II FZ 236/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Jerzy Rypina po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 29 kwietnia 2008 r. sygn. akt I SA/Sz 883/07 w zakresie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 25 października 2007 r. nr ... w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2001 r. postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 883/07) oddalił wniosek D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 25 października 2007 r. w przedmiocie zobowiązania podatkowego od osób fizycznych za 2001 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, bowiem – poza lakonicznym oświadczeniem w sprzeciwie – nie dopełnił obowiązku złożenia wszystkich dodatkowych oświadczeń i dokumentów koniecznych do oceny rzeczywistego stanu w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.) m.in.: wykazu wydatków koniecznych na własne utrzymanie, dodatkowego oświadczenia o stanie prawnym i faktycznym nieruchomości w D. i czy przynosi ona dochody, dokumentu potwierdzającego zbycie udziałów w spółce "D." oraz wysokości uzyskanego dochodu. Brak dodatkowych oświadczeń i dokumentów uniemożliwił Sądowi ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego, tak by nie było wątpliwości co do zwolnienia od kosztów sądowych. Na powyższe postanowienie zażalenie złożył skarżący, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Przedmiotowemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a poprzez dokonanie przez Sąd niewłaściwej oceny stanu faktycznego, a w konsekwencji naruszenie zasady wyrażonej w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uznanie. Zgodnie z postanowieniem art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie miał obowiązek wszechstronnie i wyczerpująco odnieść się do przytoczonych we wniosku okoliczności i do materiału dowodowego zebranego w sprawie, co też uczynił. Należy zauważyć, iż regulacja zawarta w treści art. 246 § 1 cytowanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 tej ustawy, stosownie do którego strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Przy tym, to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy, należy ocena czy takie okoliczności zachodzą. Z treści art. 252 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, iż Sąd rozpatrując wniosek strony o przyznanie prawa pomocy winien brać pod uwagę jej stan majątkowy i rodzinny oraz otrzymywane dochody. Pod pojęciem stanu majątkowego należy przy tym rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpatrzył wniosek strony i odmówił przyznania jej prawa pomocy. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a. ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z obowiązującą doktryną z użycia w tych przepisach określenia "gdy wykaże" wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji, o której mowa w powołanym przepisie, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy skarżący, pomimo wezwania referendarza sądowego z dnia 22 lutego 2008 r., nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających jego dochody i wydatki. Natomiast do sprzeciwu na postanowienie z dnia 4 kwietnia 2008 r. dołączony został tylko plan podziału nieruchomości o nr KW .... Należy również wskazać, że skarżący nie uzasadnił i nie uprawdopodobnił okoliczności, które podał we wniosku, przez co nie zostały spełnione przesłanki o jakich mowa w powoływanym wyżej przepisie. Dodatkowo w żadnym razie nie można przyjąć, iż argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie jest fakt, że podjecie przez skarżącego pracy bądź jakiejkolwiek działalności gospodarczej spowoduje, że uzyskiwany przez niego dochód ponad minimum socjalne, objęty będzie postępowaniem egzekucyjnym. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione powyżej okoliczności uniemożliwiły pozytywne rozpoznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wniosku strony skarżącej. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.