I OSK 1400/08
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-07-17
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Anna Lech, Monika Nowicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zatarcie skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, które nastąpiło przed wydaniem decyzji o zwolnieniu ze służby, może stanowić podstawę do takiego zwolnienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o zwolnieniu ze służby nie może być oparta na fakcie skazania, które uległo zatarciu przed jej wydaniem. Zatarcie skazania oznacza, że uważa się je za niebyłe, a opieranie się na nim narusza przepisy Kodeksu karnego i Kodeksu postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwolnienia ze służby funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej (I. Ł.) na podstawie prawomocnego wyroku skazującego go za przestępstwo umyślne. Po uchyleniu przez NSA poprzedniego wyroku WSA, organ odwoławczy utrzymał decyzję o zwolnieniu, ustalając nowy termin. WSA uchylił tę decyzję, wskazując na naruszenie przepisów postępowania, w tym na fakt, że skazanie uległo zatarciu przed wydaniem decyzji. NSA rozpoznał skargę kasacyjną organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Borowiec (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech del. WSA Monika Nowicka Protokolant Michał Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 17 lipca 2009r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 września 2008 r. sygn. akt IV SA/Po 80/08 w sprawie ze skargi I. Ł. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Po 80/08, uzupełnionym wyrokiem z dnia 5 listopada 2008 r., po rozpoznaniu skargi I. Ł. na decyzję Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], w przedmiocie zwolnienia ze służby uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję nr [...] Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2004 r. oraz orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Wyrok został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Wielkopolski Komendant Wojewódzki Straży Pożarnej w Poznaniu decyzją z dnia [...] maja 2004 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Miejskiego Komendanta Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu z dnia [...] kwietnia 2004 r., nr [...], która to decyzją wydaną na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 ze zm.) zwolnił I. Ł. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej z dniem 30 kwietnia 2004 r., wobec skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego.
W uzasadnieniu decyzji podał, że w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 18 maja 1999 r., sygn. akt IV K [...], w którym uznano I. Ł. winnym popełnienia przestępstwa z art. 199 § 1 k.k. w zw. z art. 58 K.k., w świetle powołanego wyżej przepisu ustawy o Państwowej Straży Pożarnej zwolnienie go ze służby było obligatoryjne.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, który wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV SA/Po 741/04, skargę oddalił.
Na skutek złożenia przez I. Ł. skargi kasacyjnej od wyżej wymienionego wyroku, sprawę rozpoznawał Naczelny Sąd Administracyjny, który wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1243/06, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznając sprawę ponownie wyrokiem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 671/07, uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyjaśnił, iż zgodnie z art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej strażaka zwalnia się ze służby w przypadku skazania prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zwolnienie ze służby za skazanie prawomocnym wyrokiem za niezatarte przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego może nastąpić niezależnie od czasu, kiedy przestępstwo zostało popełnione, jak również bez znaczenia pozostaje to, czy przestępstwo zostało popełnione przed czy w czasie służby. W świetle art. 28 cytowanej ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, służbę w niej może pełnić obywatel polski niekarany za przestępstwo.
Sąd pierwszej instancji uwzględniając wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględnił skargę stwierdzając, iż ustalenie terminu zwolnienia skarżącego ze służby było wadliwe. Zgodnie bowiem z art. 45 ust. 2 cyt. ustawy o Państwowej Straży Pożarnej zwolnienie strażaka ze służby na podstawie art. 43 ust. 2 pkt 4 tej ustawy nie może nastąpić przed upływem 3 miesięcy od dnia zaprzestania służby z powodu choroby, chyba że wystąpił on z pisemnym wnioskiem o wcześniejsze zwolnienie. Skoro I. Ł. był na zwolnieniu lekarskim od dnia 26 kwietnia do 4 maja 2004 r., to nie można uznać, że doręczenie mu decyzji o zwolnieniu ze służby dokonane 26 kwietnia 2004 r. nastąpiło przed zaprzestaniem służby.
Wielkopolski Komendant Wojewódzki w Poznaniu rozpoznając sprawę ponownie, decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r., nr [...], uchylił zaskarżoną decyzję o zwolnieniu I. Ł. ze służby w części określającej datę zwolnienia i ustalił ją na dzień 27 lipca 2004 r., zaś w pozostałym zakresie utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o wskazania zawarte w uzasadnieniu wyroku. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego okoliczności, że skazanie, w oparciu o które wydano zaskarżoną decyzję, uległo zatarciu w listopadzie 2004 r. wskazał, że zwolnienie ze służby było zasadne i zostało przez Sąd stwierdzone. W ocenie organu odwoławczego, zatarcie skazania nie mogło pozbawiać skuteczności i znaczenia prawnego dotychczasowych czynności podjętych przez organy i nakazanych przez prawo.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi I. Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której zarzucił on naruszenie art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, jak również przepisów postępowania (art. 6, 7, 8, 9, 10 § 1, art. 15, 19–21 § 1, 61 § 4, 77 § 1, 78 § 1, 80, 81, 107 § 3, 110 w zw. z art. 126, 130 § 1 i 2 K.p.a.) oraz prawa materialnego art. 10 ust. 4, art. 13 ust. 6 pkt 1, art. 32 ust. 1 pkt 3 oraz art. 43 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 28, 30 ust. 1 i 31 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż nie poinformowano go o wszczęciu postępowania dotyczącego jego zwolnienia, zaś zwrócenie się przez organ do Krajowego Rejestru Skazanych nastąpiło poza tokiem postępowania. W jego ocenie, stanowiło to uchybienie zasadom pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a.) oraz informowania stron (art. 9 K.p.a.), co było również równoznaczne z naruszeniem zasady udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 K.p.a.) i trybie jego wszczynania (art. 61 § 4 K.p.a.). Nie mogły również zostać zachowane wymogi określone w art. 7, art. 77, art. 80 i 81 K.p.a., tym bardziej, że nie zweryfikowano, czy informacje uzyskane z Krajowego Rejestru Karnego są jeszcze aktualne. Zdaniem skarżącego nie można akceptować przyjętej w decyzji wykładni art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, gdyż nie dotyczy on czynów popełnionych przed rozpoczęciem służby. Natomiast, wymóg niekaralności strażaka (art. 28 ustawy o PSP) został wprowadzony po tym, jak popełniony przez niego czyn uległ zatarciu. Ponadto, skarżący wskazał, że organ odwoławczy powinien rozstrzygać na podstawie stanu faktycznego istniejącego w chwili orzekania. Obowiązany był zatem do uwzględnienia nowej okoliczności faktycznej, jaką było zatarcie skazania. Skarżący zarzucił również, iż jego zdaniem organ odwoławczy nie był uprawniony do ustalania terminu jego zwolnienia ze służby w dacie wcześniejszej aniżeli dzień wydania decyzji ostatecznej (art. 130 § 2 K.p.a.). W jego ocenie, naruszono także przepisy o właściwości organów, gdyż decyzją Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej nr [...] został on przeniesiony do pełnienia służby w Komendzie Powiatowej Straży Pożarnej w Lubinie, a zatem w tej sprawie organem właściwym miejscowo był Komendant Powiatowy Straży Pożarnej w Lubinie.
Wielkopolski Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu po rozpoznaniu skargi uznał, iż zasługuje ona na uwzględnienie.
W uzasadnieniu wyroku stwierdził, że zarówno organy jak i sąd rozpatrując sprawę ponownie po wyroku uwzględniającym skargę, pozostają związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w tym wyroku (art. 153 P.p.s.a.). W związku z powyższym uznał, iż nie jest konieczne rozważanie wszystkich podniesionych w skardze zarzutów, gdyż większość z nich w istocie skierowana była przeciwko ocenie prawnej zawartej w wyroku tego Sądu z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 671/07. W wyroku tym stwierdzono, że ustalony przez organy fakt skazania I. Ł. prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 18 maja 1999 r. sygn. akt IV K [...] za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego stanowił podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu go ze służby w oparciu o przepis art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Bezprzedmiotowe byłoby zatem ponowne rozpoznawanie zarzutów naruszenia przepisów postępowania dowodowego prowadzącego do ustalenia faktu skazania, jak też jego skutków dla stosunku służby strażaka.
Sąd pierwszej instancji uznał jednak za trafne zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przez organ drugiej instancji art. 7, 77, 78, 80 i 107 § 3 K.p.a. Organ odwoławczy zmarginalizował bowiem istotną dla sprawy i podnoszoną przez skarżącego jeszcze przed wydaniem zaskarżonej decyzji okoliczność, że skazanie go uległo już zatarciu. Wskazał, że organ odwoławczy rozpoznaje sprawę ponownie w jej całokształcie według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu rozpatrywania odwołania i nie może ograniczać się do przyjęcia stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji (por. wyrok z dnia 24 lutego 1992 r. sygn. akt II SA 49/92, cyt. za B. Adamiak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008, s. 618).
W przedmiotowej sprawie decyzję o zwolnieniu skarżącego ze służby oparto na skazaniu go prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne, lecz organ odwoławczy rozpoznając sprawę ponownie nie uwzględnił tego, że wywodzenie skutków prawnych z faktu skazania zostało w prawie karnym ograniczone w czasie. Skazanie ulega bowiem zatarciu z upływem okresów wskazanych w Kodeksie karnym, a to oznacza, że uważa się je za niebyłe (art. 106 Kodeksu karnego). Nie można zatem opierać decyzji o zwolnieniu ze służby na fakcie skazania, które uległo zatarciu przed jej wydaniem, gdyż byłoby to sprzeczne z art. 106 K.k. Biorąc zatem pod uwagę, że w świetle przepisów Kodeksu karnego można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, iż termin zatarcia skazania I. Ł. upłynął (zatarcie skazania następuje z upływem 6 miesięcy od zakończenia orzeczonego okresu próby – art. 76 § 1 K.k.), Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu powinien ponownie wystąpić do Krajowego Rejestru Karnego o wydanie aktualnej informacji z kartoteki karnej dotyczącej skarżącego. Opieranie rozstrzygnięcia w 2008 r. na informacji z tego Rejestru z dnia 29 stycznia 2004 r., a więc sprzed niemalże 4 lat, podczas, gdy dotyczy ono orzeczenia objętego przepisami o zatarciu, narusza art. 75 K.p.a. w zw. z art. 106 K.k. W takim przypadku decyzja jest bowiem oparta na dowodzie sprzecznym z prawem (tak: B. Adamiak, ibidem, s. 403; wyrok z dnia 22 października 1981 r., sygn. akt I SA 2067/81, publ. ONSA 1981, nr 2, poz. 103).
Sąd pierwszej instancji uznał, że powyższe stwierdzenie nie jest sprzeczne z oceną prawną zawartą w wyroku tego Sądu z dnia 28 listopada 2007 r., w którego uzasadnieniu przyjęto, że jedynie "niezatarte" skazanie prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego prowadzi do rozwiązania stosunku służbowego. Jeżeli zatem z aktualnej informacji z Krajowego Rejestru Karnego będzie wynikać, że skazanie uległo zatarciu (nie widnieje w kartotece karnej), to wówczas organ orzekający obowiązany jest uznać je za niebyłe i wydać rozstrzygnięcie odpowiednie do ustalonego stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał również za częściowo zasadny zarzut naruszenia przez organy przepisów o właściwości. Wskazał, że Wielkopolski Wojewódzki Komendant Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu nie uwzględnił decyzji Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia skarżącego do pełnienia służby w Komendzie Powiatowej Straży Pożarnej w Lubinie oraz nie ustalił, czy decyzja ta podlegała wykonaniu. Okoliczność ta miała w sprawie istotne znaczenie, gdyż wówczas skarżący podlegałby Komendantowi Powiatowemu Straży Pożarnej w Lubinie, w stosunku do którego organem wyższego stopnia jest Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu.
Podkreślił, że pomimo iż decyzja o przeniesieniu skarżącego została w wyniku wznowienia postępowania uchylona (decyzją Komendanta Głównego z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] oraz decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]), a postępowanie w tej sprawie umorzono, Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu przed ponownym rozpoznaniem sprawy powinien sprawdzić, czy decyzja Komendanta Głównego (o przeniesieniu) nie została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i czy nie wydano w tym zakresie orzeczenia, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie jego właściwości miejscowej.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.) decyzje organów obu instancji uchylił, zaś rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności oparł o przepis art. 152 cyt. ustawy.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Wielkopolski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu i zaskarżając go w całości:
1) na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a zarzucił naruszenie prawa materialnego, tj. art. 45 ust. 2 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej (tekst jednolity Dz.U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1230 ze zm.) przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie,
2) na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 170 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie treści wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Po 671/07, wynikającej z rozstrzygnięcia sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 1243/06.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. nie zakwestionował decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w całości, co ewidentnie wynika z uzasadnienia wyroku, lecz uznając słuszność decyzji w kwestii zasadniczej, a więc de facto utrzymując ją w mocy, w tym zakresie, zarzucił jej jedynie wadliwość co do ustalenia terminu zwolnienia skarżącego, tj. w kwestii drugorzędnej. Zatem skutki skazania skarżącego w postaci ustania stosunku służby zostały prawomocnie orzeczone, a ponowne rozstrzygnięcie ;dotyczyło jedynie uwzględnienia ochrony z tytułu choroby, o której mowa w art. 45 ust. 2 ustawy o PSP.
Nie można zatem faktu tego pomijać niwelując wszelkie skutki decyzji Wielkopolskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP i poprzedzającej ją decyzji Komendanta Miejskiego PSP w Poznaniu, bowiem uzasadnienie wyroku z 28 listopada 2007 r. jednoznacznie wskazuje motywy rozstrzygnięcia i faktyczną ocenę legalności decyzji organu drugiej instancji. Skoro Sąd pierwszej instancji tę kwestię pominął to naruszył art. 170 ustawy P.p.s.a.
Autor skargi kasacyjnej podniósł także, że w myśl art. 43 ust. 2 pkt 4 ustawy o PSP zwolnienie strażaka w przypadku w nim wskazanym ma charakter obligatoryjny (co potwierdziły wyroki Sądów w niniejszej sprawie). Nakłada on na właściwego komendanta określony obowiązek. Natomiast w myśl art. 45 ust. 2 ustawy o PSP, okres ochronny związany z chorobą strażaka winien trwać nie krócej, niż 3 miesiące, a jednocześnie nie dłużej niż okres w nim przewidziany. W świetle ww. obowiązku organu nie ma podstaw do uznania, iż ochrona stosunku służby strażaka z tytułu choroby jest nieograniczona w czasie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie na skutek wyroku z dnia 11 września 2008 r. ochrona ta, spowodowana zwolnieniem lekarskim obejmującym kilka dni, uległa de facto przedłużeniu do ponad czterech lat.
Ponadto, w skardze kasacyjnej przywołując treść art. 141 § 4 ustawy P.p.s.a. wskazano, że w zaskarżonym wyroku oprócz uwag dotyczących sposobu określenia terminu zwolnienia z uwzględnieniem art. 45 ust. 2 ustawy o PSP Sąd pierwszej instancji nie zawarł żadnych innych wskazówek, mimo że o prawdopodobieństwie zatarcia skazania świadczyła treść akt sprawy.
W skardze kasacyjnej zaznaczono także, że Sąd pierwszej instancji postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2005 r. oddalił wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, mimo że skarżący w skardze zawierającej ww. wniosek fakt zatarcia skazania wyraźnie podnosił. Ponieważ w postanowieniu nie ustosunkowano się do tego argumentu, można przypuszczać, że uznano, iż fakt ten nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy. Tymczasem z treści zaskarżonego wyroku Sądu wynika, że zatarcie skazania ma niepodważalny wpływ na sposób rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną I. Ł. wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone enumeratywnie w art. 183 § 2 tej ustawy w rozpoznawanej sprawie nie występują. Z tego względu kontrola przez Naczelny Sąd Administracyjny zaskarżonego wyroku ograniczała się wyłącznie do podstaw kasacyjnych wskazanych przez autora skargi kasacyjnej.
W rozpoznawanej sprawie skargę kasacyjną oparto na obydwu podstawach wymienionych w art. 174 P.p.s.a., w związku z czym w pierwszej kolejności należało odnieść się do zarzutu dotyczącego naruszenia przepisów postępowania albowiem uznanie ich zasadności determinowałoby sposób rozstrzygnięcia w takim stopniu, który czyniłby bezprzedmiotowymi zarzuty odnoszące się do prawa materialnego. Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania stanowi usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem skarga kasacyjna oparta na tej podstawie może być uwzględniona jedynie wtedy, gdy uchybienie Sądu pierwszej instancji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Użycie w omawianym przepisie słowa "wpływ" oznacza, że należy wykazać, że pomiędzy uchybieniem procesowym a wydanym w sprawie wyrokiem zachodzi związek przyczynowy. Konieczne jest zatem nie tylko stwierdzenie, że zaszło istotne naruszenie konkretnego przepisu prawa procesowego ale także wskazanie błędów lub braków naruszających dany przepis oraz przytoczenie dowodów, że jego naruszenie mogło prowadzić do błędnych wyników.
Podkreślić bowiem należy, że samo naruszenie przepisów postępowania nawet jeżeli jest obiektywnie istotne nie jest wystarczającą podstawą skargi kasacyjnej.
Przedstawiając tego rodzaju zarzut autor skargi kasacyjnej wskazał na naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 170 P.p.s.a. przez nieuwzględnienie treści wyroku WSA w Poznaniu z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt IV SA/Po 671/07 wynikającej z rozstrzygnięcia sprawy przez NSA w wyroku z dnia 20 czerwca 2007 r. I OSK 1243/06.
Wskazać należy, iż przepis art. 170 P.p.s.a. dotyczy prawomocności materialnej orzeczenie. Stanowi on, że orzeczenie prawomocnie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu wyraża się w tym, że także inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także i inne osoby muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia. Wynikający z niej stan związania ograniczony jest jednak, co do zasady, tylko do rozstrzygnięcia zawartego w sentencji wyroku i nie obejmuje jego motywów (por. wyrok SN z dnia 13 stycznia 2000 r. II CKN 655/98, Lex nr 51062). Przedmiotem prawomocności materialnej jest bowiem ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły.
W rozpoznawanej sprawie analiza uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 170 P.p.s.a. prowadzi do wniosku, że kasator uważa, iż kwestia zasadności zwolnienia I. Ł. ze służby w Państwowej Straży Pożarnej była już przedmiotem oceny Sądu pierwszej instancji oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, które w tej kwestii nie dopatrzyły się ze strony organu uchybień. Dotyczyły one bowiem wyłącznie terminu zwolnienia. Tak więc przy ponownym rozpoznaniu sprawy zasadność zwolnienia skarżącego ze służby nie powinna być powtórnie oceniana. Ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania są bowiem sformułowane w uzasadnieniu wyroku i mają moc wiążącą. W konsekwencji oznacza to, iż autor skargi kasacyjnej kwestionuje zastosowanie przez Sąd pierwszej instancji art. 153 P.p.s.a. Jednakże zarzut naruszenia tego przepisu nie został w skardze kasacyjnej postawiony.
Przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na związanie granicami skargi może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały w niej wyraźnie wskazane. Nie jest natomiast uprawniony do zastępowania strony i poprawiania czy też uzupełniania przytoczonych podstaw kasacyjnych. W konsekwencji powoduje to, iż zarzut naruszenia art. 170 P.p.s.a. uznać należy za niezasadny.
Przechodząc do oceny zasadności zarzutu naruszenia przez Sąd pierwszej instancji prawa materialnego art. 45 ust. 2 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Staży Pożarnej przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie stwierdzić należy, iż jest on nieusprawiedliwiony.
W istocie zarzut ten zmierza do zakwestionowania wykładni tego przepisu dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 marca 2007 r. I OSK 1243/06, którym uchylono poprzedni wyrok w tej sprawie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2006 r. IV SA/Po 741/04. Stosownie do treści art. 190 P.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, jest związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oznacza to, że niezależnie od jej merytorycznej poprawności wiąże ona sąd.
Nie można zatem oprzeć skargi kasacyjnej od wyroku wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawie sprzecznej z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez sąd odwoławczy.
Z tych względów uznać należy, że oceniany zarzut skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestii już rozstrzygniętej przez Naczelny Sąd Administracyjny i nie może być poddany merytorycznej ocenie.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło