaje w związku z kosztami usługi, co jest sprzeczne z art. 217 Konstytucji RP. Opłata w części podwyższonej jest już daniną publiczną, a taka może być wprowadzona tylko na podstawie ustawy. W związku z tym wyrokiem Minister Transportu i Budownictwa w dniu 28.03.2006 r. wydał nowe rozporządzenie /Dz. U. Nr 59, poz. 421/, w którym określił wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 75 zł. Wskazane rozporządzenie weszło w życie z dniem 15.04.2006 r. i z tym dniem utraciło moc poprzednie rozporządzenie z dnia 28.07.2003 r. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16.05.2007 r. sygn. akt III CZP 35/07 przyjął, iż dopuszczalna jest droga sądowa dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu, określonej w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu /Dz. U. z 2003 r., Nr 137, poz. 1310/. Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale 7 Sędziów z dnia 4.02.2008 r., sygn. akt I OPS 3/07 /dotychczas niepublikowana/ przyjął następującą tezę: "Skierowanie do organu żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu /Dz. U. Nr 137, poz. 1310, ze zm./, jest sprawa administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm./. Z porównania przytoczonej tezy uchwały Sądu Najwyższego z tezą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego prima facie może wynikać, iż te uchwały wzajemnie się wykluczają, bo pierwsza promuje drogę procesu cywilnego, zaś druga drogę administracyjną. W rzeczywistości tak nie jest, co zostało podkreślone w uzasadnieniu uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyjaśniono, że kartę pojazdu właściwy organ wydaje rejestrując pojazd samochodowy /art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym/. Oznacza to, że wydanie karty pojazdu samochodowego, tak jak wydanie dowodu rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych oraz nalepki kontrolnej jest nierozerwalnie związane z wydaniem decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu. Właściciel pojazdu składając wniosek o zarejestrowanie pojazdu obowiązany jest uiścić opłaty za wydanie dowodu rejestracyjnego /pozwolenia czasowego/, tablic rejestracyjnych oraz karty pojazdu. Do takich opłat ma zastosowanie art. 261 k.p.a., a więc podanie właściciela z wnioskiem o zarejestrowanie pojazdu, jeżeli opłaty te nie zostały uiszczone, podlega zwrotowi /art. 261 § 2 k.p.a./, a wnoszącemu podanie przysługuje zażalenie na postanowienie o zwrocie podania /art. 261 § 3 k.p.a./, następnie zaś skarga do sądu administracyjnego /art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. Skoro zatem obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu, to tym samym wskazany obowiązek ma charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, zaś organ administracji publicznej jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, z tym że nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej. Co się tyczy żądania strony w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu w całości lub w części, to przedmiotem takiej sprawy jest to, czy strona miała obowiązek uiszczania określonej opłaty wynikającej z przepisu prawa. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie opłaty za wydanie karty pojazdu jest wykonaniem przez stronę obowiązku administracyjnego wynikającego z przepisu prawa powszechnie obowiązującego, o którym organ nie rozstrzyga w drodze decyzji administracyjnej. Wobec tego żądanie zwrotu uiszczonej opłaty za kartę pojazdu powoduje konieczność odniesienia się przez organ do takiego obowiązku w formie aktu lub czynności. Prowadzi to do wniosku, że skierowane żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W przedmiotowym uzasadnieniu, Naczelny Sąd Administracyjny zaakcentował, że zaprezentowane stanowisko nie oznacza, że niedopuszczalna jest droga procesu cywilnego dla dochodzenia roszczenia o zapłatę, którego podstawę stanowi nienależne pobranie opłaty za wydanie karty pojazdu. O dopuszczalności drogi sądowej przed sądem powszechnym decyduje przede wszystkim podstawa prawna wskazana przez powoda, a nie to, czy określone roszczenie rzeczywiście istnieje. Stwierdzenie w postępowaniu administracyjnym, że określony obowiązek administracyjny strony istnieje lub nie istnieje w określonym zakresie, nie wyklucza dochodzenia przez stronę roszczenia o zapłatę w zakresie dotyczącym tego obowiązku, jeżeli organ nie wykona świadczenia. Rozstrzygnięcie sądu administracyjnego o istnieniu lub nieistnieniu takiego obowiązku może mieć zasadnicze znaczenie w toku rozpoznawania sprawy cywilnej o zapłatę. W podsumowaniu należy zatem stwierdzić, iż sposób dochodzenia od organu zwrotu części uiszczonej opłaty za wydaną kartę pojazdu zależy od wyboru strony. Strona takiego zwrotu może bezpośrednio dochodzić na drodze procesu cywilnego, pozwu o zapłatę opartego na nienależnym świadczeniu, albo na drodze administracyjnej załatwianej przez organ w formie czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Na drodze administracyjnej organ uznając uprawnienie strony do zwrotu uiszczonej opłaty zwraca stronie żądaną kwotę, albo w drodze czynności odmawia przyznania takiego uprawnienia, co strona może kwestionować w skardze skierowanej do sądu administracyjnej. W przedmiotowej sprawie skarżący Z.Z. wybrał drogę administracyjną. Starosta czynnością zawartą w piśmie z dnia [...]r. odmówił przyznania skarżącemu uprawnienia do otrzymania zwrotu uiszczonej części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł i wyjaśnił, iż żądanie skarżącego powinno być dochodzone na drodze procesu cywilnego od Skarbu Państwa – Ministra Infrastruktury, który określił wysokość opłaty za kartę pojazdu w kwocie 500 zł z przekroczeniem delegacji ustawowej. Czynność tegoż Starosty skarżący zakwestionował w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. Przed wniesieniem skargi, skarżący wyczerpał tryb przewidziany w art. 52 § 3 ustawy z dnia 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm./, zwanej dalej skrótem p.p.s.a., czyli w terminie 14 dni od dnia doręczenia mu pisma Starosty z dnia 10.01.2007 r. wezwał ten organ do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie z dnia [...]r., Nr[...], wymieniony Starosta podtrzymał swoją czynność zawartą w piśmie z dnia [...]r. Odpowiedź organu na wezwanie skarżącego do usunięcia naruszenia prawa doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...]r. Skarga wpłynęła do Starosty w dniu [...]r., czyli została wniesiona z zachowaniem 30-dniowego terminu od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 53 § 2 ppa Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm./, wojewódzki sąd administracyjny kontroluje zaskarżone akty administracyjne, a także czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa pod względem zgodności z prawem i przy tej kontroli nie jest związany granicami skargi /art. 134 § 1 p.p.s.a./. Czynność Starosty z dnia [...]r. odmawiająca przyznania skarżącemu uprawnienia do zwrotu kwoty 425 złotych jest niezgodna z prawem, bo narusza m. innymi art. 77 ust. 3 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym /Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908, ze zm./, z którego wynika, iż kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego, innego niż określony w ust. 1, wydaje, za opłatą i po uiszczeniu opłaty ewidencyjnej, właściwy w sprawach rejestracji starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z wyłączeniem pojazdów zabytkowych i pojazdów, o których mowa w art. 73 ust. 4. Jak wynika z powołanej wcześniej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4.02.2008 r., organ który pobrał opłatę za wydaną kartę pojazdu jest również właściwy w sprawie jej zwrotu w całości lub w części z tym jednakże, że taką sprawę rozstrzyga w drodze aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W takim stanie rzeczy twierdzenie organu, iż skarżący nie może dochodzić żądania zwrotu na drodze administracyjnej jest obecnie nieaktualne. Z kolei uprawnienie skarżącego do otrzymania zwrotu kwoty 425 złotych, jest de facto przesądzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r., sygn. akt U 6/04, w którym stwierdzono, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu jest niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20.06.1997 r. – Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP. Opłata za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł była zawyżona w stosunku do wysokości kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o czym świadczy jej obniżenie do kwoty 75 zł w rozporządzeniu Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28.03.2006 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu. Tym samym żądanie przez skarżącego zwrotu kwoty 425 zł, nie wymaga szerszego komentarza. Argument Starosty, że pobierając w 2004 r. opłatę za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł działał zgodnie z obowiązującym wówczas rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28.07.2003 r., nie ma w sprawie sądowoadministracyjnej istotnego znaczenia, bowiem stosownie do art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, Sąd może odmówić zastosowania aktu podstawowego niezgodnego z ustawą i Konstytucją. Niezależnie od tego, to w dacie podejmowania czynności w sprawie zwrotu kwoty 425 zł wskazane rozporządzenie z 2003 r. już nie obowiązywało, a sprawa ta w stosunku do sprawy pobrania opłaty była sprawą nową i należało stosować prawo obowiązujące w dacie podjęcia czynności z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17.01.2006 r. Z przedstawionych względów i na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną czynność Starosty z dnia [...]r., Nr [...] i stwierdził, iż skarżącemu Z.Z. przysługuje uprawnienie do otrzymania zwrotu części opłaty za kartę pojazdu w kwocie 425 złotych, wydaną dla samochodu osobowego marki F.E. o nr. Rejestracyjnym[...]. Sąd nie stosował art. 152 p.p.s.a., bowiem czynność odmawiająca przyznania uprawnienia nie nadaje się do wykonania. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł po myśli art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. W skład zasądzonych kosztów sądowych weszły n/w składniki: a) wpis od skargi – 200,- zł, b) wynagrodzenie radcy prawnego – 240,- zł, c) opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 15,- zł.