II SA/Bd 68/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Włodarska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Kloska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2008r. sprawy ze skargi P. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Bd 68/08 Uzasadnienie Wójt Gminy Z. W., decyzją z dnia [...] października 2007 r. przyznał skarżącemu Przemysławowi G. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie, poczynając od dnia [...] października 2007 r. – bezterminowo. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. (dalej SKO), po rozpatrzeniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Wójta. Odnosząc się do zarzutów skarżącego wskazano na treść przepisu art. 24 ust. 3a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992; z późn. zm.), z którego wynika, że w sytuacji takiej jak skarżącego, prawo do świadczeń ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia o niepełnosprawności, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Skoro zatem wniosek skarżącego o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego wpłynął do organu pierwszej instancji w dniu [...] października 2007 r., słusznym było przyznanie tego zasiłku od dnia [...] października 2007 r. W skardze na decyzję SKO Przemysław G. wniósł o uchylenie decyzji obu instancji, zarzucając naruszenie art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie) w związku z art. 2 i 69 Konstytucji poprzez niewłaściwą interpretację prowadzącą do przyjęcia, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie świadczenia, a nie od momentu ustalonego orzeczeniem Sądu Rejonowego w T. z dnia [...] sierpnia 2008 r. (sygn. akt [...]) – to jest od dnia [...] kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił przebieg zdarzeń, które poprzedziły złożenie wniosku o świadczenie i wywiódł, że nie mógł wcześniej złożyć tego wniosku – bo nie dysponował orzeczeniem o zaliczeniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, co nie oznacza, że tego stopnia niepełnosprawności nie posiadał. Wskazał, że zarówno on jak i jego rodzina ponieśli w czasie prowadzenia postępowania, koszty związane z zapewnieniem opieki, których nikt im nie zwrócił. Podkreślił, że w sytuacji, w której postępowanie w sprawie orzeczenia stopnia niepełnosprawności trwa dłużej z powodu wydania przez organ błędnej decyzji – a tak było w jego przypadku, konieczne jest przyjęcie, że miarodajną dla ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest data osiągnięcia stopnia niepełnosprawności wskazana w decyzji, której uzyskanie jest warunkiem koniecznym do wystąpienia z wnioskiem o zasiłek. W ocenie skarżącego Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/2007), rozstrzygnął sprawę podobną do jego, uznając że art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołanie od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o rozstrzygnięcie jego sprawy opierając się na tym wyroku, w sposób podobny, lub o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie konstytucyjności art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe argumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269; z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie gdyż rozstrzygający sprawę zarówno organ I jak i II instancji nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego ani też przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonej do sądu decyzji są przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych (cyt. na wstępie). Na mocy art. 2 tej ustawy świadczeniami rodzinnymi są między innymi świadczenia opiekuńcze takie jak: - zasiłek pielęgnacyjny, - świadczenie pielęgnacyjne. Zgodnie z przepisem art. 16 ust. 1 tej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z koniczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osobie w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł przysługuje miedzy innymi osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3). Z akt niniejszej sprawy w sposób jednoznaczny wynika, że skarżący, urodzony w dniu [...] marca 1986 r., zaliczony został orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w B. z dnia [...] sierpnia 2007 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, na stałe, ze wskazaniem powstania tej niepełnosprawności od dnia [...] marca 2006 r. (przed 20 rokiem życia). Słusznie zatem organ I instancji uznając, że skarżący spełnił ustawowe przesłanki warunkujące przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, przyznał jemu ten zasiłek decyzją z dnia [...] października 2007 r. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest jednak ustalenie daty, od jakiej przysługuje skarżącemu zasiłek pielęgnacyjny. Orzekające w sprawie organy przyjęły, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego należy przyznać od [...] października 2007 r. to jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym został złożony wniosek o kontynuację świadczenia. Poza sporem pozostaje to, że wniosek ten złożony został w dniu [...] października 2007 r. Sąd powyższe stanowisko podziela. Zgodnie bowiem z przepisem art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Przepis powyższy w całej rozciągłości znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie albowiem, jak sam skarżący wskazuje wcześniej, orzeczeniem Powiatowego Zespołu do spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w T., do dnia [...] marca 2006 r. miał już ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Tak więc jego wniosek z dnia [...] października 2007 r. jest w istocie wnioskiem o kontynuację świadczenia rodzinnego, o którym mowa w cytowanym przepisie. Data złożenia tego wniosku ma decydujący wpływ na ustalenie początkowej daty przyznania świadczenia. Ustawodawca w celu zapewnienia możliwości kontynuacji świadczenia rodzinnego w sytuacji takiej jak skarżącego – czyli utraty ważności wcześniejszego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności i podjęcia starań o uzyskanie nowego orzeczenia ustalającego dalsze nieprzerwane trwanie niepełnosprawności w stopniu umożliwiającym przyznanie świadczenia, wprowadził wynikający z przepisu art. 24 ust. 3b warunek polegający na tym, że do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności (w tym przypadku zasiłek pielęgnacyjny) należy dołączyć zaświadczenie właściwej intuicji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W ten sposób umożliwiono nieprzerwane pobieranie świadczenia niezależne od tego jak długo będzie trwał proces ustalania stopnia niepełnosprawności przed właściwymi do tego organami. Ponieważ skarżący bezpośrednio po upływie terminu ważności poprzedniego orzeczenia ustalającego stopień niepełnosprawności nie złożył wniosku wraz z zaświadczeniem, o którym mowa w art. 24 ust. 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy nie miały prawnej możliwości przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres poprzedzający złożenie wniosku z dnia [...] października 2007 r. W podobnej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie także orzekł, że nie jest możliwe przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, przed złożeniem wniosku o przyznanie tego świadczenia, niezależnie od przyczyny późnego złożenia wniosku. Przepis art. 24 ust. 3a ma bowiem jednoznaczne brzmienie i wynika z niego bezspornie, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego w sytuacji kontynuacji poprzedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ustala się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Od tej zasady ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków (wyrok z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Wa 217/07, System Informacji Prawniczej Lex Nr 316645). Uznając zatem rozstrzygnięcie organów administracji obu instancji za zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił. Odnosząc się natomiast do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. (sygn. akt P 28/2007) przywołanego przez skarżącego, w uzasadnieniu skargi stwierdzić należy, że wynika z niego niekonstytucyjność jedynie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w prawdzie w zakresie, w jakim dotyczy on przyznania zasiłku pielęgnacyjnego, ale tylko po raz pierwszy. Sytuacja skarżącego, jak to wyżej wskazano jest inna, a ponadto całościowo jest uregulowana art. 24 ust. 3a oraz 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Przyjęte w tym przepisie rozwiązanie jest w ocenie Sądu zgodne z głównymi tezami uzasadnienia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r., na które powołuje się skarżący (patrz pkt 5, 3, 2 uzasadnienia).