I FZ 307/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Maria Dożynkiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 339/08 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 30 marca 2007 r. nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania oraz przyjęcia zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji określającej podatek od towarów i usług postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 30 maja 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 339/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z 30 marca 2007 r. Nr (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania oraz przyjęcia zabezpieczenia wykonania zobowiązania wynikającego z decyzji określającej podatek od towarów i usług. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że postanowieniem z 8 kwietnia 2008 r., sygn. akt III SA/Wa 339/08 odrzucił skargę spółki z uwagi na brak uiszczenia wpisu stałego od skargi przez profesjonalnego pełnomocnika, który mimo braku takiego obowiązku był wezwany do jego uiszczenia zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III z 19 lutego 2008 r. Uiszczony wcześniej wpis sądowy w sprawie z tej samej skargi, zakończonej umorzeniem postępowania w związku z uwzględnieniem skargi przez organ, został zasądzony od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej postanowieniem z 6 września 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 1222/07. 21 kwietnia 2008 r. pełnomocnik złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uiścił wpis. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że powodem nieuiszczenia wpisu od skargi było zapłacenie go przy jej złożeniu i pozostawanie w przekonaniu, że jest to wystarczające. Podkreślił także, że wezwanie ograniczało się do przytoczenia podstawy prawnej, ale nie zawierało informacji, dlaczego poprzednia wpłata jest nieaktualna. Stanowisko w tym zakresie Sąd podał dopiero w postanowieniu z 8 kwietnia 2008 r. Pełnomocnik, jako okoliczność usprawiedliwiającą nieuiszczenie wpisu, podał skomplikowany charakter sprawy, brak regulacji, które wskazywałyby, jaki jest los skargi wniesionej na orzeczenie organu administracji publicznej, w przypadku, gdy organ ten w ramach autokontroli, na podstawie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.), wyda postanowienie uwzględniające skargę, które następnie zostanie uchylone przez sąd administracyjny. Skoro w takiej sytuacji brak jest konieczności ponownego wnoszenia skargi, to należy zdaniem spółki odnieść to także do wpisu od tej skargi. Powyższe uzasadniało w ocenie strony brak winy w uchybieniu terminu wyznaczonego przez sąd w wezwaniu do uiszczenia wpisu. Ponadto strona podniosła, że w tym terminie wyjaśniła w swoim piśmie procesowym kwestię wpisu, przedkładając potwierdzenie jego uiszczenia przy wnoszeniu skargi, na co nie otrzymała odpowiedzi od Sądu. WSA uznał, że skarżąca nie wykazała w ten sposób braku winy w uchybieniu terminu i stwierdził, że przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, przy czym była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – radcę prawnego. Pełnomocnik ten przy tym nie zaskarżył zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. Pełnomocnikowi, który otrzymał wezwanie, znana była okoliczność, iż stronie zasądzono zwrot wpisu od Dyrektora Izby Skarbowej, (a wpis nadpłacony - 400 zł zwrócono z kasy WSA na mocy zarządzenia Sądu z 6 września 2007 r.). Z tego względu Sąd pierwszej instancji uznał, że pełnomocnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, twierdząc, że wpis jest uiszczony oraz wnosząc w wyznaczonym terminie pismo wyjaśniające kwestię wpisu. Podobnie nie jest usprawiedliwieniem uchybienia terminu skomplikowany charakter sprawy, bowiem Sąd uwzględniając wyjątkowość sprawy wezwał profesjonalnego pełnomocnika do uiszczenia wpisu stałego, do czego nie był zobowiązany. Z powyższych względów WSA uznał, że pełnomocnik strony nie wypełnił w sposób należyty swoich obowiązków, zatem nie można uznać, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nie zostało przez skarżącą zawinione. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 86 § 1 p.p.s.a. oraz art. 45 Konstytucji RP poprzez błędne uznanie, iż uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest niemożliwe z uwagi na niespełnienie przesłanki braku winy w zaistniałej sytuacji. W zażaleniu pełnomocnik powoływał się ponownie na argumenty zawarte we wniosku. Podniósł, że skoro w nowej sprawie spółka nie wnosiła ponownie skargi, to nie uiszczała wpisu, bowiem w poprzedniej sprawie ta sama skarga została już opłacona. Skarżąca zarzuciła także brak uzasadnienia zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu. W tej sytuacji w wyniku odrzucenia skargi zostało zdaniem skarżącej naruszone jej konstytucyjne prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i niezależny sąd. W ocenie skarżącej wykładnia art. 86 p.p.s.a. zaproponowana przez WSA była zbyt rygorystyczna, a przez to ograniczająca prawo do sądu. Dlatego twierdziła, że uchybienie terminu nie było zawinione w zaistniałej sytuacji formalno-procesowej. Usprawiedliwiając działania spółki pełnomocnik wskazał, że w p.p.s.a. brak jest przepisów regulujących los skargi uwzględnionej przez organ, który wydał zaskarżony akt, w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.), po uchyleniu postanowienia autokontrolnego przez sąd administracyjny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzecznictwa uprawdopodobnienie braku winy oznacza wykazanie takich okoliczności, które mimo spełnienia obowiązku zachowania należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności, bowiem były nie do przewidzenia lub nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Należy podkreślić, że pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności (vide wyrok NSA z 12 kwietnia 2002 r., I SA/Gd 1676/99, POP 2002, z. 12, poz. 148). Za działania lub zaniechania pełnomocnika w dokonaniu czynności procesowych odpowiedzialność ponosi strona. Okoliczność podnoszona przez jej pełnomocnika – uzasadnione przekonanie, że wpis został uiszczony – dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie ma znaczenia. Mogła być ona podnoszona w zażaleniu na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, jeśli skarżąca uważała, że żądanie wpisu było niezasadne. Sąd pierwszej instancji nie naruszył przy tym konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to bowiem nie ma charakteru absolutnego, jego realizacja jest zależna od różnych wymogów proceduralnych, jak np. odpowiedni termin dokonywania czynności, uiszczenie wpisu w prawidłowej wysokości. Nieuiszczając wymaganego wpisu, ani niezaskarżając zarządzenia o wezwaniu do jego uiszczenia, skarżąca sama pozbawiła się możliwości kontroli tego zarządzenia przez sąd kasacyjny i rozpatrzenia skargi na postanowienie organu. W tej sytuacji powoływania się na ograniczenie prawa do sądu nie można uznać skuteczne. Zarzuty wobec zarządzenia o wezwanie do uiszczenia wpisu zawarte w rozpatrywanym zażaleniu nie podlegają w niniejszej sprawie rozpoznaniu, gdyż przedmiotem zażalenia jest postanowienie WSA z 30 maja 2008 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia należało stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzec jak w sentencji. ----------------------- 1