II SA/Go 132/08

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2008-04-03

Skład orzekający: Ireneusz Fornalik, Aleksandra Wieczorek, Joanna Brzezińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając zezwolenie na usunięcie drzew, ma obowiązek uwzględnić wniosek strony o odroczenie płatności opłaty za usunięcie drzew i zastąpienie ich nowymi nasadzeniami, nawet jeśli drzewa są stare i cenne, a nowe nasadzenia nie zrekompensują straty przyrodniczej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zezwolenie na usunięcie drzew ma charakter uznaniowy, a organy administracji mają obowiązek wyważyć interes społeczny (ochrona przyrody) i słuszny interes strony (realizacja inwestycji). W przypadku starych i cennych drzew, nawet jeśli nowe nasadzenia są liczne, nie zawsze zrekompensują one stratę przyrodniczą. Opłata za usunięcie drzew ma charakter ekonomicznego środka ochrony środowiska, a nie tylko rekompensaty. W związku z tym, organy mogą odmówić odroczenia płatności i zastąpienia drzew, jeśli uznały, że interes społeczny w ochronie przyrody jest nadrzędny.
Stan faktyczny
Spółka "RD" złożyła wniosek o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów w związku z planowaną budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Prezydent Miasta wydał decyzję zezwalającą na usunięcie części drzew z opłatą i odroczeniem płatności pod warunkiem nasadzeń zastępczych, a części drzew bez odroczenia i bez warunku nasadzeń, ze względu na ich wiek i wartość przyrodniczą. Spółka zaskarżyła decyzję w części dotyczącej 11 najstarszych drzew, domagając się odroczenia płatności i możliwości zastąpienia ich nowymi nasadzeniami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Spółka wniosła skargę do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) Asesor WSA Joanna Brzezińska Protokolant sekr. sąd. Anna Lisowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2007r. nr [...] Prezydent Miasta zezwolił "RD" spółka z o.o. - spółka komandytowa - w punkcie I - na usunięcie 11 sztuk drzew o numerach wskazanych w załączniku mapowym ( stanowiącym integralną część decyzji ) z działki nr [...]w terminie do dnia [...] grudnia 2008 roku, ustalając za ich usunięcie opłatę w kwocie 410 210,90 zł i zobowiązując stronę do jej uiszczenia w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, - w punkcie II - na usunięcie 33 sztuk drzew oraz krzewów o łącznej powierzchni 103,5 m2 o numerach wskazanych w załączniku mapowym z działki nr [...] w wyżej wskazanym terminie, pod warunkiem zastąpienia ich innymi drzewami w ilości 66 sztuk oraz krzewami o powierzchni 207 m2, na terenie działek nr [...], ustalając opłatę za ich wycięcie w kwocie 203 888,17 zł i jednocześnie odraczając termin jej uiszczenia na okres 3 lat z pouczeniem strony, że jeżeli posadzone w zamian drzewa i krzewy zachowają żywotność po upływie 3 lat od ich posadzenia albo nie zachowają żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność powyższa ulega umorzeniu, - w punkcie III - zobowiązał stronę do poinformowania organu o terminie posadzenia nowych drzew i krzewów, - w punkcie IV - zezwolił jej na usunięcie 14 sztuk drzew o wskazanych w załączniku mapowym numerach pod warunkiem zastąpienia ich innymi drzewami w ilości 28 sztuk na terenie działek nr [...] w terminie do [...] grudnia 2008 roku. Podstawę prawną w/w decyzji stanowiły przepisy art. 83 ust. 1 i 3, art. 84 ust. 1-5, art. 85 ust. 1 i 3, art. 86 ust. 1 pkt 7 i ust. 2, art. 87 ust. 3-5 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody ( Dz. U. Nr 92 poz. 880, ze zm. – dalej jako ustawa), przepisy załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 roku w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew, pkt 3 (Dz.U. Nr 228, poz. 2306 ze zm. ) i załącznika nr 2 do Obwieszczenia Ministra Środowiska z dnia 12 października 2006 roku w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2007 ( M.P. Nr 73 poz. 733 ) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku-Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., Nr 98 poz. 1071 ze zm. dalej jako: Kpa). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, że w dniu [...] września 2007 roku wpłynął wniosek firmy "RD" spółka z o.o. - spółka komandytowa o wydanie zezwolenia na usunięcie 51 ( powinno być 58 ) drzew oraz krzewów o łącznej powierzchni 116 m2 rosnących na działkach nr [...]. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazywał, iż rosnące na działkach drzewa i krzewy kolidują z projektowanym budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym i elementami zagospodarowania terenu oraz określił inne stanowiące jego własność działki na których może dokonać nasadzeń w zamian za wycięcie wskazanych drzew i krzewów. Organ powołał się na przeprowadzoną w toku postępowania wyjaśniającego wizję terenową działek, których wniosek dotyczył, podczas której stwierdzono, że rosną na nich drzewa w ilości 58 sztuk oraz krzewy o łącznej powierzchni 103,5 m2. W toku wizji strona uzupełniła swój wniosek o udzielenie zezwolenia na wycięcie dodatkowo 9 sztuk drzew oraz krzewów o powierzchni 7m2 ( w istocie dokonane na załączonym do wniosku planie działek uzupełnienie wniosku dotyczyło 10 sztuk ) rosnących na działce nr [...]. Organ wskazał, iż w wyniku oględzin ustalił gatunki drzew i krzewów rosnących na wskazanych we wniosku działkach, obwody pni drzew i powierzchnię krzewów oraz ich wiek, co zostało odzwierciedlone w decyzji w postaci stosownej tabeli. Ocenił, iż wskazana przez wnioskodawcę potrzeba usunięcia drzew i krzewów stanowi ważną przyczynę ich usunięcia. Rosnące drzewa i krzewy kolidują bowiem z planowaną przez wnioskodawcę budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz elementami zagospodarowania terenu, tj. dróg dojazdowych oraz chodników, jak również koniecznością wykonania głębokiego wykopu pod dwupoziomowy garaż podziemny. Mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie udzielania zezwolenia na wycinkę drzew organ wskazał na obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia jej z uwzględnieniem słusznego interesu społecznego i strony ( art. 7 Kpa ). Stwierdził, iż kierując się interesem ogółu zezwolenie na usunięcie drzew może być wydane w sytuacji wskazania przez stronę jej ważnego interesu faktycznego ( ważnej przyczyny ich usunięcia ). Wskazał iż stosownie do przepisu art. 83 ust. 1 i 3 oraz 84 ust. 1-3 ustawy zachodziły podstawy do ustalenia opłat za usunięcie 44 drzew i krzewów o pow. 103,5 m2 . Biorąc pod uwagę ustalony, w oparciu o tabelę wiekową opracowaną przez prof. L.M., wiek poszczególnych drzew i krzewów organ wskazał, że 11 drzew wyrosło lub zostało posadzonych przed 1949 rokiem, tj. przed okresem obowiązywania na terenie na którym położone są działki pierwszego planu zagospodarowania przestrzennego, co uzasadniało ustalenie opłaty za ich wycięcie w wysokości 410 210,90 zł. Organ wywiódł, iż wydając zezwolenie na usunięcie drzew miał obowiązek ustalić za nie opłaty. W ocenie organu zastąpienie usuwanych drzew nawet dużo większą ilością innych nasadzonych nie zrekompensuje straty zasobów przyrody powstałej w wyniku ich usunięcia. Zaznaczył, iż posadzone sadzonki nawet w dużo większej ilości niż usuwane drzewa mogą je zastąpić dopiero po kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu latach. Koszty posadzenia nawet krotności usuwanych drzew są niewspółmierne do wysokości opłat. Wskazał, iż usuwane drzewa mają od 61 do 94 lat. Z tych przyczyn organ nie uwzględnił wniosku strony o wydanie zezwolenia warunkowego tj. z odroczeniem płatności opłaty i zobowiązaniem do zastąpienia wyciętych drzew nowo nasadzonymi, uznając za właściwe wydanie zezwolenie na ich usunięcie pod warunkiem uiszczenia stosownej opłaty w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Co do pozostałych z 44 drzew organ wskazał, iż 33 drzewa oznaczone numerami podanymi w decyzji i krzewy o pow. 103,5 m2 wyrosły lub zostały posadzone w okresie obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1980 roku na terenie nieruchomości ( oznaczonym jako ogródki działkowe ) przeznaczonych na cele inne niż budowlane. W związku z tym organ zakwalifikował je do usunięcia z ustaleniem opłaty w kwocie 203 888,17 zł i odroczeniem jej uiszczenia na okres 3 lat od wydania zezwolenia pod warunkiem zastąpienia ich innymi drzewami w ilości 66 sztuk i krzewami o powierzchni 207 m2 posadzonymi na działkach nr [...] w terminie do [...] grudnia 2008 roku. Co do 14 drzew organ wskazał, iż wyrosły one lub zostały posadzone w okresie obowiązywania planów zagospodarowania przestrzennego z lat: 1945, 1954, 1956, 1965, 1968 i 1975 przeznaczających tereny na których znajdują się w/w działki na cele budowlane, co uzasadniało zakwalifikowanie ich do usunięcia bez opłaty, a jedynie pod warunkiem zastąpienia ich na wskazanych działkach innymi 28 drzewami w terminie do [...] grudnia 2008 roku. W dalszej części uzasadnienia organ wskazał drzewa, które ze względu na wiek nie przekraczajmy 5 lat lub usytuowanie poza granicami działek nie zostały objęte decyzją i podał podstawy prawne oraz sposób naliczenia opłat za wycięcie drzew i krzewów. Z decyzją organu Prezydenta Miasta nie zgodziła się "RD" spółka z o.o. - spółka komandytowa zaskarżając ją w części dotyczącej ustalenia opłaty w kwocie 410 210,90 zł za usunięcie 11 drzew bez prawa do ich zastąpienia innymi drzewami i bez odroczenia płatności opłaty. Strona podniosła, że sporne drzewa i krzewy kolidują z planowaną budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego oraz z elementami zagospodarowania terenu, tj. dróg dojazdowych i chodników. Wywodziła, iż nie zachodzi kolizja jej interesu z interesem społecznym, ponieważ istotnym jest, że na przedmiotowych działkach na których realizowania będzie inwestycja powierzchnia czynnej zieleni nie może być mniejsza niż 25 % całości działki, a w interesie społecznym jest przecież powstawanie nowych zasobów substancji mieszkaniowej. W ocenie strony, wydając kwestionowaną decyzję organ I instancji naruszył przepis art. 7 Kpa, z którego wynikają dla organu prowadzącego postępowanie określone obowiązki. Uprawnienie organu do wydawania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia bowiem tegoż organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonywającej pod względem prawnym, społecznym i faktycznym. Zdaniem strony, odmowa wydania zezwolenia warunkowego była spowodowana fiskalizmem organu, bo przecież nowe nasadzenia, których proces jest kontrolowany ustawowo, wprawdzie po latach, ale wyrównałyby ubytek zasobów przyrody powstały w wyniku usunięcia drzew, czego wniesienie opłaty nie zrekompensuje. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją dnia [...] grudnia 2007 roku nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję w pełni podtrzymując argumentację organu I instancji. SKO wskazało, że obowiązek uiszczenia opłaty wynika wprost z ustawy i ciąży na posiadaczu nieruchomości. Skarżący występując o zezwolenie na usunięcie drzew i krzewów musiał liczyć się z faktem uiszczenia stosownej opłaty wynikającej z przepisów ustawy. Wyłączenia spod tego obowiązku są enumeratywnie wymienione w ustawie, a drzewa wskazane przez organ I instancji w punkcie I decyzji nie zostały zakwalifikowane do żadnej z wyszczególnionych kategorii podlegających zwolnieniu z opłaty, z czym organ odwoławczy w pełni się zgodził. Stąd skierowany pod adresem organu I instancji zarzut fiskalizmu okazał się nieuzasadniony. Kolegium podzieliło również opinię Prezydenta Miasta co do tego, że zastąpienie usuwanych dużych drzew nawet większą ich ilością nie zrekompensuje straty zasobów przyrody powstałej w wyniku ich usunięcia. Zapewnienie nasadzeń nowych drzew ani w najbliższym czasie ani nawet na przestrzeni kilkudziesięciu lat nie przywróci tej nieruchomości walorów przyrodniczych sprzed usunięcia drzew. Ponadto w ocenie SKO ochrona przyrody, podlegająca rozległym regulacjom prawnym o wysokim stopniu restrykcyjności, pozostaje w interesie społecznym. Organ II instancji za niezasadny uznał zarzut naruszenia przepisu art. 7 Kpa wskazując, iż organ I instancji dokonał wyważenia interesu strony, uwzględniając go częściowo, zasadnie jednak przyjmując nadrzędność ochrony przyrody nad interesem strony, polegającym na możliwości wybudowania lokali mieszkalnych. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca spółka "RD" ponownie zakwestionowała naliczenie opłaty w wysokości 410 210,90 zł za usunięcie 11 drzew bez prawa zastąpienia ich nowymi nasadzeniami i bez odroczenia płatności opłaty, domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji strona skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 83 i 84 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 75 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 roku – Prawo ochrony środowiska ( Dz. U. Nr 62 poz. 627 ze zm. ) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, mające wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania administracyjnego tj art. 7, 77 i 80 Kpa mające wpływ na treść zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wywodziła, iż nie kwestionuje faktu, że przedmiotowe drzewa nie zaliczają się do żadnej z kategorii zwalniających z pobrania opłaty za ich usunięcie o których mowa w art. 86 ustawy. Zdaniem skarżącej jednak sposób ustalenia opłaty za usunięcie 11 drzew tj. bez odroczenia jej zapłaty jest niezgodny z powołanymi w skardze przepisami. Wskazywała, iż uznaniowy charakter orzeczenia w przedmiocie usunięcia drzew obliguje organ administracji do kierowania się w pierwszym rzędzie zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego tj. dążeniem do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu publicznego i słusznego interesu strony. Jeżeli więc interes publiczny nie stoi na przeszkodzie i leży to w możliwościach organu powinien on załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony. Uznanie administracyjne nie oznacza bowiem prawa organu do dowolnego działania. Wskazywała, że przedmiotowe drzewa znajdują się na nieruchomości na której po zrealizowaniu inwestycji powierzchnia czynnej zieleni zajmować będzie nie mniej niż 25 % jej powierzchni. Wywodziła, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia dyspozycji art. 75 ust. 1 ustawy - Prawo ochrony środowiska zgodnie z którym jeżeli przy prowadzeniu prac budowlanych ochrona elementów przyrodniczych nie jest możliwa należy podejmować działania mające na celu naprawienie wyrządzonych szkód w szczególności poprzez kompensację przyrodniczą. Kwestionowany skargą akt bowiem, zezwalając na wycięcie drzew kolidujących z planowaną budową budynku mieszkalnego wielorodzinnego wraz z elementami zagospodarowania, nie przewiduje dokonania nowych nasadzeń w ich miejsce. Za niezasadne skarżąca uznawała również stanowisko SKO, iż zastąpienie usuwanych 11 drzew nawet większą ich ilością nie zrekompensuje strat zasobów przyrody. Zdaniem skarżącej zważywszy na fakt, iż inwestycje budowlane kształtują środowisko miasta na wiele dziesięcioleci, nasadzenie drzew przewidziane w ramach takiej inwestycji w miejscach do tego przewidzianych i w ilości przewyższającej liczbę wyciętych drzew w pełni zrekompensuje straty przyrodnicze, będzie miało trwały charakter i zgodny z interesem społecznym, ponieważ za taki uznać należy zaspokajanie potrzeb mieszkaniowych. Według strony skarżącej wydanie decyzji zezwalającej na wycięcie drzew bez warunku zastąpienia ich innymi drzewami z ustaleniem odroczonej opłaty należy potraktować jako wyraz działań organu I instancji o charakterze fiskalnym, zmierzającym do obciążenia skarżącego opłatą bez uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, a zatem z naruszeniem przepisu art. 77 § 1 i 80 Kpa. Wywodziła, iż nałożony obowiązek zastąpienia drzew usuniętych innymi podlega kontroli organu i gdyby nie został zrealizowany przez stronę będzie ona miała obowiązek uiszczenia stosownej opłaty. Nieuwzględnienie przez SKO wskazanych okoliczności powoduje iż zaskarżona decyzja nosi znamiona dowolności i wykracza poza granice uznania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazywał na obligatoryjność wymierzenia opłaty przez organ oraz wskazywał, iż opłata taka nie służy rekompensacie, ale stanowi należność za usunięcie drzew. Wywodził, iż zarzut naruszenia art. 75 ustawy – Prawo ochrony środowiska jest nieuzasadniony. Zgodnie bowiem z przepisem art. 81 ust. 1 ustawy – Prawo ochrony środowiska ochrona zasobów środowiska jest realizowana na podstawie przepisów tej ustawy oraz ustaw szczególnych, zaś jej przepis art. 81 ust. 4 pkt 1 stanowi, że szczegółowe zasady ochrony obszarów i obiektów o walorach przyrodniczych, krajobrazu, zwierząt i roślin zagrożonych wyginięciem oraz drzew, krzewów i zieleni – określają przepisy ustawy o ochronie przyrody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- powoływanej dalej jako ppsa ) lub stwierdzenia nieważności ( art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). W ocenie Sądu skarga podlegała oddaleniu gdyż zaskarżona nią decyzja nie narusza obowiązującego prawa w stopniu kwalifikującym ją do usunięcia z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi była decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w zakresie w jakim została ona zakwestionowana odwołaniem strony tj. w zakresie ustalającym opłatę w kwocie 410 210,90 zł za wycięcie 11 drzew bez prawa do ich zastąpienia nowymi nasadzeniami i bez odroczenia terminu jej płatności. Materialnoprawną podstawą kwestionowanego w sprawie rozstrzygnięcia, zawartego w pkt I decyzji Prezydenta Miasta, wyrażającego zgodę na wycięcie 11 drzew z ustaleniem za ich usunięcie opłaty w kwocie 410 210,90 zł były przepisy art. 83 ust. 1 i 3, art. 84 ust. 1-5 ustawy o ochronie przyrody. W myśl przepisu art. 83 ust. 1 ustawy usuwanie drzew i krzewów z nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta na wniosek posiadacza nieruchomości, a z usunięciem drzew lub krzewów wiąże się obowiązek uiszczenia opłaty za korzystanie ze środowiska ( art. 84 ust. 1 ustawy ). Obowiązek uiszczenia opłaty nie występuje w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 86 ustawy. Wnioskujący o uzyskanie zezwolenia może uwolnić się od obowiązku uiszczenia opłaty również wówczas gdy właściwy organ na podstawie art. 84 ust. 3 w związku z art. 83 ust. 4 ustawy odroczy na okres trzech lat od dnia wydania zezwolenia termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew lub krzewów jeżeli zezwolenie przewiduje ich przesadzenie lub zastąpienie drzewami i krzewami nasadzonymi w innym miejscu. Jeżeli przesadzone albo posadzone w zamian drzewa lub krzewy zachowają żywotność po upływie 3 lat od dnia ich przesadzenia albo posadzenia lub nie zachowały żywotności z przyczyn niezależnych od posiadacza nieruchomości, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów podlega umorzeniu przez organ właściwy do naliczania i pobierania opłat. Przytoczone uregulowania wskazują, jak to zasadnie wskazały organy i czego nie kwestionuje strona skarżąca, iż ze względu na brak ustawowych kryteriów wydania zezwolenia decyzja w przedmiocie udzielenia zezwolenia na usunięcie drzew ma charakter uznaniowy. Decyzje podejmowane w ramach uznania administracyjnego pozostają pod kontrolą sądu administracyjnego jak każde inne, jednakże zakres sprawowanej nad nimi kontroli sądowej jest inaczej ukształtowany. Sąd bada bowiem ich zgodność z prawem, ale nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Z tego względu kontrola sądowa takich decyzji zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 Kpa ma obowiązek kierowania się słusznym interesem strony, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych ( vide: wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2003 roku – II SA 2486/2001 – Lex nr 149543 ). W ocenie Sądu rozstrzygnięcie kwestionowane skargą odpowiada wskazanym wyżej kryteriom i nie nosi znamion dowolności. Organy wydające decyzje w sprawie wyjaśniły motywy kwestionowanego rozstrzygnięcia. Sąd nie dopatrzył się w działaniu organów uchybień w zakresie ustalenia stanu faktycznego jak i w zakresie zastosowanych do jego oceny przepisów prawa. Zdaniem Sądu, organy z dochowaniem wymogów art. 7 Kpa dokonały wyważenia interesu społecznego i interesu strony skarżącej. Wskazać należy, iż art. 74 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej statuuje generalny obowiązek ochrony środowiska oraz powinności organów władzy publicznej w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa ekologicznego i wspierania działań na rzecz ochrony środowiska. Te zasady konstytucyjne znajdują rozwinięcie w ustawie o ochronie przyrody , która w art. 2 ust. 1 stanowi, iż ochrona przyrody polega m.in. na zachowaniu i zrównoważonym użytkowaniu zadrzewień. W pkt 5 ust. 2 art. 2 tej ustawy wśród celów ochrony przyrody ustawodawca wymienia ochronę walorów krajobrazowych, zieleni w miastach i wsiach oraz zadrzewień, statuując dodatkowo w art. 4 obowiązek dbałości o ochronę przyrody ciążący na organach władzy publicznej jak i osobach prawnych i fizycznych rozumiany w przypadku tych osób jako obowiązek powstrzymywania się od działań szkodzących przyrodzie. Wskazać należy też na regulacje art. 74 i 75 ustawy – Prawo ochrony środowiska stanowiące o oszczędnym korzystaniu z terenu w trakcie przygotowywania i realizacji inwestycji oraz obowiązku inwestora ochrony środowiska podczas realizacji inwestycji, polegającym na jego wykorzystywaniu i przekształcaniu jedynie w zakresie w jakim jest to konieczne dla jej realizacji. W świetle wskazanych regulacji prawnych zezwolenie na usunięcie drzew jest więc wyjątkiem od zasady ich zachowania jako elementu przyrody, podlegającego ochronie prawnej. Bez wątpienia więc utrzymywanie zieleni pozostaje również w interesie społecznym. Uwzględnienie wniosku o usunięcie drzew może nastąpić w sytuacji, gdy potrzeba ich usunięcia jest rzeczywista i właściwie umotywowana przez stronę, a więc w sytuacji gdy nastąpiło wyważenie interesu społecznego i ważnego interesu strony. Formułując zarzuty skargi strona skarżąca zdaje się nie zauważać i nie uwzględniać w swych wywodach faktu, iż organy wydając zaskarżone decyzje uznały istotność przyczyny związanej z realizacją inwestycji na cele mieszkalnictwa, powodującą, jej zdaniem, konieczność usunięcia wszystkich, w tym również 11 najstarszych drzew. Tym samym uwzględniły jej interes wydajać zgodę na ich usunięcie. Oznacza to iż słuszny interes strony o jakim mowa w art. 7 Kpa został uwzględniony. Uznając jego słuszność organy zasadnie wskazały, iż uiszczenie opłaty za usunięcie drzew o jakiej mowa w art. 84 ust. 1 ustawy jest regułą, która przewiduje wyjątki nie zachodzące w sprawie ( art. 86 ustawy ). Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż skarżąca spółka jako inwestor planujący inwestycję na zadrzewionych działkach powinna w sposób oczywisty liczyć się koniecznością ponoszenia opłat za usunięcie drzew. Wskazały też – nie przekraczając uznania administracyjnego - iż zastąpienie usuniętych drzew w wieku od 61do 94 lat nawet większą ich ilością nie zrekompensuje straty zasobów przyrody powstałej w wyniku ich usunięcia ani na przestrzeni kilkudziesięciu lat nie przywróci nieruchomości walorów przyrodniczych sprzed usunięcia. W ocenie Sądu, taka argumentacja organów, uwzględnia rodzaj zmian jakie zaistnieją w środowisku na skutek poważnego ubytku obiektów przyrodniczych. Chodzi bowiem o usunięcie z zasobów przyrody najstarszych czyli najcenniejszych drzew. Tym samym przyjęcie, iż nie zrekompensują ich usunięcia nasadzenia zastępcze na tej samej działce, nie jest w żadnym razie przejawem dowolności, ani w konsekwencji przekroczeniem uznania administracyjnego, ale stanowi właśnie rezultat wyważenia interesu strony z interesem społecznym. W takiej sytuacji zawarta we wniosku o wyrażenie zgody na usunięcie deklaracja dokonania nasadzeń kompensacyjnych nie ma decydującego znaczenia. Zatem w sytuacji, gdy w wyniku analizy okoliczności sprawy organy uznały, iż nasadzenia zastępcze nie zrekompensują negatywnych zmian w środowisku obowiązkiem ich obowiązkiem było ustalenie opłaty. Wskazania przy tym i szczególnego podkreślenia wymaga cel opłat za korzystanie ze środowiska, w tym i za usunięcie drzew. W uchwale 7 sędziów NSA z dnia 21 czerwca 1999 roku w sprawie IV SA 2184/96 ( OSP 2000 rok, z.7-8 , poz. 108 ), akcentując dodatkowo zasadę powszechności ponoszenia opłat za usunięcie drzew Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż opłaty takie stanowią ekonomiczne środki ochrony środowiska, służące zachowaniu jego wartości, a więc mają przeciwdziałać dokonywaniu nim zmian. Racjonalne gospodarowanie zasobami przyrodniczymi polega między innymi na tym, że w razie dokonywania koniecznych zmian ponoszone są opłaty, które – za pośrednictwem funduszy ochrony środowiska - przeznaczane są na finansowanie ochrony środowiska. W istocie więc celem opłat za gospodarcze korzystanie ze środowiska i wprowadzanie w nim zmian jest zrekompensowanie uszczerbku w środowisku przyrodniczym, powstałego wskutek działalności gospodarczej. Przy takim charakterze prawnym opłat za wycięcie drzew stawiany przez skarżącą organom obu instancji zarzut fiskalizmu pozostawał bez merytorycznej doniosłości. Akcentowana przez NSA powszechność tego typu opłat nakazuje też podkreślić, iż skarżąca spółka jako inwestor planujący inwestycję na zadrzewionych działkach powinna w sposób oczywisty liczyć się koniecznością ponoszenia opłat za usunięcie drzew. W świetle poczynionych wyżej uwag bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia przepisu art. 75 ustawy - Prawo ochrony środowiska. Zasadnie bowiem SKO wskazało, iż szczegółowe zasady ochrony przyrody reguluje odrębna ustawy, której przepisów kwestionowana skargą decyzja nie narusza. W ocenie Sądu uznanie, iż w okolicznościach sprawy organy powinny, zgodnie ze stanowiskiem skarżącej, udzielić jej zezwolenia na wycięcie 11 drzew opisanych w decyzji pod warunkiem dokonania nasadzeń zastępczych i z odroczeniem płatności opłaty stanowiłoby nie tyle rezultat wyważenia interesów, ale przejaw nieuzasadnionego prymatu interesu strony nad interesem publicznym. Mając na uwadze wskazane wyżej argumenty zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego i materialnego okazały się nieuzasadnione, co skutkowało oddaleniem skargi ( art. 151 ppsa ) .

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło