VI SA/Wa 131/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Królikowska-Przewłoka Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek Protokolant Agnieszka Gajewiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi I. z siedzibą w W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] listopada 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę VI SA/Wa 131/08 Uzasadnienie Komisja Nadzoru Finansowego – dalej KNF – decyzją z dnia [...] sierpnia 2007 r. umorzyła postępowanie, z wniosku I.– dalej I. – o dopuszczenie I. do udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony. Stan sprawy przedstawiał się następująco; Przed K.– dalej K. – toczyło się postępowanie administracyjne o nałożenie na P. SA kary pieniężnej za naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2004 r. w sprawie prospektu informacyjnego funduszu inwestycyjnego otwartego oraz specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego, a także skrótu tego prospektu (Dz. U. Nr 205, poz. 2095 ze zm.). Przewodniczący K. decyzją z dnia [...] maja 2006 r., za naruszenie powyższego rozporządzenia nałożył na P. SA karę pieniężną w kwocie 30 000 zł. Strona postępowania złożyła w dniu [...] czerwca 2006 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] lipca 2006 r. I. złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu na prawach strony, na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. Po rozpatrzeniu tego wniosku K. postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. odmówiła dopuszczenia do udziału w postępowaniu I. i na skutek wniosku tej I. z dnia [...] sierpnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymała swoje postanowienie odmowne z dnia [...] lipca 2006 r. w mocy. K., po rozpatrzeniu wniosku P. SA z dnia [...] czerwca 2006 r. o ponowne rozpatrzenia sprawy o nałożeniu kary pieniężnej, decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie VI SA/Wa [...] uchylił oba postanowienia K. z dnia [...] lipca 2006 r. i z [...] sierpnia 2006 r., odmawiające dopuszczenia I. do udziału w postępowaniu. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem [...] lipca 2007 r. Umarzając postępowanie w sprawie wniosku I. z dnia [...] lipca 2006 r. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu toczącym się przed K. o nałożenie kary pieniężnej na P. SA, KNF (która z dniem 19 września 2006 r. przejęła obowiązki K.) stwierdziła, iż postępowanie zostało zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] sierpnia 2006 r. i wobec tego faktu brak jest możliwości prawnych wydania postanowienia o dopuszczeniu wnioskującej do postępowania administracyjnego, pomimo uchylenia przez WSA postanowień K. o odmowie dopuszczenia I. do tego postępowania, zatem z tych przyczyn postępowanie stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. I. złożył od powyższej decyzji wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powołując się na swój drugi wniosek - o wznowienie postępowania – (również nieuwzględniony przez KNF), a także na wyrok WSA uchylający oba postanowienia K. o odmowie dopuszczenia I. do udziału w postępowaniu na prawach strony, skarżąca uznała zaskarżoną decyzję za bezprzedmiotową i wnosiła o jej uchylenie. Zdaniem I. Komisja potraktowała wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako substytut wniosku o wznowienie postępowania. Natomiast cały czas, wobec wyroku WSA, aktualny jest wniosek o dopuszczenie skarżącej do udziału w postępowaniu i wniosek ten może zostać rozpatrzony jedynie po wznowieniu postępowania, dlatego zaskarżoną decyzję uznano za niezrozumiałą i z tych przyczyn zwrócono się również z prośbą, na podstawie art. 113 § 2 k.p.a., o wyjaśnienie treści decyzji. Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z dnia [...] listopada 2007 r. utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. Organ administracji stwierdził, iż wobec ostatecznej decyzji administracyjnej z dnia [...] sierpnia 2006 r., nie toczy się przed organem administracji postępowanie, do udziału w którym I. mogłaby zostać dopuszczona na prawach strony. Nadto P. SA złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] grudnia 2006 r. (sygn. akt BI SA/Wa [...]), oddalającym skargę na decyzję K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej, zatem organ administracji nie mógł również i z tego powodu ani wznowić postępowania, ani wydać orzeczenia o dopuszczeniu Izby do udziału w postępowaniu administracyjnym. Na decyzję tę I. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem skarżącej organ administracji umarzając postępowanie w sprawie dopuszczenia I. do udziału w postępowaniu potraktował jej wniosek jako "substytut" wniosku o wznowienie postępowania, zamiast wznowić postępowanie i wypowiedzieć się co do wniosku strony o dopuszczenie jej do tego postępowania. W ocenie skarżącej fakt złożenia skargi kasacyjnej przez P. SA od wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] grudnia 2006 r. (sygn. akt BI SA/Wa [...]) nie odgrywa żadnej roli, bowiem postępowanie administracyjne, od wydania wyroku przez WSA w sprawie dopuszczenia Izby do udziału w postępowaniu administracyjnym, było wadliwe. W związku z tym, iż doszło do naruszenia prawa przez odmowę dopuszczenia skarżącej do udziału w postępowaniu, jedynym prawidłowym rozstrzygnięciem organu powinno być wznowienie postępowania i dopuszczenie do niego skarżącej w charakterze strony. W odpowiedzi na skargę Komisja Nadzoru Finansowego wnosiła o jej oddalenie. Ponownie podniesiono, iż w przypadku wniesienia skargi do sądu administracyjnego, czy następnie skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego organ administracji nie może wszcząć nadzwyczajnego postępowania, jakim jest postępowanie o wznowienie postępowania, jak również nie może zadośćuczynić żądaniu skarżącej o dopuszczeniu jej do udziału w postępowaniu administracyjnym, które już przed organem administracji się nie toczy. Nadto wskazano, iż Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął już skargę kasacyjną P. SA od wyroku WSA w Warszawie z dnia [...] grudnia 2006 r. oddalając ją. Tym samym decyzja organu z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej stała się prawomocna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje; Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne (art. 3 § 1 w/w ustawy). Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż jest ona niezasadna. Podstawą umorzenia postępowania, w sprawie dopuszczenia I. postępowania o nałożenie na P. SA w Warszawie kary pieniężnej za naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 września 2004 r. w sprawie prospektu informacyjnego funduszu inwestycyjnego otwartego oraz specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego, a także skrótu tego prospektu (Dz. U. Nr 205, poz. 2095 ze zm.) stanowił art. 105 § 1 k.p.a. zgodnie z którym, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Przepis ten wskazuje, iż umorzenie postępowania następuje z jakichkolwiek przyczyn, skutkiem powstania których postępowanie staje się bezprzedmiotowe. W takim przypadku organ administracji umarzając postępowanie działa ex lege (z mocy ustawy). Reguła ta jest związana z bezprzedmiotowością prowadzenia postępowania administracyjnego na przykład, jak w rozpoznawanej sprawie, ze względu na zakończenie go decyzją ostateczną. Dalsze bowiem prowadzenia postępowania w takim przypadku stanowiłoby o jego wadliwości, mającej istotny wpływ na wynik sprawy (Kodek postępowania administracyjnego, Komentarz, B. Adamiak; J. Borkowski, 7. wydanie zaktualizowane i rozszerzone, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005 str.485). Nadto wymaga podkreślenia, iż w dacie wydawania decyzji ostatecznej o umorzeniu postępowania, sprawa znajdowała się w rozpoznaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem P. SA złożyła skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] grudnia 2006 r. (sygn. akt BI SA/Wa [...]), oddalającym skargę na decyzję K. z dnia [...] sierpnia 2006 r. o nałożeniu kary pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny, w chwili orzekania przez Sąd rozpoznający niniejszą sprawę ostatecznie ją rozstrzygnął, wydając wyrok w dniu [...] listopada 2007 r. (sygn. akt II GSK [...]) oddalający skargę kasacyjną P. SA. Zatem skutkiem wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana została ostateczna ocena zgodności z prawem decyzji K. tak pod względem ich zgodności z prawem materialnym, jak i z przepisami postępowania. Zgodnie natomiast z art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Stosownie do cytowanego przepisu Sąd orzekający w sprawie jest związany prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, również co do oceny legalności kwestionowanych decyzji administracyjnych. W myśl art. 105 § 1 k.p.a. bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności, czyniące prowadzenie postępowania i wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej był władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć, na podstawie przepisów prawa materialnego o obowiązkach P. SA. Postępowanie w takiej sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z . elementów tego stosunku materialnoprawnego (Komentarz jw.). Tak więc sprawa o dopuszczeniu skarżącej do postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną stała się bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. z chwilą, gdy zabrakło prawnych podstaw dla organu administracji do władczego, w formie decyzji administracyjnej, dokonania rozstrzygnięcia w sprawie dotyczącej P. SA, z uwagi na wydanie rozstrzygnięcia ostatecznego. W tej sytuacji jakiekolwiek rozstrzygnięcie pozytywne, czy negatywne dla skarżącej byłoby prawnie niedopuszczalne. Organ administracji nie mógł również uwzględnić żądania skarżącej z uwagi na fakt, iż sprawa zawisła przed sądem administracyjnym. Z tą chwilą prawo do udziału skarżącej w postępowaniu sądowym regulował przepis art. 33 § 2 p.p.s.a. i rozstrzygnięcia w tej materii nie mógł podjąć organ administracji. Wydając bowiem jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne w sprawie żądania skarżącej organ administracji doprowadziłby do niedopuszczalnej sytuacji, w wyniku której w tej samej sprawie toczyłyby się niezależnie od siebie dwa postępowania – jedno zakończone decyzją ostateczną toczące się przed sądem administracyjnym i drugie przed organem administracji. Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotu rozpoznawanej sprawy stwierdzić trzeba, że wobec zakończenia postępowania na skutek wydania decyzji ostatecznej i zawisłości sprawy przed sądem administracyjnym, procesowe rozstrzygnięcie Komisji Nadzoru Finansowego nie naruszało prawa. W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.