VI SA/Wa 1893/07
WyrokWSA w Warszawie2008-04-07
Skład orzekający: Zdzisław Romanowski, Halina Emilia Święcicka, Olga Żurawska-Matusiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorstwo energetyczne, które nie rozpoczęło jeszcze fizycznego importu gazu ziemnego, ale podejmuje działania przygotowawcze, może ubiegać się o zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przedsiębiorstwo energetyczne, które nie rozpoczęło jeszcze fizycznego importu gazu ziemnego, nie spełnia przesłanek do ubiegania się o zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego. Chociaż sąd przyznał, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, stwierdził, że brak fizycznego przywozu gazu uniemożliwia ustalenie, czy spełnione zostały warunki określone w art. 24 ust. 5 ustawy, co czyni postępowanie bezprzedmiotowym. W związku z tym, organ był zobowiązany do umorzenia postępowania.Stan faktyczny
Skarżąca spółka "E." Sp. z o.o. złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego. Minister Gospodarki umorzył postępowanie, uznając, że skarżąca nie rozpoczęła działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, co było warunkiem ubiegania się o zwolnienie. Skarżąca odwołała się, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię pojęcia działalności gospodarczej oraz sprzeczność z prawem wspólnotowym. Minister utrzymał w mocy swoją decyzję. Skarżąca wniosła skargę do WSA w Warszawie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędziowie Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak (spr.) Protokolant Patrycja Wrońska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2008 r. sprawy ze skargi "E." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego oddala skargę
Decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. Minister Gospodarki, działając na podstawie art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz o zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym (Dz. U. Nr 52, poz. 343, ze zm.; dalej jako: u.z.g.z. - ustawa o zapasach gazu ziemnego) w związku z art. 105 § 1 kpa, po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] kwietnia 2007 r. złożonego przez E. Sp. z o. o. z siedzibą w W. (dalej jako: skarżąca), umorzył postępowanie o zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 24 ust. 1 i ust. 5 u.z.g.z. i podał, że wniosek o zwolnienie może złożyć niepowiązane kapitałowo z podmiotem, który uzyskał zwolnienie lub się o nie ubiega, przedsiębiorstwo energetyczne, wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą lub podmiot, dokonujący przywozu gazu ziemnego, jeżeli liczba ich odbiorców nie jest większa niż 100 tysięcy i przywóz gazu ziemnego nie przekracza w ciągu roku 50 mln m3.
Organ wskazał, że wprowadzając możliwość zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych do ustawy ustawodawca ukształtował tę instytucję jako sytuację wyjątkową i przeznaczoną dla przedsiębiorstw energetycznych, wykonujących działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą lub podmiotów, dokonujących przywozu gazu ziemnego. Zdaniem organu skarżąca nie rozpoczęła działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, dlatego też nie jest ona podmiotem uprawnionym do żądania zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego na podstawie art. 24 ust. 5 u.z.g.z. W tej sytuacji organ stwierdził, iż brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
We wniosku z dnia [...] czerwca 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 24 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. poprzez brak uwzględnienia wniosku skarżącej mimo spełnienia ustawowych przesłanek do zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie; - art. 105 § 1 kpa poprzez bezzasadne umorzenie postępowania mimo braku jego bezprzedmiotowości; - art. 10 § 1 i art. 81 kpa poprzez uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się w sprawie co do zebranego materiału dowodowego i ustalonych okoliczności faktycznych przed wydaniem decyzji; - art. 107 § 3 w związku z art. 107 § 1 kpa poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 in fine kpa i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie jej wniosku z dnia 16 kwietnia 2007 r. i tym samym zwolnienie jej z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego. W uzasadnieniu skarżąca podała, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest w jej ocenie całkowicie błędne, gdyż opiera się na nieprawidłowym rozumieniu przepisów u.z.g.z. oraz nie odzwierciedla stanu faktycznego istniejącego w sprawie. Zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja w sposób oczywisty narusza przepisy prawa materialnego i została podjęta z naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym.
Odnośnie naruszenia art. 24 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. skarżąca wskazała, że wbrew twierdzeniom organu w sprawie zostały spełnione faktyczne i prawne przesłanki udzielenia jej zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów gazu ziemnego, a Minister Gospodarki obowiązany był dokonać takiego zwolnienia na podstawie art. 24 ust. 5 tej ustawy. Zdaniem skarżącej organ poprzestał na ocenie jednego tylko elementu tej działalności, tj. czy skarżąca dokonała już fizycznego importu i sprzedaży gazu na terytorium Polski, tymczasem całokształt działań podejmowanych przez skarżącą nakazuje według niej uznawać ją za przedsiębiorstwo energetyczne, wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą w rozumieniu omawianego przepisu. Skarżąca powołała się na posiadanie wymaganych koncesji, na prowadzenie działalności w branży gazowniczej i prowadzenie działalności koncesyjnej.
Skarżąca podała też, że nie zostało zakończone postępowanie prowadzone wobec niej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o zatwierdzenie taryfy dla gazu ziemnego; zostało ono zawieszone przez Prezesa URE w związku z niemożnością przedstawienia przez skarżącą kosztów magazynowania, co wynika z odmowy P. S.A. przedstawienia warunków świadczenia usługi magazynowania paliwa gazowego. Skarżąca podkreśliła, że podejmuje w ramach otrzymanej koncesji wszelkie działania prawne i faktyczne, zmierzające do fizycznego przeprowadzenia pierwszego importu i sprzedaży gazu ziemnego z zagranicy, jedynie z uwagi na toczące się postępowania administracyjne skarżąca przejściowo nie ma możliwości fizycznego zaimportowania pierwszej partii gazu zakontraktowanej w umowie z E.
Skarżąca wskazała, że brak dokonania przez nią importu i sprzedaży gazu jest wyłącznie rezultatem sprzecznych z jej zamiarami antyrynkowych i antyliberalizacyjnych działań podmiotów funkcjonujących w branży gazowniczej, wspieranych przez organy państwa chroniące ich monopol. Instrumentem tej protekcji jest, w ocenie skarżącej, obowiązek tworzenia zapasów gazu na terytorium Polski w sytuacji, gdy jedynym podmiotem mogącym świadczyć usługę magazynowania paliwa gazowego, posiadającym magazyny o dużych pojemnościach i posiadającym koncesję w tym zakresie jest P. S.A. Skarżąca podniosła, iż wbrew jednoznacznej treści Dyrektywy 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r., dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającej Dyrektywę 98/30/WE (publ. Dziennik Urzędowy L 176, 15.07.2-3, 0057-0078; dalej jako: Dyrektywa gazowa) P. S.A. odmawia świadczenia usługi magazynowania paliwa gazowego stronom trzecim. Zdaniem skarżącej jedynym celem wprowadzenia obowiązku tworzenia zapasów w u.z.g.z. była ochrona [...] P. S.A. w dostawach gazu na rynku polskim. W ocenie skarżącej dopóki P. S.A. nie udostępni na zasadach wynikających z Dyrektywy gazowej magazynów do innych importerów, żaden inny podmiot nie będzie w stanie dokonać importu gazu do Polski, bo nie będzie w stanie spełnić wymogu utworzenia zapasów gazu na terytorium Polski.
Skarżąca podkreśliła, iż przyczyny niedokonania pierwszego obrotu gazem ziemnym z zagranicą mają charakter przejściowy i są od niej niezależne. Skarżąca wskazała, że podejmuje kroki w celu ich przezwyciężenia, które w jej zamierzeniu stworzą warunki do prowadzenia działalności w pełnym zakresie, a tym samym, prowadzona przez nią działalność jest na etapie rozpoczynania importu gazu ziemnego. W ocenie skarżącej, jej działalność w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą ma niewątpliwie cechy działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. Skarżąca podała, że udzielenie zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego było powinnością Ministra Gospodarki, skoro w toku postępowania nie było kwestią sporną, że skarżąca nie przekracza progów ilościowych, umożliwiających udzielenie zwolnienia i nie stwierdzono by zachodziła przesłanka negatywna określona w art. 24 ust. 6 u.z.g.z.
Odnośnie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa skarżąca podała, że postępowanie wyjaśniające poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji przeprowadzone zostało przez Ministra Gospodarki w sposób całkowicie niezgodny z przepisami ustanawiającymi zasady prowadzenia postępowania wyjaśniającego, analizy i oceny materiału dowodowego. Skarżąca wskazała, iż podstawą wydania rozstrzygnięcia umarzającego postępowanie było ustalenie, że skarżąca nie rozpoczęła działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, podczas gdy twierdzenie to w jej ocenie nie znajduje oparcia w materiale dowodowym sprawy. Skarżąca podała, że fakt prowadzenia przez nią działalności potwierdzają w szczególności: - informacje przekazane przez nią we wniosku o zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego z dnia [...] kwietnia 2007 r. oraz w piśmie uzupełniającym z dnia [...] maja 2007 r.; - wydane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki decyzje koncesyjne nr [...] i [...] oraz zmieniające je decyzje przedstawione przy piśmie z dnia [...] maja 2007 r.; - dokumentacja dotycząca negocjacji z O. sp. z o.o. w sprawie zawarcia umowy przesyłowej gazu; - korespondencja z P. S.A. w sprawie zawarcia umowy o świadczenie usługi magazynowania paliw gazowych; - akta postępowań prowadzonych przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zawarcia umowy przesyłowej gazu z O. sp. z o.o. oraz umowy o świadczenie usługi magazynowania paliw gazowych z P. S.A., jak również postępowania w sprawie zatwierdzenia taryfy dla gazu ziemnego; - zawarte lub będące przedmiotem negocjacji umowy z odbiorcami gazu ziemnego.
Zdaniem skarżącej niektóre z powołanych wyżej dowodów znajdowały się w dyspozycji Ministra Gospodarki, inne zaś skarżąca była gotowa udostępnić Ministrowi, gdyby uznał celowość ich przeanalizowana, zaś Minister według skarżącej nie podjął żadnych działań zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie wykonywania przez skarżącą działalności w dziedzinie obrotu gazem. W ocenie skarżącej nie doszło do realizacji normy wyrażonej w art. 7 kpa.
Odnośnie naruszenia art. 105 kpa skarżąca podniosła, iż nie zaistniała bezprzedmiotowość postępowania, ponieważ skarżąca, będąca przedsiębiorstwem energetycznym, zażądała czynności organu administracji ze względu na swój interes prawny na podstawie art. 24 ust. 5 u.z.g.z. Skarżąca powołała się na przysługujący jej przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa i zainteresowanie otrzymaniem merytorycznego rozstrzygnięcia. Powołała się również na pismo z dnia [...] czerwca 2007 r., w którym Minister Gospodarki przyznał, że jej wniosek został uznany za sprawę szczególnie skomplikowaną m.in. z uwagi na złożony stan faktyczny sprawy. Tym samym, w ocenie skarżącej w istocie doszło do merytorycznej oceny wniosku oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na jego zasadność.
Skarżąca podniosła, że złożyła wniosek o zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego, była zainteresowana otrzymaniem rozstrzygnięcia w tej materii i istniał stan faktyczny uzasadniający wydanie rozstrzygnięcia w tym zakresie przez Ministra Gospodarki, postępowanie administracyjne winno było zostać zakończone merytorycznym rozstrzygnięciem. Gdyby nawet Minister Gospodarki w toku postępowania stwierdził ewentualny brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku, nie czyniłoby to – według skarżącej – prowadzonego postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym, lecz oznaczałoby jedynie bezzasadność żądania strony, wymagającą wydania decyzji odmownej, w pełni przedstawiającej przesłanki negatywnego rozstrzygnięcia i w takim kształcie poddanej kontroli instancyjnej. Zdaniem skarżącej, niespełnienie przez określony podmiot ustawowych przesłanek do uzyskania określonego rozstrzygnięcia nie oznacza bezprzedmiotowości postępowania, dającej podstawę do jego umorzenia, lecz jedynie brak podstaw do wydania decyzji pozytywnej.
Odnośnie naruszenia art. 10 § 1 kpa skarżąca podniosła, że w toku postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji nie doszło do realizacji normy wyrażonej w przytoczonym przepisie. Minister Gospodarki ograniczył się jedynie do wystosowania pisma z dnia [...] kwietnia 2007 r., zawierającego prośbę o przekazanie informacji uzupełniających oraz pisma z dnia [...] czerwca 2007 r., informującego o terminie wydania decyzji w sprawie. Przed wydaniem zaskarżonej decyzji, w ocenie skarżącej, nie umożliwiono jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w szczególności nie przesłano zawiadomienia o zebraniu materiałów, do których mogłaby się odnieść ani nie wyznaczono terminu do zapoznania się z materiałem dowodowym lub do wypowiedzenia się w jego sprawie. Minister nie poinformował również skarżącej o zakończeniu postępowania wyjaśniającego, pomimo, że w sprawie nie zaistniały przesłanki określone w art. 10 § 2 kpa.
Skarżąca zwróciła uwagę na wskazaną przez Ministra Gospodarki, jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji, okoliczność, iż z informacji zebranych w trakcie prowadzonego postępowania wynika, że skarżąca nie rozpoczęła działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą. Skarżąca podniosła, że o ustaleniu przez organ tej okoliczności faktycznej poinformowana została dopiero w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji umarzającej postępowanie, wskutek braku wcześniejszego zakomunikowania przez Ministra Gospodarki o zakończeniu postępowania wyjaśniającego oraz jego rezultatach. Skarżąca została w swojej ocenie pozbawiona możliwości odniesienia się do kluczowego ustalenia faktycznego Ministra przed wydaniem decyzji, jak również możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, który stał się podstawą takiego ustalenia faktycznego.
Odnośnie naruszenia art. 81 kpa skarżąca wskazała, że naruszenie to jak i naruszenie art. 10 kpa miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż w przypadku umożliwienia jej odniesienia się do powołanych przez Ministra informacji wskazujących na brak wykonywania przez nią działalności gospodarczej, skarżąca mogłaby przedstawić szereg okoliczności dowodzących tezy przeciwnej. Konsekwencją naruszeń powołanych przepisów powinno być, w ocenie skarżącej, uchylenie zaskarżonej decyzji, skoro także okoliczności faktyczne stanowiące jej podstawę nie mogą w świetle art. 81 kpa zostać uznane za udowodnione.
Odnośnie naruszenia art. 107 § 1 i 3 kpa skarżąca podała, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego, w zakresie prowadzenia przez nią działalności, nie znalazła żadnego odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, więc jej zdaniem Minister Gospodarki naruszył w sposób oczywisty przepis art. 107 § 3 w zw. z art. 107 § 1 kpa, uniemożliwiając tym samym skarżącej należyte odniesienie się w niniejszym wniosku do dokonanych w postępowaniu ustaleń faktycznych oraz kontrolę prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji w toku ponownego rozpatrzenia sprawy.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2007 r. skarżąca poparła zarzuty podane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i podkreśliła, że jej zdaniem jedyną przeszkodą dla dokonania importu jest antykonkurencyjna działalność P. S.A., polegająca na odmowie dostępu do magazynów gazu ziemnego w celu wypełnienia przez skarżącą wynikającego z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. obowiązku zmagazynowania zapasów gazu. Zdaniem skarżącej odmowa taka jest przedmiotem trwającego już prawie półtora roku postępowania administracyjnego przed Prezesem URE.
Skarżąca podniosła, że na skutek antykonkurencyjnych działań P. S.A., planuje budowę podziemnych magazynów gazu. Proces inwestycyjny jest jednak długotrwały i aktualnie znajduje się w fazie projektowej.
Skarżąca poinformowała też, iż prowadzi również aktywną działalność na rynku obrotu gazem ziemnym w kraju, podpisała umowę zakupu gazu ziemnego zaazotowanego od firmy D. Sp. z o.o., zaś w chwili obecnej trwa postępowanie administracyjne, którego przedmiotem jest zatwierdzenie taryfy na gaz ziemny zaazotowany.
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. Minister Gospodarki, działając w oparciu o art. 24 ust. 5 u.z.g.z. i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że nie jest w jego ocenie trafny zarzut naruszenia art. 105 § 1 kpa, gdyż postępowanie administracyjne może toczyć się jedynie w sytuacji, gdy istnieje jego "przedmiot". Organ wskazał też, że przyjął obiektywną (materialną) teorię strony, z uwagi między innymi na potrzebę uszanowania zasady ekonomii postępowania, które od początku powinno być prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, zaś podstawą legitymacji procesowej jest interes oparty na prawie, a więc stosunek materialnoprawny określony w przepisie prawnym poza kpa – w tym względzie organ powołał art. 24 u.z.g.z.
Organ podał, iż zainteresowanie skarżącej uzyskaniem przedmiotowego zwolnienia nie stanowi o istnieniu interesu prawnego, a jedynie o interesie faktycznym, który nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Organ zauważył, iż o legitymacji procesowej strony nie decydują przepisy prawa procesowego, ale przepisy prawa materialnego, tzn. konieczne jest dysponowanie interesem prawnym, znajdującym umocowanie w materialnym prawie administracyjnym.
Organ wskazał, iż w niniejszym postępowaniu rozróżnić można dwa rodzaje stron: jedna - dysponująca obiektywnie istniejącym interesem prawnym, wynikającym z prawa materialnego (art. 24 ust. 5 i 6 u.z.g.z.) i druga - jedynie subiektywnie przekonana o posiadaniu takiego interesu prawnego. W obu przypadkach identyfikacja tego interesu następuje, w ocenie organu, w trakcie postępowania wyjaśniającego, natomiast rozstrzygnięcie w sprawie istnienia interesu prawnego przybiera formę decyzji administracyjnej kończącej postępowanie. Organ podał, że jedynie w pierwszym opisanym wyżej przypadku będzie to decyzja merytoryczna, w przypadku drugim - decyzja procesowa, umarzająca postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość, a taką właśnie decyzję Minister Gospodarki podjął w stosunku do skarżącej, uznając iż nie istnieje w jej przypadku interes prawny, znajdujący umocowanie w materialnym prawie administracyjnym, tzn. w przepisach u.z.g.z. (art. 24 ust. 5).
Organ podał również, że został powiadomiony pismem Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia [...] maja 2007 r. (znak: [...]), iż w dniu [...] października 2006 r. skarżąca została przez Prezesa URE wezwana do podjęcia działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą. Prezes URE poinformował również Ministra Gospodarki, iż z informacji nadesłanych przez skarżącą do URE w marcu 2007 r., stanowiących podstawę do obliczeń rocznej opłaty koncesyjnej za 2007 r. wynika, iż przedsiębiorca do [...] grudnia 2006 r. takiej działalności nie podjął. Organ wskazał, że Prezes Urzędu Regulacji Energetyki prowadzi, w odniesieniu do podmiotów posiadających koncesję na obrót gazem ziemnym z zagranicą, postępowania administracyjne mające na celu weryfikację i w uzasadnionych przypadkach cofnięcie koncesji, zaś weryfikacji poddane zostały przedsiębiorstwa, które nie rozpoczęły działalności sprowadzania i sprzedaży gazu ziemnego z zagranicy w terminie ustalonym w koncesji – w tym zakresie organ powołał się na art. 41 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo energetyczne w zw. z art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Bezsporny w ocenie organu jest fakt, iż skarżąca nie podjęła działalności koncesjonowanej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą. Organ podał, że działalność skarżącej nosi cechy działalności gospodarczej. Uznał jednak, iż nie nosi ona znamion działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, gdyż nie można utożsamiać faktu posiadania koncesji z wykonywaniem działalności w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą czy też dokonywaniem przywozu gazu ziemnego, o których mowa w art. 24 u.z.g.z. Organ wskazał, że zgodnie z udzieloną skarżącej koncesją na obrót paliwami gazowymi i zgodnie z udzieloną koncesją na obrót gazem ziemnym z zagranicą koncesjonariusz jest zobowiązany do prowadzenia działalności objętej koncesją na zasadach określonych w ustawie Prawo energetyczne oraz wydanych na jej podstawie przepisach wykonawczych, w szczególności do zapewnienia wysokiej jakości świadczonych usług i niezawodności zaopatrzenia w paliwa gazowe. Organ zauważył, iż powołując się na fakt posiadania koncesji, w żadnym piśmie skarżąca nie wspomina, iż została przez Prezesa URE wezwana do podjęcia działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą i istnieje ryzyko cofnięcia jej koncesji.
Wykładnia językowa brzmienia art. 24 u.z.g.z., zdaniem organu, nie pozostawia wątpliwości, iż ustawodawca ukształtował tę instytucję jako przeznaczoną dla podmiotów faktycznie dokonujących przywozu i wykonujących tą działalność. W ocenie organu również brzmienie art. 25 u.z.g.z. wskazuje na konieczność zaistnienia fizycznego importu gazu ziemnego. Organ podkreślił, że skarżąca sama wskazała, że w 2006 r. nie dokonała importu gazu ziemnego, a w 2007 r. jedynie planuje zaimportować nie więcej niż 50 mln m3 gazu ziemnego. Organ wskazał, iż nie można żądać przedmiotowego zwolnienia niejako na zapas, z góry, przed rozpoczęciem jego faktycznego importu. Zdaniem organu, oczywistym jest, iż skarżąca nie przekroczyła progów ilościowych, opisanych w art. 24 ust. 5 u.z.g.z., skoro nie dokonała przywozu gazu ziemnego, jak wiele innych przedsiębiorstw, także tych działających w ich branżach.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 7, art. 10, art. 77 i art. 80 kpa, organ wskazał na ich bezzasadność i podał, że pismem z dnia 2 sierpnia 2007 r. skarżąca została poinformowana o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, w szczególności o przeglądaniu akt w celu zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz do zgłaszania wniosków dowodowych. Pełnomocnik skarżącej z tego prawa skorzystał, przejrzał akta w dniu [...] sierpnia 2007 r. w siedzibie Ministerstwa Gospodarki w obecności pracowników Departamentu Ropy i Gazu, a z czynności tych został sporządzony protokół, znajdujący się w aktach sprawy. Organ podał, że pełnomocnik zgłosił dodatkowe wnioski dowodowe i odnosząc się do nich organ zauważył, iż podana została informacja o istnieniu jedynie planów inwestycyjnych skarżącej. Organ podał też, że fakt dokonywania szeregu czynności pomocniczych (negocjowanie kontraktów), nie prowadzących jednak od udzielenia w 2004 r. koncesji do dnia [...] marca 2007 r. do dokonania faktycznej sprzedaży gazu ziemnego, nie może zostać według organu uznany za dowód na podjęcie działalności koncesjonowanej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze z dnia [...] września 2007 r. skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 24 ust. 5 w związku z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. oraz w zw. z art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej i w zw. art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, a także w zw. z art. 28 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską poprzez błędną wykładnię pojęcia przedsiębiorstwa energetycznego wykonującego działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą; - art. 2 i art. 87 ust. 1 Konstytucji RP poprzez oparcie rozstrzygnięcia na regulacji niespełniającej wymogów przepisu prawa powszechnie obowiązującego wchodzącego w skład aktu normatywnego; - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w sprawie. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji i o zasądzenie kosztów postępowania.
Odnośnie naruszenia art. 24 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 u.z.g.z., art. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej i art. 28 Traktatu ustanawiającego WE, skarżąca wskazała, że organ dokonał błędnej wykładni art. 24 u.z.g.z., która stała się główną przyczyną wydania nieprawidłowych rozstrzygnięć w sprawie. Dokonując tej wykładni organ bezpodstawnie zdaniem skarżącej oparł się na stanowisku Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, który za podjęcie działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą uznał faktyczne rozpoczęcie importu gazu ziemnego. Skarżąca zwróciła uwagę, że przepisy regulujące postępowanie administracyjne ani też przepis art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne, określający zakres działania Prezesa URE nie przypisują opinii Prezesa URE waloru wykładni oficjalnej. Z tego względu, niezależnie od stanowiska Prezesa URE, w sprawie należało w ocenie skarżącej dokonać wyczerpującej wykładni przepisu art. 24 ust. 5 w zw. z art. 24 ust. 1 u.z.g.z.
Zdaniem skarżącej w zaskarżonej decyzji zbyt duże znaczenie przypisano rezultatom dokonanej przez organ wykładni językowej przepisu art. 24 ust. 5 u.z.g.z., gdyż w sąsiednich przepisach tej ustawy, należących do tego samego rozdziału, ustawodawca posługując się identycznym pojęciem określił podmioty, które niewątpliwie nie dokonały jeszcze fizycznego importu/przywozu gazu ziemnego – przykładowo art. 24 ust. 2 pkt 3 u.z.g.z. Dokonując zatem wykładni zawartego w przepisie art. 24 ust. 5 u.z.g.z. pojęcia przedsiębiorstwa energetycznego wykonującego działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, zdaniem skarżącej, należy nadawać mu jednolite znaczenie w obrębie całej ustawy. Taka dyrektywa wykładni wynika, zdaniem skarżącej, chociażby z założenia racjonalnego ustawodawcy, a odwołanie się do brzmienia sąsiednich przepisów u.z.g.z. nakazuje zaś, użyte w Rozdziale 3 tej ustawy pojęcie przedsiębiorstwa energetycznego, wykonującego działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, odnosić zarówno do podmiotów, które już dokonały w przeszłości pierwszego importu/przywozu gazu, jak i dopiero zmierzającym do dokonania pierwszego importu/przywozu gazu ziemnego.
Skarżąca wskazała też na wykładnię systemową i odniosła się do definicji działalności gospodarczej, podnosząc, że definicja ta powinna być traktowana jako powszechnie obowiązujące rozumienie pojęcia działalności gospodarczej w polskim systemie prawnym. Podała ona, że organ rozróżnił działalność gospodarczą jako taką od działalności gospodarczej w określonym zakresie, a wnioskowane takie, w ocenie skarżącej, zawiera wewnętrzną sprzeczność. Skarżąca stanęła na stanowisku, że nie jest możliwe wykonywanie abstrakcyjnej działalności gospodarczej (tj. niemieszczącej się w żadnym określonym zakresie), gdyż każda działalność gospodarcza jest działalnością konkretną, prowadzoną w określonym zakresie, o którym przesądza charakter podejmowanych działań.
Dlatego też, w ocenie skarżącej, brak fizycznego dokonywania obrotu gazem ziemnym, tj. zaimportowania pierwszej partii gazu ziemnego, nie oznacza, iż działalność gospodarcza w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą nie jest wykonywana, gdyż fizyczny import pierwszej partii gazu jest wyłącznie jednym z elementów prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem. Jeżeli zaś pozostałe podejmowane przez skarżącą działania przygotowujące do obrotu gazem ziemnym pozwalają uznać czynności podmiotu gospodarczego za działalność gospodarczą, to jest to działalność gospodarcza w zakresie obrotu gazem ziemnym. Skarżąca wypowiedziała się za koniecznością uznania podejmowanych przez nią działań za prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą, w szczególności w świetle posiadania przez nią odpowiednich koncesji oraz regulacji art. 58 ust. 1 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej.
Co do wykładni autentycznej skarżąca podała, że z przytoczonego przez nią fragmentu uzasadnienia rządowego projektu u.z.g.z. wynika, jej zdaniem, że w rozumieniu ustawodawcy przewidziana w art. 24 ust. 5 tej ustawy instytucja zwolnienia z obowiązku gromadzenia zapasów obowiązkowych gazu ziemnego adresowana jest do podmiotów spełniających łącznie tylko dwa wymogi, tj.: liczba ich odbiorców nie przekracza 100 tysięcy i sprzedaż gazu ziemnego w ciągu roku nie przekracza 50 mln m3. Skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sformułowano dodatkowy wymóg w postaci faktycznego dokonywania importu/przywozu przez dany podmiot gazu ziemnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skarżąca podała, że wywodzeniu z analizowanego przepisu dodatkowego wymogu w postaci fizycznego importu/przywozu gazu ziemnego oraz faktycznego rozpoczęcia sprzedaży gazu ziemnego sprzeciwia się wykładnia autentyczna, dokonana przez organ władzy publicznej, który uczestniczył w ustanowieniu przepisu.
Skarżąca wskazała także na konieczność uwzględnienia przy interpretacji przepisu art. 24 ust. 5 u.z.g.z. rezultatów wykładni funkcjonalnej, której istota wyraża się w ustaleniu znaczenia przepisu zgodnie z celem, jaki chciał osiągnąć ustawodawca stanowiąc ten przepis. Ratio legis jakie legło u podstaw ustanowienia interpretowanego przepisu, wynika już z powołanego wyżej przy okazji wykładni autentycznej uzasadnienia do rządowego projektu tej ustawy. Z uzasadnienia tego wynika zdaniem skarżącej, że dokonanie fizycznego "przywozu" gazu ziemnego nie stanowiło w zamiarze ustawodawcy wymogu dla uzyskania zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego. Skarżąca podniosła, że powyższa interpretacja jest właściwa także z punktu widzenia praktycznej możliwości zastosowania interpretowanego przepisu.
Odnośnie wykładni prowspólnotowej skarżąca podała, że przy interpretacji przepisów krajowych regulujących dostęp do rynku gazu, należy mieć na względzie także odpowiednie postanowienia prawa wspólnotowego dotyczące tej kwestii, niezależnie od oceny co do ich bezpośredniej skuteczności. Obowiązek taki ciąży, zdaniem skarżącej, na wszelkich organach państwowych dokonujących interpretacji prawa krajowego, przy czym skarżąca powołała się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich oraz na art. 28 Traktatu ustanawiającego WE. Skarżąca podała, że jest podmiotem, którego udziałowcem jest przedsiębiorca mający siedzibę na terytorium Wspólnoty Europejskiej ([...]), korzysta ona z pełni uprawnień wynikających z prawa wspólnotowego, zagwarantowanych przepisem art. 28 Traktatu ustanawiającego WE. Tymczasem – jak podnosi skarżąca – nałożony na nią, wskutek wydania zaskarżonej decyzji, obowiązek utrzymywania zapasów gazu na terytorium Polski w sytuacji, gdy jedynym podmiotem mogącym świadczyć usługę magazynowania paliwa gazowego, posiadającym magazyny o dużych pojemnościach i posiadającym koncesję w tym zakresie jest P. S.A., jest de facto instrumentem protekcji krajowych podmiotów działających na rynku gazu. Skarżąca podała, iż wbrew jednoznacznej treści Dyrektywy 2003/55/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r. dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego gazu ziemnego i uchylającej Dyrektywę 98/30/WE, P. S.A. [...] odmawia świadczenia usługi magazynowania paliwa gazowego stronom trzecim, wbrew wynikającej z Dyrektywy gazowej zasadzie swobodnego dostępu stron trzecich do instalacji magazynowych, tzw. zasada TPA. Skarżąca zatem wnioskuje, że jedynym celem wprowadzenia obowiązku tworzenia zapasów w u.z.g.z. była ochrona [...] P. S.A. w dostawach gazu na rynku polskim. Dopóki bowiem P. S.A. nie udostępni na zasadach wynikających z Dyrektywy gazowej magazynów innym importerom, to – zdaniem skarżącej – żaden inny podmiot nie będzie w stanie dokonać importu gazu do Polski, gdyż nie będzie w stanie spełnić wymogu utworzenia zapasów gazu na jej terytorium.
W ocenie skarżącej jedyna interpretacja przepisu art. 24 ust. 5 u.z.g.z., która byłaby zgodna z prawem wspólnotowym i realizowała cele wynikające z art. 28 Traktatu ustanawiającego WE oraz z Dyrektywy gazowej jest wykładnia, zgodnie z którą zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów gazu ziemnego winno być udzielone niezależnie od faktu czy chroniony przez prawo wspólnotowe wnioskodawca dokonał fizycznego importu/przywozu gazu, czy też zmierza do dokonania tego. Odmienna wykładnia przepisu art. 24 ust. 5 u.z.g.z. byłaby sprzeczna z art. 28 Traktatu ustanawiającego WE i celami Dyrektywy gazowej, gdyż blokowałaby dostęp do polskiego rynku gazu podmiotom unijnym, które nie rozpoczęły jeszcze fizycznego przywozu gazu na terytorium Polski i dyskryminowałaby ich w porównaniu z przedsiębiorcami, którzy dokonali już takiego importu nawet w niewielkiej ilości.
Skarżąca podniosła, że przejściowo nie ma możliwości fizycznego zaimportowania pierwszej partii gazu zakontraktowanej w umowie z E. Wskazana przez organ długotrwałość tego okresu przejściowego jest, w ocenie skarżącej, rezultatem sprzecznych z jej zamiarami antyrynkowych i antyliberalizacyjnych działań podmiotów funkcjonujących w branży gazowniczej.
Skarżąca wskazała także na wątpliwości, czy przepis art. 24 ust. 5 u.z.g.z. spełnia wymogi przepisu prawa powszechnie obowiązującego wchodzącego w skład aktu normatywnego.
Odnośnie naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa skarżąca ponowiła argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podał, że dokonana przez niego wykładnia brzmienia art. 24 ust. 5 u.z.g.z. prowadzi do następujących konkluzji organu:
- Zwolnienie z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego może otrzymać podmiot, który sprowadził gaz, o ile sprowadzono go w ilości mniejszej niż 50 mln m3 i liczba jego odbiorców jest mniejsza niż 100 tysięcy.
- Jasnym jest, iż obowiązek utrzymywania zapasów gazu ziemnego powstaje z dniem jego sprowadzenia. Ustawodawca nie wymaga utrzymywania zapasów od podmiotów niesprowadzających gazu, taki obowiązek byłby niedorzeczny (o instytucji obowiązku utrzymywania zapasów jest mowa w art. 24 ust. 1 u.z.g.z., precyzuje to art. 24 ust. 2; utrzymuje się zapasy w wielkości ustalonej w art. 25 ust. 2 dla przedsiębiorstw, które już dokonały przywozu, lub art. 25 ust. 5 dla
przedsiębiorstw dopiero rozpoczynających przywóz.
- Wysokość zapasów obowiązkowych jest ustalana lub zatwierdzana przez Prezesa URE.
- Jeżeli przedsiębiorstwo nie sprowadza gazu, to nie ma obowiązku utrzymywania zapasów.
- Skoro nie ma obowiązku, nie może być mowy o zwolnieniu (nie ma z czego zwolnić).
- Ustaliwszy, iż skarżąca nie sprowadza jeszcze do Polski gazu
ziemnego, stwierdzono, że nie ma ona obowiązku utrzymywania zapasów, a skoro
nie ma takiego obowiązku, to nie można jej z niego zwolnić.
- Skarżąca nie jest więc podmiotem uprawnionym do występowania
z wnioskiem o zwolnienie (z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku z natury rzeczy nie
można występować przed pojawieniem się obowiązku).
- Postępowanie o zwolnienie podjęte z wniosku skarżącej zostało umorzone jako bezprzedmiotowe.
Organ wskazał, iż w przypadku podmiotu dopiero rozpoczynającego przywóz gazu ziemnego z zagranicy, tok postępowania wynikający z przepisów u.z.g.z. powinien wyglądać następująco:
powiadomienie Prezesa URE przez podmiot o zamiarze rozpoczęcia przywozu gazu ziemnego (art. 25 ust. 6 u.z.g.z.) najpóźniej na 30 dni przed dniem rozpoczęcia tego przywozu. Powstanie obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego następuje w dniu rozpoczęcia przywozu;
Prezes URE ustala w drodze decyzji wielkość zapasów obowiązkowych gazu ziemnego począwszy od dnia rozpoczęcia przywozu;
rozpoczęcie przywozu gazu (zgodnie z art. 25 ust. 7 za dzień rozpoczęcia przywozu gazu ziemnego przyjmuje się dzień, w którym po raz pierwszy gaz ziemny sprowadzono na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej);
w przypadku, gdy przywóz gazu ziemnego jest mniejszy niż 50 mln m3, a liczba odbiorców podmiotu jest niniejsza niż 100 tysięcy (i nie zachodzi powiązanie kapitałowe, o którym mowa w art. 24 ust. 6), podmiot taki może zwrócić się do Ministra Gospodarki o zwolnienie go z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych na podstawie art. 24 ust. 5.
Jak, zdaniem organu, wynika z powyższego, kluczowym momentem konstrukcji "obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego" jest dzień rozpoczęcia przywozu, tj. sprowadzenia na terytorium RP gazu ziemnego w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu (art. 2 pkt 14 u.z.g.z.). Nabycie wewnątrzwspólnotowe to według organu przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju, a import to przywóz wyrobów akcyzowych z terytoriów państw trzecich na terytorium kraju. Organ zwrócił uwagę, iż wszystkie wspomniane wyżej przepisy wskazują na fizyczny aspekt czynności związanych z gazem ziemnym: przemieszczenie, przywóz, obrót, wprowadzenie.
Organ podniósł, iż nie sformułował dodatkowych wymogów, a jedynie dokonał interpretacji przepisów. W ocenie organu, aby można było mówić o sprzedaży gazu ziemnego w ilości nieprzekraczającej w ciągu roku 50 mln m3 do mniejszej niż 100 tys. liczby odbiorców, musi mieć miejsce faktyczna jego sprzedaż; w tym zakresie organ wskazał na zbieżne stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki oraz na treść art. 3 pkt 10a ustawy Prawo energetyczne.
Odnosząc się do uwag skarżącej, dotyczących brzmienia przepisów u.z.g.z., organ zauważył, iż w art. 25 ust. 6 tej ustawy chodzi o przedsiębiorstwo planujące wykonywanie działalności w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą (mowa jest o obowiązku poinformowania prezesa URE o "zamiarze rozpoczęcia przywozu gazu ziemnego") - ta sama uwaga dotyczy sformułowania zawartego w art. 24 ust. 2 pkt 3 u.z.g.z. Organ podał, że stosując przepisy u.z.g.z. uznał, iż zarówno w przepisie art. 24 ust. 2 pkt 3, jak i w art. 25 ust. 6 nie rozróżniono dostatecznie podmiotów, których sytuacja faktyczna jest inna od podmiotu określonego w przepisie art. 24 ust. 5 u.z.g.z. Organ przychylił się więc do stanowiska wyrażanego w doktrynie, zgodnie z którym wywiódł rozumienie "podmiotu wykonującego działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą" z literalnego brzmienia przepisu art. 24 ust. 5 oraz z zasad tzw. common sense. Reguły logicznego wynikania nakazują - według organu - przyjąć, iż instytucja zwolnienia z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego ma zastosowanie jedynie do przedsiębiorstw, które takiemu obowiązkowi podlegają, czyli tym, które gaz przynajmniej rozpoczęły sprowadzać. Organ podał, że wykładnia celowościowa (funkcjonalna) w prawie administracyjnym różni się od wykładni dokonywanej na gruncie innych gałęzi prawa.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 2 i 87 Konstytucji RP, organ wskazał, że podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły powszechnie obowiązujące przepisy prawa. U.z.g.z. obowiązuje i Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził niezgodności z Konstytucją RP żadnego z jej przepisów, dlatego też zarzut oparcia rozstrzygnięcia na regulacji niespełniającej wymogów przepisu prawa powszechnie obowiązującego, wchodzącego w skład aktu normatywnego, należy - w ocenie organu - uznać za chybiony. Organ odniósł się przy tym do regulacji zawartej w art. 6 kpa.
Co do zarzucanego naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa organ powołał się na art. 7 kpa i podniósł, iż podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sprawie, a następnie wydał decyzję, opierając się na całokształcie materiału dowodowego. Organ wskazał, że skarżącej nie dotyczy obowiązek utrzymywania zapasów gazu ziemnego, gdyż przykładowo z pisma Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki wynika, iż w 2006 r. nie osiągnęła ona przychodów z działalności objętej koncesją na obrót gazem ziemnym z zagranicą. Z uwagi na fakt braku tego obowiązku organ uznał, iż nie ma podstaw do wydania decyzji zwalniającej z "nieistniejącego obowiązku". W ocenie organu nie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę w art. 24 ust. 5 u.z.g.z., w związku z czym organ nie przeszedł do merytorycznego załatwienia sprawy, a zakończył postępowanie wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania.
W piśmie z dnia [...] marca 2008 r. skarżąca powołała się na postanowienia Dyrektywy 2004/67/WE z dnia 26 kwietnia 2004 r. (Dz. U. UE. L. 04.127.92) dotyczącej środków zapewniających bezpieczeństwo dostaw gazu ziemnego (dalej jako Dyrektywa o bezpieczeństwie dostaw gazu ziemnego) oraz na zasadę proporcjonalności. Wskazała ona także na zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. Skarżąca uznała, że interpretacja art. 24 ust. 5 u.z.g.z. dokonana przez organ stoi w wyraźnej sprzeczności z zasadą proporcjonalności, wyrażoną w art. 5 Traktatu ustanawiającego WE, a także z treścią art. 3 ust. 2 Dyrektywy o bezpieczeństwie dostaw gazu ziemnego.
Uzupełniając argumentację odnoszącą się do prowspólnotowej wykładni art. 24 ust. 5 u.z.g.z. skarżąca podkreśliła, że interpretacja tego przepisu przyjęta przez organ stoi w sprzeczności nie tylko ze wspomnianym w skardze art. 28 Traktatu ustanawiającego WE, ale również z wyrażonym w art. 12 Traktatu ustanawiającego WE zakazem dyskryminacji ze względu na przynależność państwową. Stanowisko organu narusza, w ocenie skarżącej, zasadę swobody przedsiębiorczości sformułowaną w art. 43 Traktatu ustanawiającego WE.
W załączniku do protokołu rozprawy skarżąca podała, że zamierza importować gaz ziemny w ilości nieprzekraczającej 50 mln m3 rocznie, na podstawie zwolnienia z obowiązku tworzenia zapasów gazu zgodnie z art. 24 ust. 5 u.z.g.z. przez okres około 3 lat, tj. do momentu wybudowania podziemnego magazynu gazu ziemnego. Skarżąca wskazała, że w dalszej perspektywie czasowej ustawowy wymóg tworzenia zapasów obowiązkowych będzie spełniony zgodnie z art. 24 ust. 2 u.z.g.z, co umożliwi stopniowe zwiększanie wolumenu importowanego przez skarżącą gazu.
Skarżąca podała, że zapotrzebowanie magazynu w celu przeprowadzenia inwestycji oceniane jest na 40-50 mln m3 gazu, który musi zostać dotłoczony do magazynu i przez okres żywotności magazynu nie zostanie w żaden inny sposób wykorzystany, a bez możliwości zatłoczenia takich ilości gazu w celach technologicznych nie jest możliwe wybudowanie magazynu. Zdaniem skarżącej przy wprowadzonej w życie u.z.g.z. nie jest możliwe sprowadzenie gazu z zagranicy bez posiadania stosownych zapasów obowiązkowych lub zwolnienia z utrzymania takich zapasów, zaś możliwość taka istniała przed wejściem w życie ww. ustawy, co wynikało z faktu, iż zapasy powinny być tworzone na dany dzień, a ponadto dopiero od 20 września 2006 r. wprowadzono obowiązek tworzenia zapasów na terytorium Polski - zmiana w art. 9j ust. 1 Prawa energetycznego. W ocenie skarżącej bez zgody organu na zwolnienie skarżącej z obowiązku utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu w trybie art. 24 ust. 5 u.z.g.z., skarżąca nie będzie mogła wybudować magazynu gazu, ponieważ – jak podała – nie pozyska gazu na potrzeby wytworzenia poduszki gazowej w magazynie i nie będzie generować zysków, które następnie inwestowałaby w budowę magazynów.
W załączniku do protokołu organ podał, iż przy wydawaniu decyzji w sprawie skarżącej nie brał pod uwagę faktu, iż jej spółka matka ma siedzibę w innym państwie członkowskim UE, zatem w ocenie organu bezzasadny jest zarzut różnicowania sytuacji prawnej [...] spółki.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności i wyrażonego w Dyrektywie 2004/67/WE "nieuzasadnionego i nieproporcjonalnego obciążenia podmiotów działających na rynku" przez przepis art. 24 u.z.g.z. organ podkreślił, iż ustawodawca polski, wprowadzając przedmiotowe regulacje, kierował się potrzebą ochrony bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego do Polski, niezbędnego dla ochrony bezpieczeństwa publicznego kraju, które władze krajowe są zobligowane chronić na mocy Konstytucji RP. W opinii organu przepis ten należy uznać za spełniający wymogi zasady proporcjonalności i nie powoduje on nieuzasadnionego i nieproporcjonalnego obciążenia podmiotów działających na rynku.
Organ wskazał, że ustawodawca wprowadzając wymóg magazynowania gazu kierował się koniecznością zapewnienia Polsce adekwatnego poziomu bezpieczeństwa dostaw gazu (zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego i paliwowego), zaś celem zapewnienia odpowiedniego poziomu podaży gazu w sytuacji kryzysu dostaw z importu, konieczne jest bowiem posiadanie zapasów gazu ziemnego w ilości proporcjonalnie odpowiadającej wzrastającemu zużyciu gazu dostarczanego z zagranicy: zapasy te będą służyć zagwarantowaniu ciągłości dostaw gazu dla potrzeb polskiej gospodarki oraz dla potrzeb gospodarstw domowych i podmiotów o strategicznym znaczeniu dla funkcjonowania państwa. Uznano – zdaniem organu – iż instalacje służące do magazynowania paliw gazowych mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia bezpieczeństwa dostaw, co jest zgodne ze spostrzeżeniami zawartymi w motywie 21 preambuły Dyrektywy 2003/55/WE oraz środkami mającymi na celu zapewnienie adekwatnego poziomu bezpieczeństwa dostaw gazu, które zostały wymienione w załączniku do Dyrektywy 2004/67/WE.
Organ podkreślił, że obowiązek utrzymywania zapasów nie stanowi przeszkody dla korzystania ze swobód wspólnotowych oraz nie uniemożliwia wejścia na polski rynek. Organ podał też, iż magazynowanie na tym poziomie było już przewidziane wcześniej w ustawie Prawo energetyczne, zaś przepisy u.z.g.z. konsumują i precyzują istniejące dotychczas przepisy ustawy Prawo energetyczne, ustanawiające obowiązek utrzymywania zapasów gazu ziemnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Organ wskazał, iż przepisy u.z.g.z. mają za zadanie chronić interes ogólny (bezpieczeństwo energetyczne i paliwowe), a jest to niewątpliwie interes pozaekonomiczny. Organ – wskazując na orzecznictwo ETS – podkreślił, że interes pozaekonomiczny usprawiedliwia pewne ograniczenia swobód wspólnotowych, zaś przy ocenie proporcjonalności przepisu krajowego bierze się pod uwagę warunki panujące na rynku krajowym oraz powody, które doprowadziły do wprowadzenia ograniczeń.
Organ podał również, iż wziął pod uwagę specyfikę polskiego rynku, który dodatkowo jest silnie uzależniony od dostaw gazu z jednego kierunku. Organ szeroko uzasadnił zobowiązanie do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego państwa, czyli stanu gospodarki, umożliwiającego pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska oraz wprowadzenie koniecznych metod i środków reagowania w sytuacji kryzysu w dostawach gazu do Polski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Sąd administracyjny wykonuje wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Tylko w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa Sąd władny jest wzruszyć zaskarżoną decyzję. Nie każde wszak naruszenie prawa przez organy administracji publicznej daje Sądowi podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) stanowi kiedy decyzje lub postanowienia podlegają uchyleniu.
Istotą sądowej kontroli jest ocena zgodności lub niezgodności zaskarżonego aktu administracyjnego z normą prawną. W tym celu sąd administracyjny dokonuje wykładni przepisów prawnych, które były podstawą wydania zaskarżonej decyzji. Następnie ocenia prawidłowość zastosowania odpowiednio rozumianego przepisu prawnego do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Badając legalność zaskarżonej decyzji w tym drugim aspekcie, Sąd musi więc odnieść się do ustaleń faktycznych dokonanych w postępowaniu administracyjnym. W tym sensie Sąd zajmuje się kwestią ustaleń faktycznych sprawy i weryfikuje ich prawidłowość.
Analizując zaskarżoną decyzję z punktu widzenia powołanych wyżej kryteriów kontroli decyzji administracyjnych przez Sąd, skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem w zaskarżonej decyzji nie można dopatrzyć się naruszenia prawa, przynajmniej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
I. W pierwszej kolejności Sąd dokonał weryfikacji prawidłowości ustalenia przez organ stanu faktycznego sprawy. W jej wyniku nie w pełni podzielił dokonaną przez organ ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i wyprowadzone z tego materiału wnioski. Miedzy stronami niesporne jest, że skarżąca nie rozpoczęła przywozu i sprzedaży gazu ziemnego. Sporna jest natomiast ocena jej dotychczasowej działalności. Organ uznał, że działalność skarżącej spółki nosi cechy działalności gospodarczej, ale nie nosi znamion działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą. Taka ocena organu jest - zdaniem Sądu - błędna. Ma bowiem rację skarżąca twierdząc, że nie jest możliwe wykonywanie "abstrakcyjnej" działalności gospodarczej. Każda działalność gospodarcza prowadzona jest w określonym zakresie. Fizyczny import pierwszej partii gazu jest wyłącznie jednym z elementów prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie obrotu gazem. Skoro skarżąca podejmuje szereg działań przygotowujących i zmierzających do obrotu gazem ziemnym, to należy uznać, że prowadzi ona działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą.
W doktrynie przyjmuje się, że pojęcie działalności gospodarczej zawarte w przepisie art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. 07.155.1095) ma charakter uniwersalny i znajduje także zastosowanie na gruncie innych ustaw. Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność gospodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonalnych: zarobkowości, zorganizowania i ciągłości. O zarobkowości działalności decyduje cel jej wykonywania. Cel zarobkowy nie zawsze zostaje zrealizowany, pomimo dążenia do niego i wykonywania działalności w sposób racjonalny. Brak spodziewanego efektu w postaci dochodu nie oznacza, że wykonywana działalność przestała być zarobkowa, jej charakter nie ulegnie bowiem zmianie tak długo, jak długo wykonujący ją będzie miał na względzie osiągnięcie zarobku z tej działalności. Zorganizowanie działalności sprowadza się do wyboru formy prawnej przedsiębiorczości. Wiąże się ono nadto z wykonywaniem całego szeregu czynności mieszczących się zarówno w przedmiocie działalności danego przedsiębiorcy, jak i czynności o charakterze organizacyjnym, w taki sposób, by układały się one w racjonalną, efektywną całość. Ciągłość działalności gospodarczej to powtarzające się i trwające czynności. Jest ona elementem zamiaru podmiotu podejmującego działalność gospodarczą i nie jest tożsama z obowiązkiem nieprzerywania działalności.
W orzeczeniu z dnia 25 listopada 2005 r. (sygn. akt I UK 80/2005) SN przyjął, że wykonywanie działalności gospodarczej obejmuje nie tylko faktyczne wykonywanie czynności należących do zakresu tej działalności, lecz także czynności zmierzające do zaistnienia takich czynności gospodarczych (czynności przygotowawczych). W ocenie SN prowadzenie działalności gospodarczej występuje zarówno w okresach faktycznego wykonywania usług, jak też w okresach wykonywania innych czynności związanych z działalnością – takich jak poszukiwanie nowych klientów, zamieszczanie ogłoszeń w prasie, załatwianie spraw urzędowych. Wszystkie te czynności pozostają w ścisłym związku z działalnością usługową, bowiem zmierzają do stworzenia właściwych warunków do jej wykonywania.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy uznać - zdaniem Sądu - należy, że dowody zgromadzone przez organ w toku postępowania administracyjnego świadczą o tym, że skarżąca spółka dokonując czynności poprzedzających import gazu do Polski i zmierzających wprost do tego celu, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą. Przy takiej ocenie nie można bowiem pomijać, że tego rodzaju działalność gospodarcza jest bardzo złożona i niewątpliwie wymaga wielu przygotowań, zarówno w sferze handlowej, jak i budowy infrastruktury. Ich efektem finalnym jest rozpoczęcie sprowadzania gazu do Polski. Działalność ta ma niewątpliwie charakter zarobkowy, zorganizowany i ciągły. Dopiero stwierdzenie, że różnego rodzaju czynności podejmowane są jedynie dla pozoru, a nie w celu podjęcia importu gazu ziemnego, pozwoliłoby na uznanie, że działalność gospodarcza w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą nie jest w rzeczywistości wykonywana. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie miała miejsca.
Stanowisko Sądu, co do charakteru działalności prowadzonej przez skarżącą spółkę, nie zmienia jednak oceny dokonanej przez organ, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona jedna z przesłanek kształtujących przedmiot postępowania.
W świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania administracyjnego istnieje, jeśli zostanie spełnionych łącznie szereg warunków, a m.in. zrealizowany został pewien stan faktyczny, odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną. Celem postępowania administracyjnego jest realizacja normy materialnego prawa administracyjnego wobec określonego podmiotu, poprzez ukształtowanie jego sytuacji prawnej. Norma ta może zostać zastosowana jedynie wtedy, gdy obiektywnie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę, upoważniający (zobowiązujący) organ do podjęcia decyzji administracyjnej. W związku z tym jednym z podstawowych warunków prawidłowego zastosowania normy prawnej jest ustalenie, przez organ prowadzący postępowanie, stanu faktycznego opisanego w tej normie. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy (wyrok NSA z dnia 18 czerwca 1995 r., sygn. akt SA/Łd 2424/94, ONSA 1996, nr 2, poz. 80) (za G. Łaszczyca /w:/ Grzegorz Łaszczyca, Czesław Martysz, Andrzej Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Tom I i II, Zakamycze 2005).
W rozpoznawanej sprawie nie zaistniał stan faktyczny określony przez ustawodawcę w art. 24 ust. 5 u.z.g.z., albowiem skarżąca nie rozpoczęła przywozu gazu ziemnego, który to przywóz jest elementem koniecznym dla możliwości wystąpienia z wnioskiem o udzielenie zwolnienia z obowiązku utrzymania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego i w konsekwencji udzielenia takiego zwolnienia. Tym samym, nie w pełni prawidłowa – zdaniem Sądu – ocena stanu faktycznego sprawy i naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, nie wpłynęło w ostateczności na poprawność zastosowania przez organ przepisu art. 24 ust. 5 u.z.g.z., a więc nie miało wpływu na wynik sprawy. W sytuacji stwierdzenia, że nie istnieje przedmiot postępowania administracyjnego organ był obowiązany do umorzenia postępowania administracyjnego.
II. Wobec zarzutów sformułowanych w skardze Sąd poddał ocenie prawidłowość zastosowania prawa materialnego w określonym stanie faktycznym.
Przepisem w oparciu o który zostało wydane rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie jest art. 24 ust. 5 u.z.g.z.
Zasadą wynikającą z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. jest obowiązek utrzymywania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego przez przedsiębiorstwa energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą lub podmiot dokonujący przywozu gazu ziemnego. Z obowiązku tego ww. podmioty mogą się zwolnić jedynie wówczas, gdy liczba ich odbiorców nie jest większa niż 100 tys. i przywóz gazu ziemnego nie przekracza w ciągu roku 50 mln m3 (art. 24 ust. 5 u.z.g.z.). Przesłanki wynikające z powyższego przepisu, a dające możliwość ubiegania się określonym podmiotom o zwolnienie z obowiązku, są – w ocenie Sądu – jednoznaczne – liczba odbiorców nie jest większa niż 100 tys., a przywóz gazu nie przekracza w ciągu roku 50 mln m3. Aby możliwe było ustalenie, że warunki te zaistniały, konieczny jest import gazu do Polski. W omawianym przepisie nie mówi się bowiem o sytuacji hipotetycznej, tylko już istniejącej (liczba odbiorców jest; przewóz nie przekracza). Gdyby celem ustawodawcy było umożliwienie ubiegania się o takie zwolnienie przed rozpoczęciem fizycznego importu gazu ziemnego, to z pewnością nie użyłby takich sformułowań jak wskazane, lecz tak jak w art. 25 ust. 6 u.z.g.z. określiłby, że ze stosownym wnioskiem można wystąpić przed rozpoczęciem przywozu gazu ziemnego. Zwrócić należy również uwagę, że zwolnienia można dokonać na okres do jednego roku lub do zmiany stany faktycznego będącego podstawą do zwolnienia z tego obowiązku. Określony stan faktyczny musi zatem istnieć, a nie być hipotetyczny i planowany w dacie wydawania decyzji. Skarżąca podanych wyżej warunków nie spełniła, a zatem nie była uprawniona do wystąpienia z wnioskiem określonym w art. 24 ust. 5 u.z.g.z.
W ocenie Sądu rezultat interpretacyjny, wynikający z wykładni literalnej, jest zgodny z wnioskami wynikającymi z innego rodzaju wykładni, zaprezentowanych przez skarżącą.
W rezultacie uznania przez Sąd, że skarżąca wykonuje działalność gospodarczą w zakresie obrotu gazem ziemnym zarzuty skarżącej dotyczące nieprawidłowego zinterpretowania omawianego przepisu, w nawiązaniu do przepisów ustawy o swobodzie gospodarczej, są bezprzedmiotowe. Natomiast jeżeli chodzi o sprzeczność stanowiska Ministra Gospodarki z konstytucyjną zasadą równości podmiotów gospodarczych wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, to tak przedstawiony zarzut skarżącej jest nieuprawniony. Świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego "równość w prawie" oznacza nakaz jednakowego traktowania podmiotów znajdujących się w sytuacjach podobnych. Zatem równo i według jednakowej miary traktowane być powinny wszystkie podmioty prawa, charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą. Sytuacja faktyczna podmiotów gospodarczych, które rozpoczęły import gazu ziemnego nie jest tożsama, ani nawet podobna do sytuacji podmiotów, które takiego importy nie wykonują. Nie może być zatem mowy o naruszeniu zasady równości w traktowaniu tych podmiotów gospodarczych.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, wykładnie autentyczna i funkcjonalna, prowadzą do takich samych wniosków co wykładnia literalna. Analiza uzasadnienia projektu ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa oraz przy wypełnianiu zobowiązań międzynarodowych w sytuacjach zakłóceń na rynku naftowym nie prowadzi do wniosku, że art. 24 ust. 5 u.z.g.z. ma również zastosowanie do przedsiębiorstw energetycznych, które nie rozpoczęły przywozu gazu ziemnego, a wręcz przeciwnie. Wskazuje się w nim dwa warunki, których łączne spełnienie daje możliwość zwolnienia z obowiązku gromadzenia zapasów obowiązkowych gazu ziemnego. Wymogi te to: liczba odbiorców nie przekracza 100 tys. i sprzedaż gazu ziemnego w ciągu roku nie przekracza 50 mln m3. Mowa jest więc o sytuacji faktycznie istniejącej na rynku w wyniku przywozu gazu, a nie o sytuacji hipotetycznej i prognozowanych danych. Ratio legis omawianego przepisu, biorąc pod uwagę wskazane w nim ilości zarówno odbiorców, jak i gazu, polega na tym, aby z obowiązku magazynowania gazu zwolnić małe, lokalne firmy, które nie mają możliwości wywiązania się z nałożonego ustawą obowiązku lub który to obowiązek byłby dla nich nadmiernym ciężarem organizacyjnym i finansowym. Aby można było ocenić czy określona firma spełnia te kryteria, przywóz gazu musi się odbywać. Nie można również uznać, że brak możliwości ubiegania się o zwolnienie z obowiązku magazynowania gazu przez podmiot który jeszcze nie dokonał przywozu de facto blokowałby dostęp do rynku nowym podmiotom, skoro takie podmioty na rynku funkcjonują. Decydując się na działalność w sektorze energetycznym należy liczyć się z regulacjami prawnymi, obowiązującymi w tej materii. Jak wynika jednoznacznie z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. obowiązek utrzymania zapasów obowiązkowych gazu ziemnego przez przedsiębiorstwa energetyczne, wykonujące działalność w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą lub podmioty dokonujące przywozu gazu ziemnego ma na celu zapewnienie zaopatrzenia Polski w gaz ziemny oraz minimalizację skutków zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa, wystąpienia sytuacji awaryjnej w sieci gazowej i nieprzewidzianego wzrostu zużycia gazu ziemnego. Cele te są niewątpliwie bardzo istotne i ważne z punktu widzenia interesu publicznego, chodzi bowiem o bezpieczeństwo energetyczne i paliwowe. A zatem wyjątki od generalnego obowiązku magazynowania gazu muszą być ściśle określone i jakakolwiek wykładnia rozszerzająca przepisu ustanawiającego taki wyjątek nie jest możliwa. W tym kontekście twierdzenie skarżącej, że jedynym celem wprowadzenia obowiązku tworzenia zapasów w ustawie o zapasach była ochrona [...] P. S.A. w dostawach gazu na rynek polski, jest nieuprawnione i nie znajdujące uzasadnienia ani w tekście samej ustawy, ani też w uzasadnieniu projektu ustawy.
W ocenie Sądu wykładnia literalna omawianego przepisu nie pozostaje w sprzeczności z wykładnią prowspólnotową.
Przepis ten nie wprowadza żadnych ograniczeń ilościowych w przywozie gazu, bo za takie nie może być uznane określenie ilości przywożonego gazu, uprawniającej do ubiegania się o zwolnienie z obowiązku przewidzianego w art. 24 ust. 1 u.z.g.z. Nie narusza też zasady proporcjonalności. Obowiązek magazynowania zapasów gazu ziemnego został nałożony de facto na podmioty sprowadzające gaz w dużych ilościach. Podmioty prowadzące działalność w zakresie obrotu gazem ziemnym z zagranicą w ilościach nieprzekraczających limitów określonych w art. 24 ust. 5 u.z.g.z., mogą ubiegać się o zwolnienie z tego obowiązku i tym samym nie przyczyniają się do realizacji celów wynikających z art. 24 ust. 1 u.z.g.z. Dlatego też warunki zwolnienia muszą być ściśle określone, tak aby ze zwolnienia korzystały rzeczywiście małe firmy i aby w wyniku ich udzielenia bezpieczeństwo energetyczne Polski nie zostało zagrożone. Z orzecznictwa ETS-u jednoznacznie wynika, że każde państwo członkowskie ma swobodę wyboru zakresu, w jakim zamierza chronić interes publiczny. W sytuacji konieczności zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego kraju ustawodawca zdecydował się na obciążenie przedsiębiorstw energetycznych obowiązkiem magazynowania gazu w określonych ilościach, zezwalając tylko w ściśle podanych okolicznościach na zwolnienie z tego obowiązku. Tylko w ten bowiem sposób realizacja celów ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym sformułowanych w art. 24 ust. 1 jest możliwa. Wbrew twierdzeniom skarżącej istotne jest jednak, dla określenia czy ustawowe limity zaistniały, prowadzenie przywozu gazu ziemnego. Działania organu zaprezentowane w zaskarżonej decyzji nie zmuszają podmiotów wchodzących na rynek do poniesienia nieproporcjonalnie wysokich kosztów budowy instalacji magazynowych lub zawarcia umów o świadczenie usługi magazynowania. Podmiot uprawniony do ubiegania się o stosowne zezwolenie oraz spełniający dwa wskazane w art. 24 ust. 5 u.z.g.z. warunki i przy braku negatywnych przesłanek z art. 24 ust. 6 u.z.g.z. ma prawo oczekiwać, że otrzyma takie zezwolenie.
Odnosząc się do sprzeczności wykładni art. 24 ust. 5 u.z.g.z. z art. 12 i 43 Traktatu ustanawiającego WE, zauważyć należy, że podmiotem występującym o zwolnienie była spółka E. Sp. z o.o. z siedzibą w W. i to wypełnienie przez nią warunków wskazanych w przedmiotowej ustawie badał organ. Organ nie brał natomiast pod uwagę okoliczności związanych ze spółką E. z siedzibą na [...], gdyż nie była ona stroną postępowania. Organ swoim działaniem nie naruszył zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową i zasady swobody przedsiębiorczości. W stosunku do skarżącej nie zostały bowiem zastosowane inne zasady, niż wobec podmiotów znajdujących się w porównywalnej sytuacji, ani też nie nastąpiło zróżnicowanie jej traktowania z uwagi na fakt, iż siedziba spółki dominującej znajduje się na [...].
Sąd nie podzielił wątpliwości skarżącej, co do spełnienia przez przepis art. 24 ust. 5 u.z.g.z. wymogów przepisu prawa powszechnie obowiązującego wchodzącego w skład aktu normatywnego. Wątpliwości takich zapewne nie można opierać na lekturze artykułu prasowego. Co oczywiste w różnych aktach prawnych, w zależności od potrzeb i okoliczności, ustanawiane są różnego rodzaju limity. Limit określony w art. 24 ust. 5 u.z.g.z., jak wynika z uzasadnienia rządowego projektu ustawy, został wprowadzony w celu wyłączenia spod obowiązku magazynowania gazu małych, lokalnych firm. Oznacza to, że każde przedsiębiorstwo (a nie jak wskazuje skarżąca jedna firma), które spełnia określone w akcie prawnym warunki może uzyskać zwolnienie od obowiązku, o którym mowa w ust. 1 art. 24 u.z.g.z. Z tych też względów - w ocenie Sądu - art. 24 ust. 5 u.z.g.z. spełnia wymogi przepisu prawa powszechnie obowiązującego.
Mając wszystkie powyższe względy na uwadze, uznając że w przedmiotowej sprawie nie zaistniał stan faktyczny przewidziany przez ustawodawcę w przepisie art. 24 ust. 5 u.z.g.z. oraz że w związku z tym skarga nie ma uzasadnionych podstaw, Sąd na zasadzie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło