IV SA/Gl 1020/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Janecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2008r . sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji Decyzją z dnia [...] nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B.-B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B.-B., orzekł o zmianie własnej decyzji z dnia [...] w sprawie opłaty za pobyt dziecka K. H. w rodzinie zastępczej, w ten sposób że ustalił miesięczną odpłatność M. S. z powyższego tytułu za okres od [...] do [...] w kwocie [...] zł, określił sposób oraz termin uiszczenia opłaty za okres od [...] do [...], termin dokonywania kolejnych opłat począwszy od [...] oraz pozostawił bez zmian pozostałe postanowienia tej decyzji. W podstawie prawnej tegoż rozstrzygnięcia powołano m.in. art. 4, art. 6, art. 8 ust. 1 pkt 3 art. 10 ust. 3, art 79, art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że jej wydanie nastąpiło wobec braku możliwości ustalenia sytuacji materialno-bytowej M. S., a co za tym idzie określenia możliwości ponoszenia przez niego opłaty za pobyt dziecka w rodzinie zastępczej. Powyższe organ wywiódł na podstawie pisemnej informacji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. z dnia [...], że strona nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu i odmówiła udzielenia jakiejkolwiek informacji. M. S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, w którym kwestionował okoliczność odmowy przeprowadzenia wywiadu oraz wskazał na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B., działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Zdaniem Kolegium materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdza, że M. S. nie wyraził zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Zaznaczył, że strona przebywa w Zakładzie Karnym w C., zaś w aktach nie ma dokumentu, który by potwierdzał, że pracownik socjalny był w tym Zakładzie Karnym, nie ma również pisemnej odmowy wyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu. Ponadto w związku z pisemną informacją organu I instancji o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, zawartą w piśmie z dnia [...] o przekazaniu odwołania wraz z aktami, Kolegium stwierdziło, że nie ma pewnych dowodów, które by to potwierdzało. Organ ten wskazał, że M. S. nadał swoje odwołanie w Urzędzie Pocztowym w dniu [...] (data na kopercie) ale nie ma dowodu kiedy decyzja organu I instancji została stronie doręczona. Wprawdzie na zaskarżonej decyzji widnieje zapis, że "dec. odebr. [...]" nie ma jednak podpisu osoby odbierającej tą decyzję. Od powyższej decyzji skargę wniósł M. S. akcentując, iż ze względu na trudną sytuację socjalno-bytową, brak środków na własne utrzymanie oraz stan zdrowia nie jest w stanie ponosić opłat. W związku z czym wniósł o zwolnienie go z obowiązku łożenia na dziecko. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.-B. wniosło o jej oddalenie w całości podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwaną dalej P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która przeprowadzona jest pod względem zgodności z prawem ( tak też art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W świetle brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne wyłącznie badają czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania. Nadto badają czy organ administracyjny nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji. Przy czym, jak głosi art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanymi zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu. Przeprowadzając zatem, po myśli powyższych wskazań, ocenę zaskarżonej decyzji co do jej zgodności z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż decyzja ta rażąco narusza przepisy prawa z przyczyn, które zostały dostrzeżone przez Sąd w ramach działania z urzędu. W pierwszej kolejności przyjdzie wskazać, że w myśl art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania jest zobowiązany do zbadania terminowości oraz dopuszczalności wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zachowanie ustawowego terminu do wniesienia odwołania jest warunkiem skuteczności tej czynności procesowej. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Oznacza bowiem weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta z ochrony trwałości na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. W przypadku, gdy w postępowaniu wstępnym okaże się, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ administracji wydaje postanowienie na podstawie art. 134 k.p.a. o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Zatem żeby przyjąć, że odwołanie zostało złożone w terminie, należy ustalić w jakiej dacie nastąpiło doręczenie decyzji stronie, której dotyczy odwołanie i czy doręczenie to spełnia warunki pozwalające uznać je za doręczone ze skutkiem prawnym. Jeżeli bowiem doręczenie nie może być uznane za doręczenie ze skutkiem prawnym, to nie rozpoczyna się dla strony bieg terminu do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania rozpoczyna swój bieg dopiero od dnia skutecznego doręczenia decyzji stronie. W niniejszej sprawie organ odwoławczy wskazał, że odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia [...] zostało nadane w urzędzie poczty w dniu [...] natomiast nie ma dowodu kiedy decyzja ta została stronie doręczona. Nadto stwierdził, że na zaskarżonej decyzji widnieje zapis, że "dec. odebr. [...]" natomiast nie ma podpisu osoby odbierającej tą decyzję. Na tej podstawie organ wywiódł, że odwołanie od decyzji organu I instancji zostało wniesione w terminie. Trzeba wskazać, że takie postępowanie organu rażąco narusza przepis art. 134 k.p.a., bowiem w przypadku zaistnienia wątpliwości co do ustalenia daty doręczenia decyzji na organie ciąży obowiązek poczynienia niezbędnych w tym zakresie ustaleń, jako że te mają wpływ na określenie terminowości wniesienia odwołania. Organ nie może domniemywać daty doręczenia decyzji, ani daty wniesienia odwołania, te okoliczności powinny być w sposób nie budzący wątpliwości ustalone w postępowaniu wstępnym. Zatem w przypadku braku jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego datę odbioru decyzji organu I instancji organ odwoławczy powinien był okoliczność tę ustalić nie mógł natomiast poprzestać na twierdzeniu, iż nie ma dowodu potwierdzającego jej doręczenia. Jednakowoż wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, w aktach administracyjnych sprawy zalega dokument w postaci pocztowego dowodu zwrotnego potwierdzenia doręczenia tej decyzji, z którego wynika, że strona potwierdziła jej odbiór w [...], czyli zgodnie z adnotacją uczynioną na decyzji organu I instancji. Zatem termin do wniesienia odwołania upłynął [...] (poniedziałek). Tymczasem strona wniosła odwołanie w dniu [...], co wynika z odcisku pieczęci Zakładu Karnego w C. znajdującego się na kopercie. Zgodnie bowiem z art. 57 § 5 k.p.a. termin do dokonania czynności uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem osoba pozbawiona wolności złożyła pismo w administracji zakładu karnego. Natomiast w okolicznościach faktycznych sprawy nie można przyjąć, że datą wniesienia odwołania jest data jego nadania w placówce pocztowej, co zdaje się wynikać z twierdzenia Kolegium. Wobec powyższego, skoro organ odwoławczy, pomimo wątpliwości co do daty doręczenia skarżonej decyzji nie poczynił jakichkolwiek ustaleń, co rzutowało na ustalenie terminowości wniesienia odwołania, zaś z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych wynikałoby, że odwołanie strony wpłynęło z uchybieniem terminu do jego wniesienia, to rozpoznając odwołanie organ odwoławczy dopuścił się rażącego naruszenia prawa. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 134 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wobec stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji Sąd pozostał zwolniony od obowiązku ustosunkowania się do zarzutów merytorycznych skargi.