I SA/Rz 883/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch Sędziowie NSA Maria Piórkowska /spr./ WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant sek.sąd. Teresa Tochowicz po rozpoznaniu w Wydziale I Finansowym w dniu 3 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi K. F. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej K. F. kwotę 374 (słownie: trzysta siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Rz 883/07 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] października 2007r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił K. F. przewróceniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2007r. znak;[...]. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ powołał art. 163 § 2 oraz 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia Ordynacja podatkowa /Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm./. W uzasadnieniu organ podniósł, że postanowieniem z dnia [...].07.2007 r., znak:[...], Naczelnik Urzędu Skarbowego, uwzględniając wysokość zwrotu oraz mając na uwadze fakt, że postępowanie kontrolne nie zostało zakończone, przedłużył termin zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2006 r. do czasu zakończenia postępowania wyjaśniającego. Podatniczka działając przez pełnomocnika, w dniu 17.08.2007 r., złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia oraz zażalenie. W złożonym wniosku pełnomocnik strony stwierdził, iż z przyczyn obiektywnych, nie mógł w przewidzianym ustawowo terminie ustosunkować się do wydanego postanowienia. W ocenie organu stosownie do postanowień art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Aby wniosek ten mógł być uwzględniony, powinien być złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia temu terminowi, a wnioskodawca powinien równocześnie ze złożeniem wniosku dopełnić czynności, dla której termin był określony. Przywrócenie terminu jest instytucją prawa procesowego mającą na celu ochronę przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia danej czynności procesowej przez stronę. Przesłanką jej zastosowania jest jednak uprawdopodobnienie przez zainteresowaną osobę braku swojej winy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Innymi słowy, brak winy w uchybieniu terminu można przyjąć wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. W niniejszej sprawie pełnomocnik we wniosku podniósł, iż o wydaniu przedmiotowego postanowienia dowiedział się 11 sierpnia 2007 r., natomiast ustawowy termin przewidziany do wniesienia zażalenia minął 20 lipca 2007 r., tj. w dniu w którym przebywał za granicą. Oświadczył, iż wyjazd miał miejsce w terminie od 10 lipca do 11 sierpnia 2007 r. Dodatkowo stwierdził, cyt. "Moja żona, a zarazem mocodawczym K. F. jedynie odebrała korespondencję (notabene adresowaną do mnie) nie zapoznając się z jej treścią, a to z uwagi na fakt, że sprawami z zakresu prowadzenia jej firmy w całości zajmuję się ja jako jej pełnomocnik". Zgodnie z art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej - jeżeli strona działa przez pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Z kolei, zgodnie ze zdaniem pierwszym art. 149 ww. ustawy - w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przedmiotowe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wysłane w sposób prawidłowy ustanowionemu pełnomocnikowi strony, natomiast odbiór nastąpił w drodze doręczenia zastępczego osobie fizycznej w dniu 17.07.2007 r., poprzez odbiór pisma przez pełnoletniego domownika - żonę pełnomocnika. Na marginesie wskazać należy, że termin do wniesienia zażalenia w niniejszej sprawie minął 24 lipca 2007 r. Niemniej jednak jeżeli wnioskujący, chcąc skutecznie uzyskać przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia powołując się przy tym na wyjazd za granicę, winien uprawdopodobnić przede wszystkim to, iż przeszkoda ta uniemożliwiła mu dokonanie czynności w ustawowym terminie. Innymi słowy winien wykazać, że pomiędzy wyjazdem a uchybieniem terminu istniał związek przyczynowy. Tymczasem, z uzasadnienia przedmiotowego wniosku oraz z akt sprawy, w żaden sposób nie wynika, aby tak właśnie było. We wniosku znajduje się jedynie oświadczenie pełnomocnika o pobycie w okresie do 11 sierpnia 2007 r. poza granicami kraju. Jednakże konfrontując to oświadczenie z materiałem dowodowym w sprawie, stwierdzić należy, iż związek przyczynowy nie został wykazany. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że w dniu 26.07.2007 r. złożono w Urzędzie Skarbowym wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości zaległości podatkowych zbywającego podpisany przez G.F. Natomiast w dniu 27.07.2007 r. przedłożone zostało upoważnienie z tej daty, wystawione w W. (miejscowości zamieszkania) dla M.D. do odbioru lego zaświadczenie podpisane przez G.F.. Mając na uwadze okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy oraz powołane przepisy prawa w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika strony o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia. Na postanowienie to K.F. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego argumentując, że o przerwie pełnomocnika w urlopie przez przeoczenie nie zawiadomiła organu podatkowego. Prawdą jest, że pełnomocnik w dniach 25 do 28 lipca 2007r. przebywał w domu, jednak żona nie przekazała mu korespondencji do niego skierowanej. Terminem, w którym pełnomocnik zapoznał się z treścią postanowienia jest 11 sierpnia 2007r., a w związku z tym zmieścił się w terminie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W piśmie procesowym, złożonym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w dniu 14 marca 2008r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego zarzuciła nieustalenie przez Dyrektora Izby Skarbowej umocowania G.F. do działania imieniem podatnika w postępowaniu odwoławczym a także przyjęcia skutku doręczenia korespondencji pełnomocnikowi skarżącej kiedy nie odnotowano przy doręczeniu faktu pouczenia osoby odbierającej o zobowiązaniu się do doręczenia adresatowi pisma. W uzasadnieniu skarżąca naprowadziła, że zalegające w aktach sprawy pełnomocnictwo, w świetle posiłkowo stosowanych przepisów kodeksu cywilnego, dotyczy kwestii rodzajowych. Oznacza to, że zakres pełnomocnictwa winien zostać uzupełniony i bezspornie ustalony albowiem w przypadku pełnomocnictwa rodzajowego nie jest możliwa jego rozszerzająca wykładnia w kierunku pełnomocnictwa ogólnego. Dodatkowo skarżąca zarzuciła, że ze zwrotnego poświadczenia odbioru postanowienia z dnia [...] lipca 2007r. nie wynika kto tę przesyłkę odebrał, a o tym, że pełnomocnik przebywał w lipcu za granicą, świadczą przedstawione kserokopie paragonów i wydruków z kas fiskalnych. Nadto, zdaniem skarżącej , orzekający w sprawie organ w rozpoznawanej sprawie, nie zastosował trybu wynikającego z art. 200 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoją argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm./ sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje i postanowienia administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, zaś na podstawie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga podlega uwzględnieniu albowiem zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Na wstępie wskazać należy, że kwestia reprezentacji strony w postępowaniu podatkowym została w sposób ogólny unormowana przede wszystkim w art. 136 i art. 137 Ordynacji podatkowej. Z przepisów tych wynika, że strona - co do zasady - ma możność działania przez pełnomocnika, którym może być osoba fizyczna, mająca pełną zdolność do czynności prawnych. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie lub zgłoszone do protokołu. W doktrynie przyjmuje się dodatkowo, że pełnomocnik przystępując do działania powinien złożyć do akt oryginał bądź urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. W sytuacji jednak, gdy czynności w postępowaniu podatkowym dokonała osoba, która twierdzi, że jest pełnomocnikiem, organ podatkowy nie może uznać, iż są one bezskuteczne. Wnoszący powinien jedynie zostać wezwany do usunięcia tego braku przez złożenie pełnomocnictwa (por. B.Brzeziński, M.Kalinowski, M.Masternak, A.Olesińska, Ordynacja podatkowa -komentarz, Toruń 2002 r., str. 477). W rozpoznawanej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] lipca 2007r. [...] złożony został przez G.F. Z zalegającego w aktach sprawy pełnomocnictwa z dnia 1 lutego 2006r. wynika, że skarżąca, K.F. ustanawia G.F. pełnomocnikiem upoważniając go do podejmowania w jej imieniu i na rzecz mocodawcy wszelkich czynności niezbędnych do prawidłowego rozliczenia bieżących oraz ewentualnie zaległych spraw związanych ze zobowiązaniami podatkowymi, oraz innymi należnościami budżetu Państwa i Gminy Mocodawcy. Pełnomocnik jest upoważniony szczególnie do występowania w imieniu mocodawcy wobec Urzędu Skarbowego w zakresie kontroli podatkowych i innych organów podatkowych tj. urzędu Gminy w B. Ponadto pełnomocnik jest upoważniony do występowania w imieniu mocodawcy wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, SANEPIDU, Rejonu Energetycznego, Policji i innych instytucji związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą przez mocodawcę. Pełnomocnik jest upoważniony do występowania w imieniu mocodawcy wobec kontrahentów firmy; "A" F. K. w zakresie dokonywania transakcji kupna-sprzedaży, oraz podpisywania faktur VAT. Tak sformułowane pełnomocnictwo oznacza, że pełnomocnik został upoważniony do reprezentowania skarżącej tylko w sprawach wskazanych tym pełnomocnictwem, a nie upoważnia pełnomocnika do reprezentowania skarżącej w całym postępowaniu podatkowym, w tym również w postępowaniu odwoławczym. Trafnie zatem wywodzi skarżąca, w piśmie procesowym z dnia 13 marca 2008r. że uprawnienie pełnomocnika do wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych istnieje tylko wtedy, gdy mocodawca tego uprawnienia nie wyłączył albo nie ograniczył /wyrok NSA z dnia 15.09.2006r. I FSK 1200/2005/. Wskazać również należy, że w związku z tym, że unormowania prawne zawarte w treści powołanych wyżej przepisów Ordynacji podatkowej (art. 136, art. 137), jak również w innych normach tej ustawy, odnoszących się do pełnomocnictwa, nie są kompletne, to przy wyjaśnieniu kwestii skuteczności udzielonego pełnomocnictwa należy posiłkowo stosować zasady wyrażone w Kodeksie cywilnym. Podobny pogląd został wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 1999 r. I SA 1535/98, ale odnosił się do stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 32, art. 33). W związku z powyższym Sąd stwierdza, że z dyspozycji przepisu art. 103 § 1 kc wynika, iż w przypadku, gdy pełnomocnik nie ma umocowania, bądź przekroczy jego zakres, ważność dokonanej czynności zależy od potwierdzenia jej przez osobę, w której imieniu pełnomocnik działał. Skoro w przedmiotowej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia złożył G.F. w oparciu o zalegające w aktach sprawy pełnomocnictwo ograniczające w swej treści jego zakres, to brak jest podstaw do rozszerzającej wykładni tego pełnomocnictwa. Podobne stanowisko zajmowały również składy orzekające Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 21 września 2001 r. I SA 335/2000, Sąd stanął na stanowisku, że nawet brak umocowania pełnomocnika nie przesądza o nieskuteczności czynności procesowej, gdyż zgodnie z przepisami prawa cywilnego (art. 103 § 1 kc) - istnieje możliwość potwierdzenia czynności przez mocodawcę, sanującą dokonaną czynność niewłaściwie umocowanego pełnomocnika. W tym miejscu Sąd zwraca także uwagę, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że skuteczność czynności procesowych dokonanych nawet przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem procesowym, zależy od ich zatwierdzenia przez zainteresowaną stronę (por. uchwała SN z dnia 20 grudnia 1968 r. III CZP 93/68 OSNCP 1969/7-8 poz. 129). W przedmiotowej sprawie osoba składająca pełnomocnictwo, spełniała przesłanki do bycia pełnomocnikiem w świetle art. 137 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro zatem jeżeli wnoszący wniosek jako pełnomocnik nie ma umocowania albo przekroczy jego zakres, skuteczność jego czynności zależy od jej potwierdzenia przez osobę, w imieniu której czynności dokonano. Z przyczyn wyżej podniesionych Sąd nie ustosunkował się do pozostałych zarzutów skargi jako przedwczesnych. W związku z tym Sąd doszedł do przekonania, że zasadne było uchylenie zaskarżonego postanowienia Izby Skarbowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 132 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego Sąd postanowił w oparciu o przepis art. 200 p.p.s.a.