II OZ 869/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 189/08 o odrzuceniu zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 189/08 w sprawie ze skargi J. S. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z dnia [...] 2007r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedstawienia dodatkowych dokumentów postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 14 lipca 2009 r., sygn. akt II SA/Rz 189/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił zażalenie J. S. na postanowienie tegoż Sądu z dnia 6 lutego 2009 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż postanowieniem z dnia 6 lutego 2009 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie tego Sądu z dnia 4 sierpnia 2009 r. z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia. Postanowieniem z dnia 20 października 2008 r. Sąd oddalił wniosek J. S. o zmianę postanowienia z dnia 10 lipca 2008 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy. Zażalenie na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 18 grudnia 2008 r. Postanowieniem z dnia 6 marca 2009 r. Sąd oddalił kolejny wniosek skarżącego o zmianę postanowienia z 10 lipca 2008r. Zażalenie J. S. na to postanowienie zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2009 r. W związku z negatywnym rozstrzygnięciem w przedmiocie prawa pomocy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2009 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 6 lutego 2009 r. We wskazanym w zarządzeniu terminie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od powyższej opłaty, bowiem jego sytuacja materialna i zdrowotna jest bardzo ciężka. Z uwagi na nieuiszczenie przez skarżącego wymaganego wpisu Sąd I instancji - stosownie do art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - odrzucił zażalenie. Sąd stwierdził, iż złożony przez skarżącego w terminie określonym w wezwaniu kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie może wywrzeć skutku, którego skarżący oczekuje. Sąd wskazał, że kwestia ewentualnego przyznania skarżącemu prawa pomocy była już trzykrotnie rozstrzygana przez Sąd I instancji oraz dwukrotnie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Kolejne wnioski J. S. były rozpatrywane negatywnie wobec niewskazywania przez niego nowych okoliczności, które mogłyby w sposób znaczący wpłynąć na dotychczasową ocenę sytuacji materialnej. Również w ostatnim z wniosków, tj. z dnia 4 lipca 2009 r., poza ogólnikowym powołaniem się na trudną sytuację materialną i zdrowotną, J. S. nie przedstawił żadnych nowych danych odnośnie przesłanek zastosowania instytucji prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. S. podnosząc, iż jest ono sprzeczne z faktami. Skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata oraz uchylenie wszystkich postanowień. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 214 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd - art. 220 § 3 p.p.s.a. Przepis art. 230 § 1 p.p.s.a. wyraźnie stanowi, że od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne; w innych sprawach pobiera się wpis stały (art. 231). Pismami zaś, o których mowa w art. 230 § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania - art. 230 § 2 p.p.s.a. A zatem, przepis art. 230 § 1 p.p.s.a. ustanawia ogólną zasadę, iż zażalenia podlegają opłacie. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątki. A mianowicie, nie pobiera się opłat sądowych od zażaleń, o których mowa w art. 259 i art. 260, tj. wnoszonych w przedmiocie prawa pomocy (art. 261 p.p.s.a.) a także od zażaleń na zarządzenie przewodniczącego oraz postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie kosztów sądowych, jeżeli strona nie składa środka odwoławczego co do istoty sprawy (art. 227 § 2 p.p.s.a. ). Nadto z mocy art. 220 § 4 p.p.s.a. wolne od wpisu jest zażalenie wniesione na zarządzenie przewodniczącego o pozostawieniu pisma bez rozpoznania lub na postanowienie sądu o odrzuceniu środków prawnych wymienionych w § 3 tegoż przepisu, tj. o odrzuceniu skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis. W niniejszej sprawie skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 6 lutego 2009 r. o odrzuceniu zażalenia z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia. Zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu o odrzuceniu zażalenia z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zażalenia nie należy do kategorii zażaleń wolnych od wpisu, tj. wyszczególnionych w art. 220 § 4, art. 227 § 2 oraz art. 261 p.p.s.a. i nie jest objęte, tak przedmiotowym jak i podmiotowym, zwolnieniem od obowiązku uiszczania kosztów sądowych (art. 239 p.p.s.a.). W tej sytuacji, w związku z prawomocnym oddaleniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 343/09 kolejnego zażalenia na postanowienie Sądu I instancji z dnia 6 marca 2009 r. odmawiające zmiany postanowienia referendarza sadowego o odmowie przyznania prawa pomocy, stronę obciążał obowiązek uiszczenia wpisu od zażalenia wniesionego na postanowienie z dnia 6 lutego 2009 r. Zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) wpis od zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych jest wpisem stałym i wynosi 100 złotych. W tym stanie rzeczy brak uiszczenia przez skarżącego, pomimo wezwania do uiszczenia wpisu, skutkował po stronie Sądu pierwszej instancji obowiązkiem odrzucenia zażalenia na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Należy podzielić stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu, iż kolejny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, nie może wywrzeć skutku, którego oczekuje skarżący. Jak wskazał Sąd kwestia przyznania skarżącemu prawa pomocy była trzykrotnie przedmiotem oceny Sądu I instancji i dwukrotnie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast w kolejnym wniosku skarżący nie przedstawił żadnych nowych okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Nadto wskazać należy, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nawet dokonane w terminie wskazanym w wezwaniu do uiszczenia wpisu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia i z tej przyczyny nie ma wpływu na bieg terminu określonego w zarządzeniu Sądu wzywającego do uiszczenia wpisu. Na stronie ciążył - wynikający z prawomocnego postanowienia oddalającego wniosek o przyznanie prawa pomocy - obowiązek uiszczenia wpisu od zażalenia, ponieważ wniosek o przyznanie prawa pomocy został w całości rozpoznany tym postanowienie, a termin do uiszczenia wpisu rozpoczął bieg w czasie określonym w wezwaniu. Zauważyć należy, że po upływie wyznaczonego terminu do uiszczenia wpisu od zażalenia podlegało ono odrzuceniu. Takiej konsekwencji nieuiszczenia wpisu nie niweczą dalsze czynności skarżącego w postaci kolejnych wniosków o przyznanie prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił zażalenie.